Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) nhận được thông tin về việc Ai Cập đã ban hành quyết định áp dụng biện pháp tự vệ chính thức đối với sản phẩm thép cán nóng (Hot Rolled Flat Steel - HRC và/hoặc HRFS) nhập khẩu.c

Cụ thể, sản phẩm bị áp dụng: Thép tấm cán nóng (HRC/HRFS), thuộc các mã HS: 7208.10, 7208.25, 7208.26, 7208.27, 7208.36, 7208.37, 7208.38, 7208.39, 7208.40, 7208.51, 7208.52, 7208.53, 7208.54, 7208.90, 7211.14, 7211.19, 7225.30, 7225.40, 7226.91, 7226.990010. Thời kỳ điều tra: Tháng 1/2021 – Tháng 12/2024. Ngày khởi xướng điều tra: 22/4/2025

Theo Cục Phòng vệ thương mại, Cơ quan điều tra Ai Cập kết luận có sự gia tăng mạnh mẽ của lượng hàng nhập khẩu và gây thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước. Lượng nhập khẩu tăng 50% năm 2022 và tiếp tục tăng mạnh 31% trong năm 2024.

Mặc dù nhu cầu thị trường tăng, nhưng thị phần của ngành sản xuất nội địa (chiếm 100% sản lượng năm 2024) đã giảm 21% trong hai năm liên tiếp 2023-2024. Đáng chú ý, lợi nhuận sụt giảm mạnh tới 70% trong năm 2024.- Diễn biến không lường trước: Cơ quan điều tra cho rằng sự gia tăng của hàng nhập khẩu là do sự dư thừa công suất thép toàn cầu và sự gia tăng các biện pháp bảo hộ tại Mỹ (Mục 232), Anh và EU khiến dòng thương mại bị chuyển hướng về thị trường Ai Cập.

Ai Cập áp dụng thuế theo tỷ lệ % giá trị hàng hóa (ad valorem) kết hợp mức thuế tối thiểu, giảm dần theo lộ trình 3 năm như sau từ 2/4/2026 - 13/9/2026: 13,6% và tối thiểu 76 USD/tấn. Từ 14/9/2026 - 13/9/2027: 13,5% và tối thiểu 75 USD/tấn. Từ 14/9/2027 - 13/9/2028: 13,4% và tối thiểu 74 USD/tấn.

Để ứng phó vụ việc và bảo vệ quyền lợi hợp pháp, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các hiệp hội và doanh nghiệp sản xuất, xuất khẩu. Rà soát danh mục loại trừ: Biện pháp này không áp dụng đối với thép tấm cán nóng có độ dày > 20mm và chiều rộng > 1600mm, hoặc thép có hàm lượng carbon ≤ 0,02% dùng cho công nghệ tráng men (ED/IF steel). Doanh nghiệp cần đối soát kỹ thông số kỹ thuật sản phẩm của mình để yêu cầu miễn trừ thuế khi làm thủ tục, nếu có.

Do thuế tự vệ giảm dần theo từng giai đoạn, doanh nghiệp nên có kế hoạch xuất khẩu phù hợp với lộ trình tự do hóa để tối ưu hóa chi phí thuế. Với mức thuế tối thiểu lên tới 76 USD/tấn, chi phí xuất khẩu sang Ai Cập sẽ tăng cao. Doanh nghiệp cần chủ động cân đối lại giá bán và tìm kiếm các thị trường thay thế hoặc tập trung vào các dòng sản phẩm chất lượng cao nằm ngoài diện áp thuế.

* Cùng ngày, Cục Phòng vệ thương mại (Bộ Công Thương) cũng nhận được thông báo từ Ủy ban Tự vệ Ai Cập về việc áp dụng biện pháp tự vệ toàn cầu chính thức đối với sản phẩm phôi thép nhập khẩu. Cụ thể, sản phẩm bị áp dụng là sản phẩm thép bán thành phẩm từ sắt hoặc thép không hợp kim (phôi thép/billets) thuộc mã HS: 7207. Thời kỳ điều tra: từ năm 2021 đến 2024. Ngày khởi xướng điều tra: 10/9/2025.

Trong thông báo, Ủy ban Tự vệ cho rằng có sự gia tăng hàng nhập khẩu trong giai đoạn điều tra, cụ thể lượng nhập khẩu phôi thép vào Ai Cập tăng đột biến 643% trong năm 2022 và tiếp tục tăng 107% trong năm 2024 so với năm 2022.

Sự gia tăng nhập khẩu đã gây ra thiệt hại nghiêm trọng cho ngành sản xuất trong nước, thể hiện qua việc doanh số bán hàng nội địa giảm 99% (2022) và 22% (2024); thị phần giảm 59% trong năm 2024. Lợi nhuận của ngành sản xuất phôi thép giảm mạnh 56% trong năm 2024.

Sự gia tăng hàng nhập khẩu được cho là do diễn biến không lường trước được. Cụ thể, ngành công nghiệp thép toàn cầu hiện đang chứng kiến sự tích tụ đáng kể của công suất sản xuất dư thừa và lượng cung vượt cầu. Điều này đã dẫn đến việc các luồng thương mại bị chuyển hướng sang Ai Cập, quốc gia được xem là một trong những thị trường ít được bảo hộ nhất trên thế giới.

Tình hình này càng trở nên trầm trọng hơn do sự gia tăng nhanh chóng của các chính sách và biện pháp bảo hộ đối với nhiều sản phẩm thép khác nhau. Các thị trường thép lớn trên thế giới như Hoa Kỳ, Liên minh châu Âu, Việt Nam, Pakistan, Trung Quốc và Vương quốc Anh đều đã và đang tăng cường các biện pháp bảo hộ thương mại đối với sản phẩm thép, bao gồm thuế quan, chống bán phá giá, thuế đối kháng và biện pháp tự vệ. Đồng thời, căng thẳng thương mại toàn cầu và các chính sách hạn chế nhập khẩu đã làm gia tăng tình trạng dư cung thép trên thị trường quốc tế.

Các yếu tố nêu trên đã dẫn đến việc chuyển hướng thương mại sang các quốc gia khác, bao gồm cả Ai Cập. Các nhà xuất khẩu đã chuyển trọng tâm sang xuất khẩu sản phẩm đang bị điều tra (phôi thép - billets) thay vì các sản phẩm thép hoàn chỉnh nhằm né tránh các mức thuế chống bán phá giá áp dụng đối với thép thanh (rebar) nhập khẩu vào Ai Cập.

Do phôi thép là sản phẩm bán thành phẩm chiếm khoảng 85% giá trị của thép thanh, và trong bối cảnh thị trường Ai Cập không áp dụng thuế nhập khẩu hoặc các biện pháp bảo hộ đối với sản phẩm này, Ai Cập đã trở thành một “nơi trú ẩn an toàn” cho các công suất và dòng xuất khẩu dư thừa trên toàn cầu.

Ai Cập thông báo áp dụng mức thuế hỗn hợp (% trị giá hàng và thuế tối thiểu) trong 3 giai đoạn (từ 02/4/2026 đến 13/9/2026) như sau: Giai đoạn 2/4/2026 - 13/9/2026: 13,12% và tối thiểu 70 USD/tấn. Giai đoạn 2/4/2026 - 13/9/2027: 12% và tối thiểu 64 USD/tấn. Giai đoạn 14/9/2027 - 13/9/2028: 11% và tối thiểu 59 USD/tấn.

Để ứng phó với biện pháp này, Cục Phòng vệ thương mại khuyến nghị các bên liên quan đánh giá tình hình xuất khẩu: Rà soát lại toàn bộ các hợp đồng xuất khẩu phôi thép sang Ai Cập. Với mức thuế tối thiểu từ 59-70 USD/tấn, doanh nghiệp cần tính toán lại hiệu quả kinh doanh và khả năng cạnh tranh so với phôi thép nội địa của Ai Cập hoặc từ các nguồn cung được miễn thuế.

Theo dõi các cuộc rà soát định kỳ: Ai Cập sẽ thực hiện rà soát biện pháp hàng năm. Doanh nghiệp cần duy trì liên lạc với các đối tác nhập khẩu tại Ai Cập để thu thập thông tin về tình hình thị trường, từ đó cung cấp bằng chứng cho Cục Phòng vệ thương mại kiến nghị Ai Cập nới lỏng hoặc chấm dứt biện pháp sớm hơn lộ trình nếu ngành sản xuất của họ đã phục hồi.

Trong bối cảnh nhiều nước áp dụng biện pháp phòng vệ với phôi thép, doanh nghiệp nên chủ động mở rộng sang các thị trường có FTA với Việt Nam để hưởng ưu đãi thuế quan, tránh phụ thuộc quá lớn vào một thị trường duy nhất.

Uyên Hương (TTXVN )
Link gốc