Tập đoàn dầu khí khổng lồ Lukoil của Nga vừa đồng ý bán toàn bộ các tài sản ở nước ngoài cho một công ty đầu tư của Mỹ. Đây được xem là một diễn biến quan trọng cho thấy các lệnh trừng phạt của Tổng thống Donald Trump đối với Moscow đang phát huy hiệu quả rõ rệt.

Thương vụ được đề xuất, với giá trị ước tính khoảng 22 tỷ USD, diễn ra trong bối cảnh Lukoil đang phải đối mặt với các lệnh trừng phạt phong tỏa và yêu cầu thoái vốn từ Mỹ. Nếu hoàn tất, giao dịch này có thể giáng một đòn kinh tế đặc biệt nặng nề vào Điện Kremlin.

Lukoil là doanh nghiệp tư nhân lớn nhất nước Nga xét theo doanh thu, đồng thời là một ngoại lệ nổi bật trong số các “ông lớn” năng lượng của Nga nhờ mạng lưới hoạt động quốc tế sâu rộng.

Không giống các tập đoàn nhà nước như Rosneft, Lukoil từ lâu đã đầu tư mạnh ra nước ngoài, phát triển các nhà máy lọc dầu tại châu Âu, tài sản khai thác dầu khí ở Trung Đông và hệ thống trạm xăng trên nhiều châu lục. Riêng tại Mỹ, công ty sở hữu khoảng 200 trạm xăng, trải khắp các bang New Jersey, New York và Pennsylvania.

Việc Lukoil buộc phải bán các tài sản ở nước ngoài là cú đánh trực diện vào nguồn thu ngân sách của Nga.

Trong nhiều thập kỷ, mạng lưới này không chỉ mang lại lợi nhuận ổn định mà còn giúp Moscow duy trì ảnh hưởng ở nước ngoài, đồng thời phần nào “đệm giảm sốc” cho Lukoil trước các biến động trong nước. Tuy nhiên, bức tranh này bắt đầu thay đổi kể từ khi Mỹ và các đồng minh phương Tây áp đặt hàng loạt lệnh trừng phạt sau khi Nga phát động chiến dịch quân sự tại Ukraine vào tháng 2/2022.

Đến tháng 10/2025, chính quyền Tổng thống Trump đã áp đặt các lệnh trừng phạt có mục tiêu đối với cả Rosneft và Lukoil. Và chiến thuật này đã phát huy tác dụng.

Các lệnh trừng phạt “đánh trúng mục tiêu”

Tháng 10, Mỹ công bố các biện pháp trừng phạt nhằm vào Lukoil và Rosneft, với mục tiêu siết chặt áp lực tài chính liên quan đến cuộc chiến của Nga tại Ukraine. Ngay sau đó, Anh cũng triển khai các biện pháp hạn chế riêng, nhắm vào hai tập đoàn này cùng hàng chục tàu chở dầu thuộc “hạm đội bóng tối”, vốn bị cáo buộc giúp Nga né tránh các giới hạn xuất khẩu dầu mỏ hiện hành.

Đây là hành động trừng phạt lớn đầu tiên liên quan đến Nga trong nhiệm kỳ hai của Tổng thống Trump. Các biện pháp này đã “phong tỏa” toàn bộ tài sản và lợi ích của Lukoil đặt tại Mỹ hoặc do người Mỹ kiểm soát. Điều này đồng nghĩa với việc chúng bị đóng băng và không thể sử dụng hay chuyển nhượng. Phạm vi trừng phạt không chỉ dừng ở công ty mẹ mà còn mở rộng sang nhiều công ty con và đơn vị liên kết, khiến tác động lan tỏa mạnh hơn.

Tháng 10, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent mô tả Lukoil là một phần của “cỗ máy chiến sự của Điện Kremlin”, đồng thời tuyên bố: “Đã đến lúc phải đạt được một lệnh ngừng bắn ngay lập tức.”

Khi được hỏi về các biện pháp trừng phạt, ông Trump cho biết: “Tôi chỉ cảm thấy đã đến lúc rồi. Chúng ta đã chờ đợi rất lâu. Tôi nghĩ rằng chúng ta lẽ ra đã hành động sớm hơn, trước cả khi vấn đề Trung Đông trở nên nổi bật”.

Ngân sách liên bang của Nga vẫn phụ thuộc nặng nề vào dầu khí, lĩnh vực chiếm khoảng 1/3 tổng thu trong những năm gần đây.

Trong tuyên bố chính thức, Bộ Tài chính Mỹ nhấn mạnh rằng các biện pháp này “làm gia tăng áp lực lên ngành năng lượng của Nga, làm suy yếu khả năng thu ngân sách của Điện Kremlin để duy trì cỗ máy chiến sự và hỗ trợ nền kinh tế đang suy yếu”.

Ngân sách Nga hứng "cú sốc"
Việc Lukoil buộc phải bán các tài sản ở nước ngoài là cú đánh trực diện vào nguồn thu ngân sách của Nga, đúng vào thời điểm Điện Kremlin khó có thể gánh chịu thêm tổn thất. Khác với các tập đoàn năng lượng nhà nước, hoạt động quốc tế của Lukoil tạo ra dòng lợi nhuận ổn định, chảy về Nga thông qua cổ tức và thuế doanh nghiệp. Khi các tài sản này bị chuyển khỏi quyền sở hữu của Nga, nguồn thu mà Moscow có thể tiếp cận ngoài biên giới sẽ sụt giảm mạnh.

Tuần trước, Reuters dẫn dự báo cho thấy nguồn thu ngân sách liên bang của Nga từ thuế dầu khí trong tháng này có thể giảm tới 46% so với tháng 1 năm ngoái. Doanh thu ước tính chỉ còn khoảng 420 tỷ ruble (tương đương 5,41 tỷ USD), ghi nhận mức thấp nhất kể từ tháng 8/2020, thời điểm đỉnh cao của đại dịch Covid-19.

Ngân sách liên bang của Nga vẫn phụ thuộc nặng nề vào dầu khí, lĩnh vực chiếm khoảng 1/3 tổng thu trong những năm gần đây. Sự phụ thuộc này càng trở nên rõ nét hơn khi chi tiêu thời chiến tăng vọt. Tuy nhiên, theo Reuters, tổng thu từ dầu khí của Nga trong cả năm nay dự kiến chỉ đạt khoảng 8,957 nghìn tỷ ruble (117 tỷ USD), trong khi tổng thu ngân sách liên bang được dự báo ở mức 40,283 nghìn tỷ ruble.

Trong bối cảnh chiến sự, Nga đã bù đắp phần nào bằng chi tiêu quốc phòng cao, tăng thuế và vay nợ quy mô lớn. Nhưng khi chiến sự kết thúc, nước này sẽ phải đối mặt với chi phí tái thiết khổng lồ và áp lực cải thiện mức sống của người dân.

Vì vậy, các lệnh trừng phạt không chỉ siết chặt “vòng kim cô” trong thời chiến, mà còn gửi đi một tín hiệu bất lợi về khả năng duy trì sức mạnh của các tập đoàn Nga ở nước ngoài, đồng thời thu hẹp đáng kể dư địa tài khóa của Moscow trong giai đoạn hậu chiến.

Ở động thái liên quan, Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelensky mới đây cho biết vòng đàm phán tiếp theo giữa Mỹ và Nga dự kiến diễn ra vào ngày 1/2, song ông nhấn mạnh rằng “sẽ tốt hơn nếu cuộc gặp này có thể được đẩy nhanh”. Ông đồng thời tái khẳng định lời kêu gọi áp đặt các biện pháp trừng phạt cứng rắn hơn đối với Moscow, cho rằng cần thêm áp lực kinh tế để buộc Điện Kremlin phải nhượng bộ thực chất.

Việc Lukoil buộc phải bán các tài sản ở nước ngoài đang trở thành minh chứng rõ ràng cho thấy lập luận đó có cơ sở.

Theo News Week

Hải Đăng

Link gốc