Lợi nhuận của 51 doanh nghiệp nhà nước trên sàn chứng khoán năm 2025 tăng mạnh, đạt gần 200.000 tỷ đồng. Doanh nghiệp nhà nước sẽ hưởng lợi lớn khi Nghị quyết 79 được ban hành.
Việt Nam đang có khoảng hơn 800 doanh nghiệp có vốn nhà nước chi phối, trong đó có 473 doanh nghiệp do nhà nước nắm giữ 100% vốn.
Số lượng doanh nghiệp nhà nước (DNNN) niêm yết trên sàn chứng khoán hiện không nhiều nhưng lại có vốn hoá lớn. Tổng vốn hoá khối DNNN ước đạt 3 triệu tỷ đồng, chiếm khoảng 30% vốn hoá thị trường chứng khoán.
Trong năm 2025, lợi nhuận ròng của 51 DNNN trên sàn chứng khoán đạt 197.817 tỷ đồng, tăng khoảng 26% so với năm 2024. Tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng bình quân từ 2021-2025 của khối DNNN trên sàn chứng khoán ước đạt khoảng 21%/năm, phục hồi mạnh sau dịch Covid-19. Đáng chú ý, nhóm ngân hàng quốc doanh chiếm 40% tổng vốn hoá và 50% lợi nhuận sau thuế của khối DNNN.
Bà Vũ Thị Linh, Trưởng phòng Kinh doanh, Công ty TNHH Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho biết, xét về giá trị tuyệt đối, lợi nhuận ròng khối DNNN chiếm khoảng 30% lợi nhuận ròng toàn thị trường.
Theo bà Linh, dù tốc độ tăng trưởng lợi nhuận ròng khối DNNN thấp hơn toàn thị trường (tăng trưởng lợi nhuận sau thuế toàn thị trường năm 2025 ước đạt 29,7%) nhưng xét về chất lượng tăng trưởng, lợi nhuận của khối DNNN trong năm 2025 chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh cốt lõi tại các lĩnh vực then chốt như năng lượng, hạ tầng, ngân hàng và viễn thông. Đây là những ngành có độ nhạy thấp với biến động ngắn hạn của chu kỳ kinh tế và hưởng lợi trực tiếp từ đầu tư công cũng như sự ổn định vĩ mô.
Nhìn chung, hiệu quả hoạt động kinh doanh của khối DNNN niêm yết năm 2025 cho thấy sự cải thiện mang tính nền tảng, thể hiện qua tăng trưởng lợi nhuận ổn định trên quy mô lớn và đóng góp đáng kể vào lợi nhuận chung của thị trường.
Mới đây, Bộ Chính trị đã ban hành Nghị quyết 79-NQ/TW (Nghị quyết 79) về phát triển kinh tế nhà nước.
Bà Linh đánh giá, Nghị quyết 79 có tác động tới nhóm cổ phiếu của DNNN, thể hiện ở một số nội dung sau:
Thứ nhất, Nghị quyết 79 cho phép DNNN sử dụng toàn bộ nguồn thu từ cổ phần hóa/thoái vốn, và tăng tỷ lệ lợi nhuận được giữ lại. Điều này giúp doanh nghiệp có thêm tiềm lực, đủ quy mô đầu tư vào các lĩnh vực trọng yếu.
Thứ hai là cơ chế khai thác nguồn lực đất đai. Định hướng về quản lý hiệu quả nguồn lực đất đai là động lực chính để DNNN, đặc biệt là doanh nghiệp cao su sở hữu diện tích đất lớn có thể mở ra tiềm năng tăng trưởng tài sản ròng đột biến.
Thứ ba là tập trung đầu tư, phát triển một số tập đoàn kinh tế, DNNN mạnh, có quy mô lớn đóng vai trò dẫn dắt trong các ngành như năng lượng, hạ tầng số - viễn thông, ngân hàng...
Chứng khoán MBS đánh giá các doanh nghiệp có vốn Nhà nước đang đóng góp khoảng 29% tổng sản phẩm trong nước (GDP), nắm giữ vị thế đầu ngành xét trên nhiều tiêu chí như tổng tài sản, doanh thu và thị phần, thậm chí sở hữu lợi thế độc quyền trong một số lĩnh vực kinh tế trọng yếu như hàng không, dầu khí.
Tuy nhiên, hiệu quả hoạt động của khu vực này nhìn chung vẫn còn khiêm tốn, chưa khai thác đầy đủ năng lực quản lý và sử dụng vốn. Trong bối cảnh đó, nếu các nguồn lực được khơi thông thông qua cải cách thể chế, doanh nghiệp Nhà nước có thể tăng tốc mạnh mẽ trong giai đoạn tới.
MBS kỳ vọng nhóm doanh nghiệp niêm yết vốn Nhà nước sẽ trở thành điểm nhấn, đặc biệt là các doanh nghiệp đầu ngành, sở hữu năng lực tài chính vững vàng, lượng tiền mặt dồi dào, hiệu quả hoạt động cao với tỷ suất lợi nhuận trên vốn chủ sở hữu (ROE) trên 10%, trong khi định giá thị trường vẫn đang ở mức hấp dẫn.
Bên cạnh đó, nghị quyết mới cũng được kỳ vọng sẽ tạo lập hành lang pháp lý vững chắc cho việc sắp xếp lại danh mục đầu tư của DNNN, qua đó thúc đẩy tiến trình thoái vốn, niêm yết và cổ phần hóa các doanh nghiệp còn tồn đọng trong thời gian qua.
Mai Anh
