GDP vượt Nhật Bản, tăng trưởng trên 7% nhiều năm liên tiếp, nhưng 800 triệu người dân vẫn cần trợ cấp lương thực. Bức tranh kinh tế Ấn Độ chứa đựng những nghịch lý lớn nhất thế giới hiện nay - nơi công nghệ và dữ liệu bùng nổ song hành cùng khoảng cách thu nhập sâu sắc.

Tăng trưởng thần tốc giữa nghịch lý thu nhập

Ấn Độ vừa tạo nên một bước ngoặt mang tính biểu tượng trong trật tự kinh tế châu Á khi vượt Nhật Bản về quy mô GDP danh nghĩa.

Theo báo cáo tổng kết kinh tế cuối năm của Chính phủ Ấn Độ, với quy mô GDP đạt 4.180 tỷ USD, Ấn Độ đã vượt Nhật Bản để vươn lên vị trí nền kinh tế lớn thứ 4 thế giới.

Theo dự báo của Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF), GDP Ấn Độ năm 2026 có thể đạt khoảng 4.510 tỷ USD, cao hơn mức dự kiến 4.460 tỷ USD của Nhật Bản.

Nhưng đằng sau cột mốc gây chú ý đó là một câu chuyện phức tạp hơn nhiều.

Bức tranh kinh tế Ấn Độ chứa đựng những nghịch lý lớn nhất thế giới hiện nay. (Ảnh: SCMP)

Trong 4 năm liên tiếp, Ấn Độ duy trì vị thế nền kinh tế lớn tăng trưởng nhanh nhất thế giới. Theo phân tích của The New York Times, năm 2025 kinh tế Nhật Bản chỉ tăng khoảng 1%, trong khi Ấn Độ đạt mức trên 7%, tạo ra khoảng cách ngày càng rõ rệt về động lực tăng trưởng.

Tuy nhiên, quy mô GDP lớn không đồng nghĩa mức sống cao. Theo số liệu mới nhất, GDP bình quân đầu người của Ấn Độ đạt 2.694 USD vào năm 2024. Con số này nhỏ hơn 12 lần so với mức 32.487 USD của Nhật Bản và nhỏ hơn 20 lần so với mức 56.103 USD của Đức.

Theo số liệu của chính phủ nước này trích dẫn trên SCMP, hơn 1/4 trong số 1,4 tỷ dân Ấn Độ nằm trong độ tuổi từ 10 đến 26, tức khoảng 800 triệu người vẫn phụ thuộc vào chương trình trợ cấp lương thực của chính phủ và đang phải vật lộn để tạo ra những công việc có mức lương tốt cho hàng triệu sinh viên mới tốt nghiệp.

"Là một trong những quốc gia trẻ nhất thế giới, câu chuyện tăng trưởng của Ấn Độ đang được định hình bởi khả năng tạo ra việc làm chất lượng, đáp ứng nhu cầu ngày càng tăng của lực lượng lao động và mang lại tăng trưởng toàn diện, bền vững", thông báo cho biết thêm.

Thủ tướng Narendra Modi cho biết, năm nay, chính phủ đã công bố cắt giảm thuế tiêu thụ mạnh mẽ và thúc đẩy cải cách luật lao động sau khi tăng trưởng kinh tế chạm mức thấp nhất trong bốn năm, tính đến 12 tháng kết thúc vào ngày 31/3.

Đầu tháng 12, đồng rupee của Ấn Độ đã chạm mức thấp kỷ lục so với USD, sau khi giảm khoảng 5% trong năm 2025, do những lo ngại dai dẳng về việc thiếu một thỏa thuận thương mại với Washington và tác động của các loại thuế đối với hàng hóa của nước này.

Sự tương phản này phản ánh một nền kinh tế “hai tốc độ”: một bên là tầng lớp trung lưu và doanh nghiệp công nghệ đang bùng nổ; bên kia là bộ phận dân cư đông đảo còn phụ thuộc vào hỗ trợ an sinh. Chính bài toán thu hẹp khoảng cách thu nhập sẽ quyết định chất lượng tăng trưởng dài hạn.

"Vũ khí" vượt Nhật Bản, hướng đến top 3 thế giới

Thứ nhất, khác với Đức, Nhật Bản hay Trung Quốc - những quốc gia vươn lên nhờ công nghiệp chế tạo - Ấn Độ lại tăng trưởng dựa nhiều vào khu vực dịch vụ.

Khi Thủ tướng Narendra Modi phát động chương trình “Make in India” năm 2015, mục tiêu là nâng tỷ trọng sản xuất trong nền kinh tế. Nhưng thực tế, tỷ trọng này không tăng mạnh như kỳ vọng, trong khi dịch vụ - đặc biệt là tài chính, công nghệ thông tin, thiết kế chip và dịch vụ doanh nghiệp - mới là lĩnh vực tăng trưởng nhanh nhất.

Các tập đoàn gia đình lớn đã chuyển hướng chiến lược. Trường hợp Bajaj Finserv (tách ra từ Bajaj Auto) cho thấy lĩnh vực tài chính có thể vượt xa sản xuất về giá trị thị trường. Điều này phản ánh xu hướng chung: lợi nhuận và tăng trưởng ngày càng tập trung vào khu vực dịch vụ giá trị cao.

Theo Reuters, trong một quý gần đây tiêu dùng tư nhân tại Ấn Độ tăng gần 9%, sản xuất tăng trên 13%, giúp GDP bật lên gần 8% bất chấp bối cảnh thương mại toàn cầu bất ổn. Động lực chính không đến từ xuất khẩu, mà từ thị trường nội địa khổng lồ với khoảng 400 triệu người thuộc tầng lớp trung lưu và cận trung lưu.

Đồng rupee của Ấn Độ đã chạm mức thấp kỷ lục, giảm 5% trong năm 2025 do lo ngại về thỏa thuận thương mại và các loại thuế mới đối với hàng xuất khẩu. Ảnh: AFP

Thứ hai, nếu phải chọn một yếu tố cốt lõi đứng sau bước nhảy của Ấn Độ, không thể kể đến việc số hóa.

Trong hơn một thập niên qua, chính phủ đã thúc đẩy hệ thống định danh sinh trắc học và thanh toán kỹ thuật số trên quy mô toàn quốc. Hạ tầng thanh toán nội địa do National Payments Corporation of India vận hành hiện xử lý hàng chục tỷ giao dịch mỗi tháng, đưa hàng trăm triệu người vào hệ thống ngân hàng chính thức.

Dòng dữ liệu khổng lồ từ các giao dịch nhỏ lẻ trở thành nền tảng để mở rộng tín dụng tiêu dùng và tài chính bán lẻ. Đây là “mỏ vàng dữ liệu” giúp hệ thống tài chính tăng tốc mà không cần phụ thuộc quá nhiều vào vốn nước ngoài.

Song song với đó, New Delhi cũng cải tổ hệ thống thống kê nhằm nâng cao độ tin cậy. Theo đánh giá trước đây của IMF, phương pháp tính GDP của Ấn Độ từng bị xem là lạc hậu. Chính phủ hiện tích hợp dữ liệu thuế GST và báo cáo doanh nghiệp vào hệ thống tính toán mới, nhằm phản ánh sát thực hơn quy mô nền kinh tế số.

Theo SCMP, mục tiêu tiếp theo của Ấn Độ là vượt Đức để trở thành nền kinh tế lớn thứ 3 thế giới trước năm 2030. Nếu duy trì mức tăng trưởng 6-7%/năm, quy mô kinh tế Ấn Độ có thể tiến tới mốc 7.000 tỷ USD vào cuối thập kỷ.

Từ một quốc gia từng bị xem là chậm cải cách, Ấn Độ đang nổi lên như một mô hình tăng trưởng khác biệt: dựa vào dịch vụ, tiêu dùng nội địa và số hóa sâu rộng. Con đường này không ít rủi ro, từ bất bình đẳng thu nhập đến áp lực cải cách lao động. Nhưng nếu thành công, New Delhi có thể tái định nghĩa cách một nền kinh tế đang phát triển vươn lên nhóm dẫn đầu toàn cầu.

Thiên Ân

Link gốc