Trong bối cảnh những nhà sản xuất nhiên liệu đang thiếu hụt nguồn cung phải tìm kiếm trên toàn cầu để thay thế dầu Trung Đông, đồng thời ngăn chặn tình trạng này có thể lan rộng ra toàn bộ nền kinh tế, các nhà lọc dầu châu Á đang cho thấy mức độ phụ thuộc ngày càng cao vào dầu thô của Mỹ.
.png)
Lượng đặt hàng tăng mạnh
Theo các nhà giao dịch, người mua tại Nhật Bản dẫn đầu làn sóng mua các lô hàng giao trong tháng 5 từ Mỹ ngay từ đầu tháng, tiếp theo đó là các nhà chế biến ở Hàn Quốc, Singapore và Thái Lan cũng tham gia. Có ít nhất 60 triệu thùng dầu được mua từ khu vực Vịnh Mỹ để giao vào tháng tới, tương đương với khối lượng giao trong tháng 4. Đây là mức cao nhất trong 3 năm qua.
Cuộc xung đột tại Iran đã làm gián đoạn dòng chảy dầu thô sang châu Á và đẩy ngành lọc dầu vào tình trạng hỗn loạn.
Cuộc khủng hoảng sản xuất nhiên liệu tại châu Á đã bắt đầu ảnh hưởng đến người tiêu dùng và toàn bộ nền kinh tế, khi một số chính phủ buộc phải cắt giảm nhu cầu, các hãng hàng không giảm chuyến bay và tình trạng thiếu hụt đe dọa ngành công nghiệp.
Phần lớn dầu của Mỹ xuất sang châu Á sẽ được vận chuyển bằng các tàu chở dầu thô siêu lớn (VLCC), loại tàu có thể chở khoảng 2 triệu thùng dầu, cùng một số tàu nhỏ hơn cũng được sử dụng. Trong các loại tàu này có tàu Aframax, loại tàu có thể đi qua kênh đào Panama để rút ngắn hành trình sang Đông Á qua Thái Bình Dương.
Ông John Coleman, chuyên gia phân tích dầu thô tại công ty tình báo năng lượng Sparta Commodities, cho biết: “Chúng tôi không thấy có tàu VLCC nào sẵn sàng cho thuê trong hai tuần tới, so với mức trung bình 90 ngày thường có khoảng 4 tàu, Đây có thể là tín hiệu sớm cho thấy lượng đặt tàu tăng mạnh và một đợt bùng nổ xuất khẩu sắp diễn ra từ khu vực Bờ Vịnh Mỹ”.
Dữ liệu của chính phủ Mỹ cũng cho thấy xuất khẩu dầu, bao gồm dầu thô và các sản phẩm tinh chế, đã đạt mức kỷ lục 13 triệu thùng/ngày vào tuần trước. Trong đó, lượng dầu thô xuất khẩu tăng vọt lên hơn 5 triệu thùng/ngày, mức cao nhất kể từ tháng 9/2025.
Ông Rohit Rathod, chuyên gia phân tích thị trường dầu cấp cao tại Vortexa, nhận định: “Hiện tại, hầu như mọi chủ tàu đều đang nghĩ rằng họ không thể bốc hàng ở Vịnh Trung Đông, nên khu vực Đại Tây Dương là lựa chọn duy nhất còn lại. Chúng tôi kỳ vọng xuất khẩu từ Bờ Vịnh Mỹ sẽ tiếp tục duy trì ở mức cao trong những tháng tới, ngay cả khi xung đột kết thúc ngay ngày mai”.
Vẫn hấp dẫn ngay cả khi giá tăng cao
Các nhà giao dịch cho biết phần lớn các thương vụ trong tổng số 60 triệu thùng dầu đã được thực hiện từ đầu tháng. Những ngày gần đây, các giao dịch đã chậm lại do giá dầu Mỹ giao sang châu Á tăng mạnh, vượt cả giá dầu Trung Đông, khiến việc vận chuyển trở nên kém hiệu quả về chi phí.
Các quốc gia châu Á đang tăng đặt mua dầu Alaska North Slope - loại dầu có hàm lượng lưu huỳnh cao hơn và chất lượng tương tự dầu từ Vịnh Ba Tư. Đầu tháng này, dầu Alaska North Slope được giao dịch ở mức cao kỷ lục, với mức chênh lệch lên tới 10 USD/thùng so với giá chuẩn dầu Brent toàn cầu.
Phần chênh lệch giá của dầu Mars - một loại dầu chua chủ chốt của Mỹ mà người mua đang dùng để thay thế dầu từ Trung Đông - đã tăng vọt trong tháng 4 lên hơn 15 USD/thùng so với chuẩn dầu Bắc Mỹ West Texas Intermediate, cũng là mức cao nhất mọi thời đại.
Tuy vậy, dầu Mỹ vẫn hấp dẫn ngay cả khi giá tăng cao. “Các loại dầu có nguồn gốc từ Mỹ - một trong số ít nguồn không liên quan đến eo biển Hormuz, hiện cho thấy biên lợi nhuận dương khi xuất sang châu Á”, ông Coleman của Sparta Commodities nhận định.
Làn sóng mua mạnh từ châu Á cũng khiến các nhà lọc dầu trong khu vực cạnh tranh trực tiếp với các đối thủ toàn cầu, khi một phần khối lượng dầu ban đầu dành cho các nhà chế biến ở châu Âu đang được chuyển sang châu Á. Theo dữ liệu chính thức, Hà Lan là nước mua dầu thô Mỹ nhiều nhất, tiếp đó là Hàn Quốc đứng thứ hai.
Dù vậy, một số nhà lọc dầu châu Á vẫn đang cố gắng tiếp cận nguồn dầu từ Trung Đông. Các nhà môi giới tàu và nhà giao dịch cho biết đã có các hợp đồng thuê tàu vận chuyển dầu bốc hàng trong Vịnh Ba Tư, chủ yếu từ các nhà lọc dầu quốc doanh của Ấn Độ, nhằm thử khả năng tiếp cận nguồn cung khu vực này. Tuy nhiên, chừng nào eo biển Hormuz chưa thông suốt cho tàu thuyền qua lại, nguồn cung từ Vịnh Ba Tư vẫn sẽ ở mức thấp.
Trong khi đó, nhập khẩu dầu từ Trung Đông của Mỹ - khu vực sở hữu hệ thống lọc dầu lớn nhất thế giới - đang giảm mạnh. Lượng dầu Mỹ nhập từ Ả Rập Xê-út đã giảm xuống dưới 250.000 thùng/ngày, từ gần 800.000 thùng/ngày vào tháng 2. Mỹ đang chuyển sang các loại dầu từ Mỹ Latinh để bù đắp cho nguồn cung Trung Đông bị gián đoạn.
Hải Phương
