&#128680; Thuế quan Mỹ thay đổi: T&#225;c động đa chiều đến xuất khẩu v&#224; FDI Việt Nam

&#127919; Cập nhật ch&#237;nh s&#225;ch thuế quan của Mỹ

Ng&#224;y 20/2/2025, T&#242;a &#225;n Tối cao Mỹ đ&#227; b&#225;c bỏ c&#225;c mức thuế do Tổng thống Donald Trump &#225;p đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), cho rằng việc &#225;p thuế n&#224;y kh&#244;ng ph&#249; hợp với khung ph&#225;p l&#253; hiện h&#224;nh.

Ngay sau đ&#243;, &#244;ng Trump ban h&#224;nh mức thuế đối ứng to&#224;n cầu 10% theo Section 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhi&#234;n, theo quy định, mức thuế n&#224;y chỉ c&#243; hiệu lực tối đa 150 ng&#224;y, trừ khi được gia hạn th&#244;ng qua c&#225;c cơ chế ph&#225;p l&#253; kh&#225;c. Đến ng&#224;y 21/2/2025, &#244;ng tiếp tục đề cập khả năng n&#226;ng mức thuế to&#224;n cầu l&#234;n 15%.

Theo Bloomberg:
• Nếu &#225;p mức 10%, thuế nhập khẩu b&#236;nh qu&#226;n của Mỹ duy tr&#236; quanh 10,2%.
• Nếu n&#226;ng l&#234;n 15%, thuế nhập khẩu b&#236;nh qu&#226;n c&#243; thể đạt khoảng 12%.

Một số nh&#243;m h&#224;ng được miễn trừ gồm n&#244;ng sản, dược phẩm, thiết bị điện tử nhất định, h&#224;ng h&#243;a tu&#226;n thủ USMCA v&#224; c&#225;c mặt h&#224;ng chịu thuế theo cơ chế ng&#224;nh ri&#234;ng biệt.

Đ&#225;ng ch&#250; &#253;, khoảng 170 tỷ USD nguồn thu thuế nhập khẩu trước đ&#226;y theo IEEPA đ&#227; bị tuy&#234;n l&#224; bất hợp ph&#225;p, tuy nhi&#234;n hiện chưa c&#243; quyết định ch&#237;nh thức về việc ho&#224;n trả khoản thu n&#224;y.

&#127919; Điều tra Mục 301: Yếu tố bất định ngắn hạn

Song song với điều chỉnh thuế quan, Mỹ c&#243; tối đa 150 ng&#224;y để ho&#224;n tất điều tra theo Mục 301 v&#224; đưa ra kết luận. D&#249; đ&#226;y l&#224; quy tr&#236;nh r&#250;t gọn nhằm sớm định h&#236;nh ch&#237;nh s&#225;ch, giai đoạn chờ đợi c&#243; thể tạo t&#226;m l&#253; thận trọng tr&#234;n thị trường.

Do nhiều quốc gia c&#249;ng bị điều tra, khả năng cao Mỹ sẽ đưa ra một kết luận mang t&#237;nh khung chung. Tuy nhi&#234;n, trong ngắn hạn, yếu tố n&#224;y c&#243; thể khiến d&#242;ng vốn FDI tr&#236; ho&#227;n quyết định đầu tư do chưa r&#245; định hướng ch&#237;nh s&#225;ch cuối c&#249;ng.

&#127919; T&#225;c động đối với Việt Nam

&#128204; T&#225;c động ngắn hạn: T&#237;ch cực ở g&#243;c độ chi ph&#237;
• Việc mức thuế thực tế giảm từ khoảng 20% (theo IEEPA) xuống 10–15% theo cơ chế mới gi&#250;p giảm &#225;p lực chi ph&#237; cho c&#225;c doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ. Điều n&#224;y c&#243; thể hỗ trợ bi&#234;n lợi nhuận v&#224; cải thiện t&#226;m l&#253; thị trường chứng kho&#225;n, đặc biệt với nh&#243;m dệt may, gỗ, thủy sản v&#224; điện tử.

&#128204; T&#225;c động trung hạn: Thu hẹp lợi thế cạnh tranh
• Tuy nhi&#234;n, mức thuế đối ứng &#225;p dụng đồng đều 10–15% cũng l&#224;m thu hẹp lợi thế tương đối m&#224; Việt Nam từng c&#243; so với Trung Quốc. Trước đ&#226;y, khi Trung Quốc chịu mức thuế cao hơn đ&#225;ng kể (khoảng 34%) so với Việt Nam (khoảng 20%), Việt Nam được hưởng lợi từ l&#224;n s&#243;ng dịch chuyển đơn h&#224;ng.
• Khi mức thuế được “san bằng”, ch&#234;nh lệch lợi thế thuế quan giảm, cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc v&#224; c&#225;c quốc gia kh&#225;c c&#243; thể gia tăng trở lại.

&#128204; Rủi ro ch&#237;nh s&#225;ch vẫn hiện hữu
• D&#249; mức thuế hiện tại thấp hơn trước, m&#244;i trường ch&#237;nh s&#225;ch vẫn tiềm ẩn biến động. Kh&#244;ng loại trừ khả năng ch&#237;nh quyền Mỹ c&#243; thể t&#236;m c&#225;ch kh&#244;i phục cơ chế &#225;p thuế theo từng quốc gia trong tương lai. Do đ&#243;, cần tiếp tục theo d&#245;i s&#225;t c&#225;c diễn biến ch&#237;nh s&#225;ch thương mại, c&#225;c cuộc điều tra ph&#242;ng vệ thương mại v&#224; định hướng chiến lược của Mỹ.

✨ Việt Nam đang trong qu&#225; tr&#236;nh điều chỉnh ch&#237;nh s&#225;ch theo hướng tiệm cận c&#225;c ti&#234;u chuẩn thương mại quốc tế. Nếu thuế suất được điều chỉnh theo hướng giảm (v&#237; dụ từ 20% xuống 15%), t&#225;c động ng&#226;n s&#225;ch kh&#244;ng lớn; yếu tố quan trọng hơn l&#224; mức độ tu&#226;n thủ ti&#234;u chuẩn thương mại v&#224; khả năng th&#237;ch ứng với m&#244;i trường cạnh tranh mới.

🚨 Thuế quan Mỹ thay đổi: Tác động đa chiều đến xuất khẩu và FDI Việt Nam

🎯 Cập nhật chính sách thuế quan của Mỹ

Ngày 20/2/2025, Tòa án Tối cao Mỹ đã bác bỏ các mức thuế do Tổng thống Donald Trump áp đặt theo Đạo luật Quyền hạn Kinh tế Khẩn cấp Quốc tế (IEEPA), cho rằng việc áp thuế này không phù hợp với khung pháp lý hiện hành.

Ngay sau đó, ông Trump ban hành mức thuế đối ứng toàn cầu 10% theo Section 122 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Tuy nhiên, theo quy định, mức thuế này chỉ có hiệu lực tối đa 150 ngày, trừ khi được gia hạn thông qua các cơ chế pháp lý khác. Đến ngày 21/2/2025, ông tiếp tục đề cập khả năng nâng mức thuế toàn cầu lên 15%.

Theo Bloomberg:
• Nếu áp mức 10%, thuế nhập khẩu bình quân của Mỹ duy trì quanh 10,2%.
• Nếu nâng lên 15%, thuế nhập khẩu bình quân có thể đạt khoảng 12%.

Một số nhóm hàng được miễn trừ gồm nông sản, dược phẩm, thiết bị điện tử nhất định, hàng hóa tuân thủ USMCA và các mặt hàng chịu thuế theo cơ chế ngành riêng biệt.

Đáng chú ý, khoảng 170 tỷ USD nguồn thu thuế nhập khẩu trước đây theo IEEPA đã bị tuyên là bất hợp pháp, tuy nhiên hiện chưa có quyết định chính thức về việc hoàn trả khoản thu này.

🎯 Điều tra Mục 301: Yếu tố bất định ngắn hạn

Song song với điều chỉnh thuế quan, Mỹ có tối đa 150 ngày để hoàn tất điều tra theo Mục 301 và đưa ra kết luận. Dù đây là quy trình rút gọn nhằm sớm định hình chính sách, giai đoạn chờ đợi có thể tạo tâm lý thận trọng trên thị trường.

Do nhiều quốc gia cùng bị điều tra, khả năng cao Mỹ sẽ đưa ra một kết luận mang tính khung chung. Tuy nhiên, trong ngắn hạn, yếu tố này có thể khiến dòng vốn FDI trì hoãn quyết định đầu tư do chưa rõ định hướng chính sách cuối cùng.

🎯 Tác động đối với Việt Nam

📌 Tác động ngắn hạn: Tích cực ở góc độ chi phí
• Việc mức thuế thực tế giảm từ khoảng 20% (theo IEEPA) xuống 10–15% theo cơ chế mới giúp giảm áp lực chi phí cho các doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam sang Mỹ. Điều này có thể hỗ trợ biên lợi nhuận và cải thiện tâm lý thị trường chứng khoán, đặc biệt với nhóm dệt may, gỗ, thủy sản và điện tử.

📌 Tác động trung hạn: Thu hẹp lợi thế cạnh tranh
• Tuy nhiên, mức thuế đối ứng áp dụng đồng đều 10–15% cũng làm thu hẹp lợi thế tương đối mà Việt Nam từng có so với Trung Quốc. Trước đây, khi Trung Quốc chịu mức thuế cao hơn đáng kể (khoảng 34%) so với Việt Nam (khoảng 20%), Việt Nam được hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển đơn hàng.
• Khi mức thuế được “san bằng”, chênh lệch lợi thế thuế quan giảm, cạnh tranh trực tiếp với Trung Quốc và các quốc gia khác có thể gia tăng trở lại.

📌 Rủi ro chính sách vẫn hiện hữu
• Dù mức thuế hiện tại thấp hơn trước, môi trường chính sách vẫn tiềm ẩn biến động. Không loại trừ khả năng chính quyền Mỹ có thể tìm cách khôi phục cơ chế áp thuế theo từng quốc gia trong tương lai. Do đó, cần tiếp tục theo dõi sát các diễn biến chính sách thương mại, các cuộc điều tra phòng vệ thương mại và định hướng chiến lược của Mỹ.

✨ Việt Nam đang trong quá trình điều chỉnh chính sách theo hướng tiệm cận các tiêu chuẩn thương mại quốc tế. Nếu thuế suất được điều chỉnh theo hướng giảm (ví dụ từ 20% xuống 15%), tác động ngân sách không lớn; yếu tố quan trọng hơn là mức độ tuân thủ tiêu chuẩn thương mại và khả năng thích ứng với môi trường cạnh tranh mới.