Nh&#236;n VN‑Index mấy h&#244;m nay, ai cũng tưởng thị trường đang khỏe. Chỉ số xanh, điểm số tăng, nghe c&#243; vẻ vui. Nhưng thực ra, cả đo&#224;n t&#224;u đang được k&#233;o bởi v&#224;i đầu m&#225;y lớn – nh&#243;m họ V. VIC, VHM, VRE… cứ nh&#237;ch l&#234;n l&#224; chỉ số bay, trong khi phần lớn cổ phiếu kh&#225;c vẫn &#236; ạch. Cảm gi&#225;c giống như một đội b&#243;ng chỉ c&#243; v&#224;i ng&#244;i sao chạy hết sức, c&#242;n cả đội th&#236; đứng nh&#236;n.
C&#225;ch ph&#225;t triển n&#224;y c&#243; c&#225;i hay l&#224; giữ cho bảng điểm đẹp, tạo t&#226;m l&#253; t&#237;ch cực. Nhưng rủi ro cũng kh&#244;ng nhỏ. Khi mọi thứ phụ thuộc v&#224;o một nh&#243;m, thậm ch&#237; một người, thị trường trở n&#234;n mong manh. Nếu họ đổi chiến lược hoặc gặp biến cố, cả chỉ số sẽ chao đảo. Nh&#224; đầu tư nh&#236;n bảng điện xanh m&#224; t&#224;i khoản vẫn đỏ, dễ sinh ảo gi&#225;c về sức khỏe thị trường.
Chuyện n&#224;y kh&#244;ng phải Việt Nam độc quyền. H&#224;n Quốc từng c&#243; chaebol, Nga từng c&#243; mấy &#244;ng dầu kh&#237;, Mỹ cũng c&#243; thời “Magnificent 7” k&#233;o S&amp;P 500. Nhưng kh&#225;c ở chỗ, ở những thị trường kia quyền sở hữu ph&#226;n t&#225;n hơn, c&#242;n ở Việt Nam, quyền lực tập trung v&#224;o một hệ sinh th&#225;i, một c&#225; nh&#226;n. Điều đ&#243; l&#224;m rủi ro hệ thống lớn hơn nhiều.

Nhìn VN‑Index mấy hôm nay, ai cũng tưởng thị trường đang khỏe. Chỉ số xanh, điểm số tăng, nghe có vẻ vui. Nhưng thực ra, cả đoàn tàu đang được kéo bởi vài đầu máy lớn – nhóm họ V. VIC, VHM, VRE… cứ nhích lên là chỉ số bay, trong khi phần lớn cổ phiếu khác vẫn ì ạch. Cảm giác giống như một đội bóng chỉ có vài ngôi sao chạy hết sức, còn cả đội thì đứng nhìn.
Cách phát triển này có cái hay là giữ cho bảng điểm đẹp, tạo tâm lý tích cực. Nhưng rủi ro cũng không nhỏ. Khi mọi thứ phụ thuộc vào một nhóm, thậm chí một người, thị trường trở nên mong manh. Nếu họ đổi chiến lược hoặc gặp biến cố, cả chỉ số sẽ chao đảo. Nhà đầu tư nhìn bảng điện xanh mà tài khoản vẫn đỏ, dễ sinh ảo giác về sức khỏe thị trường.
Chuyện này không phải Việt Nam độc quyền. Hàn Quốc từng có chaebol, Nga từng có mấy ông dầu khí, Mỹ cũng có thời “Magnificent 7” kéo S&P 500. Nhưng khác ở chỗ, ở những thị trường kia quyền sở hữu phân tán hơn, còn ở Việt Nam, quyền lực tập trung vào một hệ sinh thái, một cá nhân. Điều đó làm rủi ro hệ thống lớn hơn nhiều.