Thị trường thiếc bước vào năm mới với diễn biến bùng nổ, khi giá tăng vọt lên mức cao kỷ lục tính theo danh nghĩa trên cả hai sàn London và Thượng Hải.

Thiếc tinh chế dành cho xuất khẩu, trong một nhà kho ở Indonesia

Đợt tăng giá này bị Hiệp hội Công nghiệp Kim loại Màu Trung Quốc (CNMIA) đánh giá là “phi lý”. Tháng trước, CNMIA đã cảnh báo các bên liên quan “không nên mù quáng chạy theo xu hướng”.

Tuy nhiên, lời nhắc nhở từ Bắc Kinh dường như không làm chùn bước các nhà đầu tư Trung Quốc. Ngược lại, họ tiếp tục đẩy giá lên cao hơn. Khối lượng giao dịch hợp đồng thiếc trên Sàn Giao dịch Kỳ hạn Thượng Hải (ShFE) hôm thứ Năm vượt 1 triệu tấn, cao gấp hơn 2 lần nhu cầu sử dụng vật chất hằng năm của toàn thế giới.

Rõ ràng, thiếc đang nằm trong một bong bóng đầu cơ và bong bóng này sẽ vỡ ngay khi xu hướng đảo chiều. Tuy vậy, sự chênh lệch lớn giữa quy mô thị trường vật chất và dòng vốn đầu tư cho thấy biến động còn có thể gia tăng. Không chỉ riêng với thiếc, làn sóng tiền đầu tư đang cuồn cuộn chảy vào nhóm kim loại công nghiệp hiện nay khiến những rắc rối của thiếc có thể là điềm báo cho các chuỗi cung ứng kim loại khác.

Hưng phấn phi lý

Hợp đồng thiếc trên Sàn Kim loại London (LME) đã âm ỉ tăng suốt nhiều tháng, nhưng thực sự bùng nổ trong tuần này khi các nhà đầu tư Trung Quốc mang nguồn lực tài chính lớn nhập cuộc. Giá thiếc giao sau 3 tháng trên LME đã vượt đỉnh tháng 3/2022 ở mức 51.000 USD/tấn vào thứ Ba và vọt lên 54.760 USD/tấn vào thứ Tư.

Câu chuyện dẫn dắt thị trường xoay quanh nguy cơ thiếu hụt nguồn cung. Các vấn đề mang tính cấu trúc của nguồn cung thiếc từ lâu đã được biết đến, khi sản lượng khai thác toàn cầu tập trung ở quá ít quốc gia và phụ thuộc nhiều vào những khu vực “biên giới” như Cộng hòa Dân chủ Congo hay vùng Wa bán tự trị ở Myanmar.

Tuy nhiên, đợt tăng giá này lại diễn ra không đúng thời điểm. Trên thực tế, bức tranh nguồn cung thiếc đã có nhiều cải thiện trong những tháng gần đây. Mối đe dọa đối với mỏ Bisie ở Congo từ lực lượng nổi dậy M23 đã giảm bớt so với một năm trước. Thậm chí, công ty vận hành Alphamin Resources đã nâng dự báo sản lượng cả năm sau khi ghi nhận kết quả quý III khả quan.

Mỏ Man Maw khổng lồ tại Myanmar cũng cho thấy dấu hiệu hoạt động trở lại sau thời gian dài gián đoạn. Trung Quốc nhập khẩu 7.190 tấn nguyên liệu thiếc từ nước láng giềng này trong tháng 11, mức cao nhất kể từ tháng 8/2024.

Trong khi đó, dù Indonesia tiếp tục siết chặt khai thác trái phép, mặt khác nước này dự kiến tăng hạn ngạch sản xuất chính thức từ 53.000 tấn năm 2025 lên 60.000 tấn năm 2026, theo Hiệp hội Các nhà xuất khẩu thiếc Indonesia.

Nguồn cung thiếc tinh luyện hiện cũng không hề khan hiếm. Các nhà sản xuất và thương nhân đã đưa lượng lớn kim loại ra thị trường trong đợt tăng giá. Tổng tồn kho trên LME và ShFE đã tăng từ 11.000 tấn cuối tháng 10 lên hơn 19.000 tấn. Tại đỉnh giá năm 2022, tồn kho chỉ dưới 5.000 tấn.

Vì vậy, khi cơ quan kim loại nhà nước Trung Quốc gọi đà tăng giá “siêu tốc” của thiếc là “phi lý”, nhận định này không phải không có cơ sở.

Giá cổ phiếu thiếc trên Sàn giao dịch London LME và Sàn giao dịch tương lai Thượng Hải

Lệch pha thanh khoản

Vấn đề, như nhà kinh tế học John Maynard Keynes từng nói, là thị trường có thể “phi lý” lâu hơn khả năng bạn còn trụ vững về tài chính. Điều này càng đúng với một thị trường nhỏ như thiếc, nơi dòng tiền đầu tư có thể tác động quá mức đến giá.

Thực tế này đang diễn ra rõ ràng tại Thượng Hải. Những cơn sốt đầu cơ như vậy đã là đặc điểm quen thuộc của thị trường hàng hóa Trung Quốc; năm ngoái là alumina. Giới chức Trung Quốc đã nhanh chóng áp dụng các biện pháp “chữa cháy” quen thuộc, như nâng ký quỹ giao dịch, đặc biệt với giao dịch trong ngày, và giới hạn quy mô vị thế của các nhà đầu tư không phải thành viên.

Không chỉ nhà đầu tư Trung Quốc bị cuốn vào câu chuyện nguồn cung hạn chế và nhu cầu gia tăng của thiếc trong vai trò vật liệu hàn cho chất bán dẫn. Sự tham gia của các quỹ đầu tư trên thị trường thiếc London cũng tăng đều trong vài năm qua.

Khi giá thiếc lập đỉnh vào cuối năm 2021 và đầu 2022, vị thế mua ròng của các quỹ đạt 2.887 hợp đồng, tương đương 14.435 tấn. Có thời điểm tháng trước, con số này tăng lên mức kỷ lục 5.753 hợp đồng, tương đương 28.765 tấn.

Làn sóng thanh khoản đã bơm thêm biến động vào một thị trường vốn nổi tiếng thất thường. Cơn sốt hợp đồng tương lai tạo ra những vấn đề rất thực cho chuỗi cung ứng vật chất, khi cả nhà sản xuất lẫn người tiêu dùng chật vật xoay xở vốn để đáp ứng yêu cầu ký quỹ cho các vị thế phòng hộ.

Khi nào rủi ro thanh khoản vượt lên trên rủi ro giá? Và rốt cuộc, bạn có thể trụ vững được bao lâu?

Quỹ đầu tư và các yếu tố cơ bản

Vài năm trước, hầu như không ai để ý đến thiếc. Thị trường này quá nhỏ, cả về khối lượng vật chất lẫn hoạt động giao dịch kỳ hạn, để thu hút phần lớn các nhà quản lý quỹ. Điều đó đang thay đổi khi thế giới dần nhận ra vai trò trung tâm của thiếc trong kỷ nguyên Internet of Things sắp tới. Không có bảng mạch, sẽ không có internet, và cũng không có nhiều thứ khác trong thế giới siêu kết nối hiện nay.

Nhưng hệ quả là quá nhiều tiền đang đổ vào một thị trường không đủ sức “tiêu hóa”. CNMIA, đại diện cho cả nhà sản xuất và người tiêu dùng thiếc tinh luyện lớn nhất thế giới, đã cảnh báo rõ ràng về những rủi ro từ làn sóng hưng phấn hiện tại.

“Đà tăng giá nhanh do dòng tiền đầu tư dẫn dắt đã đi chệch khỏi các yếu tố cơ bản của ngành, làm khuếch đại đáng kể rủi ro thị trường và gây tổn hại cho chuỗi công nghiệp toàn cầu”.

Trong bối cảnh dòng tiền quỹ tiếp tục tìm đến các kim loại công nghiệp như một loại tài sản hữu hình thay thế vàng và bạc, “vở kịch” của thị trường thiếc có thể là lời cảnh báo kịp thời cho những kim loại đang được săn đón khác, chẳng hạn như đồng.

Bình Minh

Link gốc