Nhu cầu tích lũy sức lao động, hay tích lũy tài sản, là nhu cầu lâu đời và chưa bao giờ phai nhạt. Nhưng câu chuyện lựa chọn tài sản nào để tích lũy lại là một câu hỏi khó. Bất Động sản, hay vàng hay USD?

Câu trả lời ngắn gọn, một tài sản tiềm năng để trở thành tài sản tích lũy, là nó phải là Final Asset và cung cố định. Hãy tách ra từng phần để hiểu rõ.

Final Asset

Final asset theo định nghĩa chuẩn, sẽ là công cụ thanh toán mà khi chuyển giao nó, nghĩa vụ nợ được xóa bỏ hoàn toàn và ngay lập tức, không tạo ra một nghĩa vụ nợ mới nào khác.

Để dễ hiểu hơn, hãy cân nhắc một giao dịch mua bán, bạn có thể thanh toán ngay, hoặc hẹn trả sau. Nếu bạn hẹn trả sau, bạn đã tạo ra một nghĩa vụ nợ. Vì vậy lời hứa hẹn trả của bạn (hoặc giấy nợ), không phải là final asset.

Nếu bạn thanh toán, nhưng thanh toán bằng chuyển khoản, thì bạn mới chỉ hoàn thành phần trách nhiệm của bạn, chứ chưa xóa bỏ hoàn toàn mọi nghĩa vụ nợ. Khi bạn chuyển khoản, các con số thay đổi trong thài khoản của bạn và người bán, nhưng thực tế, ngân hàng A của bạn vẫn chưa đưa tiền cho ngân hàng B của người bán. Chỉ khi nào tiền được chuyển từ tài khoản của ngân hàng A trong NHTW sang tài khoản của ngân hàng B, thì giao dịch với được tất toán. Tức tài khoản tiền gửi (deposit) của bạn cũng không phải final asset.

Một final asset tối ưu, sẽ cần đảm bảo 3 yếu tố:

•    Đảm bảo khả năng thanh toán/tất toán ngay lập tức.

•    Loại trừ có rủi ro đối tác

•    Có khả năng lưu trữ giá trị

Trong quy mô nền kinh tế của một quốc gia, final asset sẽ là đồng tiền pháp định, do NHTW phát hành. Tuy nhiên, trên quy mô quốc tế, thì final asset sẽ phải là một thứ khác. Vì suy cho cùng, đồng tiền pháp định cũng chỉ là lời hứa trả nợ của một quốc gia. Vì vậy, thế giới sẽ cần một final asset khác.

Trong nhiều thập kỷ, đồng USD được chọn như một final asset tối ưu nhất có thể. Tuy nhiên, thâm hụt tài khóa, nợ công phá trần, và việc sử dụng hệ thống tài chính bằng đồng USD như một vũ khí chống lại đối thủ, đang dần làm xói mòn niềm tin vào đồng USD.

Cung cố định

Với mục tiêu bảo toàn giá trị sức lao động, thì khả năng lưu trữ giá trị của tài sản cần được đảm bảo. Trong khi đó, phần lớn các final asset hiện tại là các đồng tiền pháp định. 

Tức nếu một quốc gia, vì một lý do gì đó, lạm dụng khả năng phát hành tiền của mình, sẽ khiến khả năng lưu trữ giá trị của nó suy giảm.

Vì vậy, mà một tài sản phù hợp để tích lũy, lại cần có cung cố định, để không một thành phần nào trong hệ thống, có thể lạm dụng, phát hành ồ ạt, làm suy giảm giá trị của tài sản. 

Trong một số trường hợp, khi lựa chọn tài sản tích lũy không có nhiều, người dân sẽ lựa chọn những tài sản có thể không đảm bảo các yếu tố khác nhưng cần phải có yếu tố cung cố định.

Ngắn gọn lại

Ở Việt Nam, những ứng cử viên tốt nhất cho tài sản tích trữ có thể kể đến Vàng, USD, BĐS, Bạc.

Vàng vốn là tài sản tích trữ truyền thống của người Việt, nhưng thời gian gần đây, khi giá đã lên qua cao và khan hiếm, người dân đang dần chuyển thị hiếu sang bạc. Mặc dù bạc có không được công nhận phổ biển như tài sản dự trữ trên toàn cầu, nhưng với sức mua của người dân, thanh khoản không phải là vấn đề quá lớn. Những công ty trang sức như Phú Quý hay Ancarat hoàn toàn có thể hấp thụ được.

USD, mặc dù là tiền pháp định, nhưng là outside money đối với nền kinh tế Việt Nam, nên nó vẫn có thể được dùng làm tài sản tích trữ vì nó chống lại được rủi ro lạm phát.

BĐS thì thanh khoản khó, không đảm bảo được chức năng thanh toán/tất toán, tức không hoàn toàn là final asset, nhưng vẫn được chọn, vì Việt Nam không có nhiều lựa chọn.

Ứng cử viên là vậy, nhưng việc lựa chọn nào vẫn phụ thuộc hoàn toàn vào thị hiếu và niềm tin của người dân, chứ không có một tiêu chuẩn thống nhất nào cả. Cũng không có thông lệ nào rằng chỉ có tài sản mà NHTW tích trữ thì người dân mới tích trữ cả.