Sau nhiều năm điều h&agrave;nh theo cơ chế quản l&yacute; chặt chẽ, thị trường xăng dầu Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu mới sẽ mở rộng quyền tự quyết gi&aacute; cho doanh nghiệp.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260125/images/hhxang-dau-read-only-1769272256378925491429.jpg" style="height:400px; width:600px">

Tổng nguồn xăng dầu cho ti&ecirc;u thụ thị trường nội địa năm 2025 ước đạt khoảng 28,6 triệu m3/tấn, sản lượng ti&ecirc;u thụ ước khoảng 26,4 triệu m3/tấn - Ảnh: HỮU HẠNH

Việc &quot;thả nổi&quot; gi&aacute; theo t&iacute;n hiệu thị trường được kỳ vọng sẽ tăng t&iacute;nh cạnh tranh, giảm can thiệp h&agrave;nh ch&iacute;nh, nhưng đồng thời đặt ra những c&acirc;u hỏi kh&ocirc;ng nhỏ về mức độ sẵn s&agrave;ng của thị trường, năng lực gi&aacute;m s&aacute;t v&agrave; khả năng chịu đựng của nền kinh tế.

Từ điều h&agrave;nh h&agrave;nh ch&iacute;nh sang cơ chế gi&aacute; thị trường

Một trong những điểm thay đổi quan trọng nhất được đề xuất tại dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu mới l&agrave; cơ chế gi&aacute;.

Theo đ&oacute;, ngo&agrave;i thương nh&acirc;n đầu mối v&agrave; thương nh&acirc;n ph&acirc;n phối, thương nh&acirc;n b&aacute;n lẻ xăng dầu v&agrave; trong một số trường hợp được quyết định gi&aacute; b&aacute;n thay v&igrave; chỉ &aacute;p theo gi&aacute; do cơ quan nh&agrave; nước điều h&agrave;nh như hiện h&agrave;nh.

N&oacute;i th&ecirc;m về việc n&agrave;y với Tuổi Trẻ, b&agrave; Nguyễn Th&uacute;y Hiền - Ph&oacute; cục trưởng Cục Quản l&yacute; v&agrave; Ph&aacute;t triển thị trường trong nước (Bộ C&ocirc;ng Thương) - cho biết trong bối cảnh nghị định mới cho ph&eacute;p doanh nghiệp xăng dầu tự quyết định gi&aacute; b&aacute;n, Nh&agrave; nước sẽ kh&ocirc;ng bu&ocirc;ng lỏng m&agrave; thực hiện gi&aacute;m s&aacute;t th&ocirc;ng qua cơ chế k&ecirc; khai gi&aacute;, tức l&agrave; chuyển vai tr&ograve; từ &quot;ấn định gi&aacute;&quot; sang hậu kiểm.

Cụ thể, mỗi khi thay đổi gi&aacute;, doanh nghiệp phải thực hiện k&ecirc; khai với cơ quan quản l&yacute;.

Trong trường hợp ph&aacute;t hiện mức gi&aacute; c&oacute; dấu hiệu bất thường hoặc cao hơn mặt bằng chung của thị trường, cơ quan chức năng sẽ ngay lập tức k&iacute;ch hoạt quy tr&igrave;nh kiểm tra, y&ecirc;u cầu doanh nghiệp b&aacute;o c&aacute;o giải tr&igrave;nh chi tiết về c&aacute;c chi ph&iacute; cấu th&agrave;nh gi&aacute;.

Về lợi &iacute;ch tổng thể, b&agrave; Hiền nhận định việc trao quyền tự chủ gi&aacute; sẽ th&uacute;c đẩy sự cạnh tranh l&agrave;nh mạnh giữa c&aacute;c doanh nghiệp. Khi thị trường c&oacute; sự cạnh tranh, người ti&ecirc;u d&ugrave;ng sẽ l&agrave; đối tượng được hưởng lợi cuối c&ugrave;ng nhờ c&aacute;c mức gi&aacute; hợp l&yacute; hơn.

Nhiều chuy&ecirc;n gia kinh tế năng lượng khi tr&ograve; chuyện với b&aacute;o Tuổi Trẻ đều cho rằng việc &quot;trao quyền&quot; quyết định gi&aacute; l&agrave; điều kiện cần để h&igrave;nh th&agrave;nh một thị trường xăng dầu cạnh tranh v&agrave; minh bạch hơn.

Tuy nhi&ecirc;n đ&acirc;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; thay đổi về kỹ thuật quản l&yacute; gi&aacute;, m&agrave; l&agrave; sự chuyển dịch căn bản trong tư duy quản l&yacute; thị trường xăng dầu, một mặt h&agrave;ng chiến lược t&aacute;c động lan tỏa tới hầu hết lĩnh vực của nền kinh tế.

Tiến sĩ khoa học quản l&yacute; kinh tế Giang Chấn T&acirc;y nhận định khi doanh nghiệp được tự quyết gi&aacute;, &aacute;p lực cạnh tranh buộc họ phải tối ưu chi ph&iacute;, n&acirc;ng cao hiệu quả logistics v&agrave; dịch vụ ph&acirc;n phối.

Gi&aacute; b&aacute;n lẻ trong kịch bản l&yacute; tưởng sẽ phản &aacute;nh s&aacute;t hơn diễn biến cung - cầu thực tế thay v&igrave; phụ thuộc v&agrave;o mốc điều chỉnh h&agrave;nh ch&iacute;nh. Từ đ&oacute; người ti&ecirc;u d&ugrave;ng sẽ c&oacute; lợi hơn về gi&aacute;, chất lượng xăng dầu v&agrave; chất lượng dịch vụ.

N&uacute;t thắt của thị trường xăng dầu kh&ocirc;ng nằm ở gi&aacute;

Theo c&aacute;c chuy&ecirc;n gia, vấn đề then chốt của thị trường xăng dầu hiện nay kh&ocirc;ng phải l&agrave; c&oacute; thả nổi gi&aacute; hay kh&ocirc;ng, m&agrave; l&agrave; điều kiện để thả nổi. D&ugrave; mạng lưới b&aacute;n lẻ rộng khắp, thị trường vẫn tập trung cao ở kh&acirc;u đầu mối v&agrave; ph&acirc;n phối.

Để tạo m&ocirc;i trường cạnh tranh c&ocirc;ng bằng cho doanh nghiệp tư nh&acirc;n, việc tự quyết gi&aacute; cần đi k&egrave;m với t&aacute;ch bạch ho&agrave;n to&agrave;n khối b&aacute;n lẻ khỏi c&aacute;c tập đo&agrave;n đầu mối nh&agrave; nước.

&Ocirc;ng Giang Chấn T&acirc;y cho rằng việc c&aacute;c doanh nghiệp đầu mối vừa nhập khẩu, sản xuất, vừa sở hữu hệ thống b&aacute;n lẻ cho ph&eacute;p họ b&aacute;n ra với gi&aacute; s&aacute;t vốn, khiến chiết khấu bị co hẹp v&agrave; đẩy doanh nghiệp b&aacute;n lẻ tư nh&acirc;n v&agrave;o thế kh&ocirc;ng thể cạnh tranh.

 
V&igrave; vậy, c&aacute;c tập đo&agrave;n đầu mối n&ecirc;n tập trung v&agrave;o vai tr&ograve; nhập khẩu, sản xuất v&agrave; dự trữ để bảo đảm an ninh năng lượng, trong khi hoạt động b&aacute;n lẻ cần được vận h&agrave;nh như những thực thể độc lập, tự chủ ho&agrave;n to&agrave;n.

Về quyền tự quyết định gi&aacute; b&aacute;n, &ocirc;ng T&acirc;y khẳng định đ&acirc;y l&agrave; yếu tố sống c&ograve;n để doanh nghiệp c&oacute; thể &quot;t&iacute;nh đ&uacute;ng, t&iacute;nh đủ&quot; c&aacute;c chi ph&iacute; thường xuy&ecirc;n, lương bổng v&agrave;o gi&aacute; th&agrave;nh.

Việc được tự định gi&aacute; gi&uacute;p doanh nghiệp c&oacute; lợi nhuận để t&iacute;ch lũy, bảo to&agrave;n vốn v&agrave; c&oacute; nguồn lực để t&aacute;i đầu tư, thay v&igrave; phải chịu &aacute;p lực thua lỗ k&eacute;o d&agrave;i.

Khi cơ chế gi&aacute; được vận h&agrave;nh linh hoạt theo thị trường, c&aacute;c doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc t&igrave;m kiếm nguồn h&agrave;ng, từ đ&oacute; chấm dứt triệt để t&igrave;nh trạng đứt g&atilde;y nguồn cung.

Điều kiện v&agrave; lộ tr&igrave;nh: ch&igrave;a kh&oacute;a để tr&aacute;nh c&uacute; sốc gi&aacute;

Đại diện một doanh nghiệp ph&acirc;n phối xăng dầu tại TP.HCM cho rằng việc cho ph&eacute;p tự quyết gi&aacute; l&agrave; ph&ugrave; hợp với kinh tế thị trường, gi&uacute;p doanh nghiệp chủ động bảo đảm lợi nhuận v&agrave; d&ograve;ng tiền trong bối cảnh chi ph&iacute; vận h&agrave;nh, tồn kho biến động mạnh.

Tuy nhi&ecirc;n cơ chế n&agrave;y chủ yếu tạo động lực cho khối thương nh&acirc;n đầu mối v&agrave; ph&acirc;n phối, trong khi c&aacute;c doanh nghiệp b&aacute;n lẻ nhỏ lại k&eacute;m mặn m&agrave;.

Nguy&ecirc;n nh&acirc;n l&agrave; phần lớn cửa h&agrave;ng b&aacute;n lẻ hiện vận h&agrave;nh theo m&ocirc; h&igrave;nh hộ gia đ&igrave;nh, thiếu bộ m&aacute;y quản trị chuy&ecirc;n nghiệp để đ&aacute;p ứng c&aacute;c y&ecirc;u cầu mới như chứng minh nguồn h&agrave;ng, kiểm so&aacute;t chất lượng v&agrave; b&aacute;o c&aacute;o định kỳ.

Việc &aacute;p dụng cơ chế mới đ&ograve;i hỏi hệ thống kế to&aacute;n, ph&aacute;p chế b&agrave;i bản, điều m&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp chỉ c&oacute; v&agrave;i cửa h&agrave;ng kh&oacute; đ&aacute;p ứng, l&agrave;m gia tăng rủi ro sai s&oacute;t v&agrave; bị xử phạt. Ngay cả những đơn vị c&oacute; năng lực quản l&yacute; tốt cũng lo ngại &aacute;p lực cập nhật gi&aacute; b&aacute;n v&agrave; ti&ecirc;u chuẩn chất lượng theo dự thảo.

Trong khi đ&oacute;, người ti&ecirc;u d&ugrave;ng v&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp vận tải, nh&oacute;m chịu t&aacute;c động trực tiếp từ biến động gi&aacute; kỳ vọng một cơ chế gi&aacute; vừa b&aacute;m s&aacute;t thị trường, vừa c&oacute; khả năng dự b&aacute;o, tr&aacute;nh t&igrave;nh trạng biến động bất ngờ l&agrave;m đảo lộn kế hoạch sản xuất kinh doanh.

&Ocirc;ng Cao Ho&agrave;i Dương - Chủ tịch HĐQT Tổng c&ocirc;ng ty Dầu Việt Nam (PVOIL) - cho rằng việc trao quyền cho c&aacute;c thương nh&acirc;n đầu mối, thương nh&acirc;n ph&acirc;n phối quyết định gi&aacute; b&aacute;n sẽ mang lại nhiều t&aacute;c động t&iacute;ch cực cho thị trường.

Trước lo ngại về việc gi&aacute; xăng dầu c&oacute; thể tăng đột biến, &ocirc;ng Dương khẳng định thị trường hiện nay c&oacute; t&iacute;nh cạnh tranh rất cao với hơn 30 đầu mối kinh doanh, nếu doanh nghiệp n&agrave;o tăng gi&aacute; qu&aacute; cao, kh&aacute;ch h&agrave;ng sẽ lập tức quay lưng để lựa chọn đơn vị c&oacute; gi&aacute; thấp hơn.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, Nh&agrave; nước vẫn duy tr&igrave; c&aacute;c c&ocirc;ng cụ hậu kiểm, y&ecirc;u cầu việc tăng gi&aacute; phải nằm trong khu&ocirc;n ph&eacute;p v&agrave; c&ocirc;ng thức t&iacute;nh to&aacute;n cụ thể n&ecirc;n kh&ocirc;ng thể t&ugrave;y tiện.

Theo &ocirc;ng Dương, ưu điểm lớn nhất của thay đổi lần n&agrave;y l&agrave; đảm bảo nguồn cung xăng dầu. Khi doanh nghiệp được chủ động về gi&aacute;, gi&aacute; xăng dầu trong nước sẽ li&ecirc;n th&ocirc;ng chặt chẽ v&agrave; linh hoạt theo nhịp độ của thị trường thế giới.

&quot;Kh&ocirc;ng n&ecirc;n quy định cứng nhắc khoảng thời gian được ph&eacute;p thay đổi gi&aacute;, bởi thị trường lu&ocirc;n biến động kh&ocirc;ng ngừng. Việc để doanh nghiệp ho&agrave;n to&agrave;n chủ động sẽ gi&uacute;p gi&aacute; b&aacute;n phản ứng kịp thời với đ&agrave; giảm của thế giới, mang lại lợi &iacute;ch trực tiếp cho người ti&ecirc;u d&ugrave;ng&quot;, &ocirc;ng Dương cũng kiến nghị.

Thả nổi c&oacute; kiểm so&aacute;t

T<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260125/images/hhxang-dau-1-read-only-17692722563811435883598.jpg" style="height:400px; width:600px"> 
Từ 1-6 tới sẽ phối trộn cung ứng xăng E10 ra thị trường - Ảnh: HỮU HẠNH

Đối với những lo ngại về việc c&aacute;c doanh nghiệp lớn c&oacute; lợi thế về định mức v&agrave; hệ thống logistics, &ocirc;ng Cao Ho&agrave;i Dương nhận định đ&acirc;y l&agrave; kết quả tất yếu của qu&aacute; tr&igrave;nh đầu tư b&agrave;i bản về hạ tầng.

V&igrave; thế, c&aacute;c doanh nghiệp tư nh&acirc;n nhỏ cần thay đổi tư duy v&agrave; c&aacute;ch l&agrave;m thay v&igrave; đ&ograve;i hỏi sự bằng phẳng khi chưa đầu tư tương xứng.

Hiện nay, c&aacute;c doanh nghiệp lớn đ&atilde; thực hiện chuyển đổi số v&agrave; quản trị th&ocirc;ng minh, cho ph&eacute;p điều chỉnh gi&aacute; to&agrave;n bộ hệ thống h&agrave;ng ngh&igrave;n cửa h&agrave;ng chỉ bằng một lệnh thực hiện trong thời gian thực.

Đ&acirc;y cũng ch&iacute;nh l&agrave; động lực buộc c&aacute;c doanh nghiệp trong ng&agrave;nh phải &aacute;p dụng c&ocirc;ng nghệ để th&iacute;ch nghi với cơ chế thị trường mới.

Nhiều chuy&ecirc;n gia cũng cho rằng b&agrave;i to&aacute;n đặt ra kh&ocirc;ng phải l&agrave; &quot;c&oacute; thả nổi hay kh&ocirc;ng&quot;, m&agrave; l&agrave; thả nổi đến mức n&agrave;o, theo lộ tr&igrave;nh n&agrave;o v&agrave; bằng những c&ocirc;ng cụ gi&aacute;m s&aacute;t n&agrave;o để vừa bảo đảm nguy&ecirc;n tắc thị trường, vừa giữ vững ổn định kinh tế - x&atilde; hội.

C&ocirc;ng Triệu

<a href="https://tuoitre.vn/trao-quyen-dinh-gia-thi-truong-xang-dau-bien-chuyen-ra-sao-20260125001613964.htm">Link gốc</a>

Sau nhiều năm điều hành theo cơ chế quản lý chặt chẽ, thị trường xăng dầu Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu mới sẽ mở rộng quyền tự quyết giá cho doanh nghiệp.

Sau nhiều năm điều h&agrave;nh theo cơ chế quản l&yacute; chặt chẽ, thị trường xăng dầu Việt Nam đang đứng trước bước ngoặt lớn khi dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu mới sẽ mở rộng quyền tự quyết gi&aacute; cho doanh nghiệp.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260125/images/hhxang-dau-read-only-1769272256378925491429.jpg" style="height:400px; width:600px" />

Tổng nguồn xăng dầu cho ti&ecirc;u thụ thị trường nội địa năm 2025 ước đạt khoảng 28,6 triệu m3/tấn, sản lượng ti&ecirc;u thụ ước khoảng 26,4 triệu m3/tấn - Ảnh: HỮU HẠNH

Việc &quot;thả nổi&quot; gi&aacute; theo t&iacute;n hiệu thị trường được kỳ vọng sẽ tăng t&iacute;nh cạnh tranh, giảm can thiệp h&agrave;nh ch&iacute;nh, nhưng đồng thời đặt ra những c&acirc;u hỏi kh&ocirc;ng nhỏ về mức độ sẵn s&agrave;ng của thị trường, năng lực gi&aacute;m s&aacute;t v&agrave; khả năng chịu đựng của nền kinh tế.

Từ điều h&agrave;nh h&agrave;nh ch&iacute;nh sang cơ chế gi&aacute; thị trường

Một trong những điểm thay đổi quan trọng nhất được đề xuất tại dự thảo nghị định kinh doanh xăng dầu mới l&agrave; cơ chế gi&aacute;.

Theo đ&oacute;, ngo&agrave;i thương nh&acirc;n đầu mối v&agrave; thương nh&acirc;n ph&acirc;n phối, thương nh&acirc;n b&aacute;n lẻ xăng dầu v&agrave; trong một số trường hợp được quyết định gi&aacute; b&aacute;n thay v&igrave; chỉ &aacute;p theo gi&aacute; do cơ quan nh&agrave; nước điều h&agrave;nh như hiện h&agrave;nh.

N&oacute;i th&ecirc;m về việc n&agrave;y với Tuổi Trẻ, b&agrave; Nguyễn Th&uacute;y Hiền - Ph&oacute; cục trưởng Cục Quản l&yacute; v&agrave; Ph&aacute;t triển thị trường trong nước (Bộ C&ocirc;ng Thương) - cho biết trong bối cảnh nghị định mới cho ph&eacute;p doanh nghiệp xăng dầu tự quyết định gi&aacute; b&aacute;n, Nh&agrave; nước sẽ kh&ocirc;ng bu&ocirc;ng lỏng m&agrave; thực hiện gi&aacute;m s&aacute;t th&ocirc;ng qua cơ chế k&ecirc; khai gi&aacute;, tức l&agrave; chuyển vai tr&ograve; từ &quot;ấn định gi&aacute;&quot; sang hậu kiểm.

Cụ thể, mỗi khi thay đổi gi&aacute;, doanh nghiệp phải thực hiện k&ecirc; khai với cơ quan quản l&yacute;.

Trong trường hợp ph&aacute;t hiện mức gi&aacute; c&oacute; dấu hiệu bất thường hoặc cao hơn mặt bằng chung của thị trường, cơ quan chức năng sẽ ngay lập tức k&iacute;ch hoạt quy tr&igrave;nh kiểm tra, y&ecirc;u cầu doanh nghiệp b&aacute;o c&aacute;o giải tr&igrave;nh chi tiết về c&aacute;c chi ph&iacute; cấu th&agrave;nh gi&aacute;.

Về lợi &iacute;ch tổng thể, b&agrave; Hiền nhận định việc trao quyền tự chủ gi&aacute; sẽ th&uacute;c đẩy sự cạnh tranh l&agrave;nh mạnh giữa c&aacute;c doanh nghiệp. Khi thị trường c&oacute; sự cạnh tranh, người ti&ecirc;u d&ugrave;ng sẽ l&agrave; đối tượng được hưởng lợi cuối c&ugrave;ng nhờ c&aacute;c mức gi&aacute; hợp l&yacute; hơn.

Nhiều chuy&ecirc;n gia kinh tế năng lượng khi tr&ograve; chuyện với b&aacute;o Tuổi Trẻ đều cho rằng việc &quot;trao quyền&quot; quyết định gi&aacute; l&agrave; điều kiện cần để h&igrave;nh th&agrave;nh một thị trường xăng dầu cạnh tranh v&agrave; minh bạch hơn.

Tuy nhi&ecirc;n đ&acirc;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; thay đổi về kỹ thuật quản l&yacute; gi&aacute;, m&agrave; l&agrave; sự chuyển dịch căn bản trong tư duy quản l&yacute; thị trường xăng dầu, một mặt h&agrave;ng chiến lược t&aacute;c động lan tỏa tới hầu hết lĩnh vực của nền kinh tế.

Tiến sĩ khoa học quản l&yacute; kinh tế Giang Chấn T&acirc;y nhận định khi doanh nghiệp được tự quyết gi&aacute;, &aacute;p lực cạnh tranh buộc họ phải tối ưu chi ph&iacute;, n&acirc;ng cao hiệu quả logistics v&agrave; dịch vụ ph&acirc;n phối.

Gi&aacute; b&aacute;n lẻ trong kịch bản l&yacute; tưởng sẽ phản &aacute;nh s&aacute;t hơn diễn biến cung - cầu thực tế thay v&igrave; phụ thuộc v&agrave;o mốc điều chỉnh h&agrave;nh ch&iacute;nh. Từ đ&oacute; người ti&ecirc;u d&ugrave;ng sẽ c&oacute; lợi hơn về gi&aacute;, chất lượng xăng dầu v&agrave; chất lượng dịch vụ.

N&uacute;t thắt của thị trường xăng dầu kh&ocirc;ng nằm ở gi&aacute;

Theo c&aacute;c chuy&ecirc;n gia, vấn đề then chốt của thị trường xăng dầu hiện nay kh&ocirc;ng phải l&agrave; c&oacute; thả nổi gi&aacute; hay kh&ocirc;ng, m&agrave; l&agrave; điều kiện để thả nổi. D&ugrave; mạng lưới b&aacute;n lẻ rộng khắp, thị trường vẫn tập trung cao ở kh&acirc;u đầu mối v&agrave; ph&acirc;n phối.

Để tạo m&ocirc;i trường cạnh tranh c&ocirc;ng bằng cho doanh nghiệp tư nh&acirc;n, việc tự quyết gi&aacute; cần đi k&egrave;m với t&aacute;ch bạch ho&agrave;n to&agrave;n khối b&aacute;n lẻ khỏi c&aacute;c tập đo&agrave;n đầu mối nh&agrave; nước.

&Ocirc;ng Giang Chấn T&acirc;y cho rằng việc c&aacute;c doanh nghiệp đầu mối vừa nhập khẩu, sản xuất, vừa sở hữu hệ thống b&aacute;n lẻ cho ph&eacute;p họ b&aacute;n ra với gi&aacute; s&aacute;t vốn, khiến chiết khấu bị co hẹp v&agrave; đẩy doanh nghiệp b&aacute;n lẻ tư nh&acirc;n v&agrave;o thế kh&ocirc;ng thể cạnh tranh.

 
V&igrave; vậy, c&aacute;c tập đo&agrave;n đầu mối n&ecirc;n tập trung v&agrave;o vai tr&ograve; nhập khẩu, sản xuất v&agrave; dự trữ để bảo đảm an ninh năng lượng, trong khi hoạt động b&aacute;n lẻ cần được vận h&agrave;nh như những thực thể độc lập, tự chủ ho&agrave;n to&agrave;n.

Về quyền tự quyết định gi&aacute; b&aacute;n, &ocirc;ng T&acirc;y khẳng định đ&acirc;y l&agrave; yếu tố sống c&ograve;n để doanh nghiệp c&oacute; thể &quot;t&iacute;nh đ&uacute;ng, t&iacute;nh đủ&quot; c&aacute;c chi ph&iacute; thường xuy&ecirc;n, lương bổng v&agrave;o gi&aacute; th&agrave;nh.

Việc được tự định gi&aacute; gi&uacute;p doanh nghiệp c&oacute; lợi nhuận để t&iacute;ch lũy, bảo to&agrave;n vốn v&agrave; c&oacute; nguồn lực để t&aacute;i đầu tư, thay v&igrave; phải chịu &aacute;p lực thua lỗ k&eacute;o d&agrave;i.

Khi cơ chế gi&aacute; được vận h&agrave;nh linh hoạt theo thị trường, c&aacute;c doanh nghiệp sẽ chủ động hơn trong việc t&igrave;m kiếm nguồn h&agrave;ng, từ đ&oacute; chấm dứt triệt để t&igrave;nh trạng đứt g&atilde;y nguồn cung.

Điều kiện v&agrave; lộ tr&igrave;nh: ch&igrave;a kh&oacute;a để tr&aacute;nh c&uacute; sốc gi&aacute;

Đại diện một doanh nghiệp ph&acirc;n phối xăng dầu tại TP.HCM cho rằng việc cho ph&eacute;p tự quyết gi&aacute; l&agrave; ph&ugrave; hợp với kinh tế thị trường, gi&uacute;p doanh nghiệp chủ động bảo đảm lợi nhuận v&agrave; d&ograve;ng tiền trong bối cảnh chi ph&iacute; vận h&agrave;nh, tồn kho biến động mạnh.

Tuy nhi&ecirc;n cơ chế n&agrave;y chủ yếu tạo động lực cho khối thương nh&acirc;n đầu mối v&agrave; ph&acirc;n phối, trong khi c&aacute;c doanh nghiệp b&aacute;n lẻ nhỏ lại k&eacute;m mặn m&agrave;.

Nguy&ecirc;n nh&acirc;n l&agrave; phần lớn cửa h&agrave;ng b&aacute;n lẻ hiện vận h&agrave;nh theo m&ocirc; h&igrave;nh hộ gia đ&igrave;nh, thiếu bộ m&aacute;y quản trị chuy&ecirc;n nghiệp để đ&aacute;p ứng c&aacute;c y&ecirc;u cầu mới như chứng minh nguồn h&agrave;ng, kiểm so&aacute;t chất lượng v&agrave; b&aacute;o c&aacute;o định kỳ.

Việc &aacute;p dụng cơ chế mới đ&ograve;i hỏi hệ thống kế to&aacute;n, ph&aacute;p chế b&agrave;i bản, điều m&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp chỉ c&oacute; v&agrave;i cửa h&agrave;ng kh&oacute; đ&aacute;p ứng, l&agrave;m gia tăng rủi ro sai s&oacute;t v&agrave; bị xử phạt. Ngay cả những đơn vị c&oacute; năng lực quản l&yacute; tốt cũng lo ngại &aacute;p lực cập nhật gi&aacute; b&aacute;n v&agrave; ti&ecirc;u chuẩn chất lượng theo dự thảo.

Trong khi đ&oacute;, người ti&ecirc;u d&ugrave;ng v&agrave; c&aacute;c doanh nghiệp vận tải, nh&oacute;m chịu t&aacute;c động trực tiếp từ biến động gi&aacute; kỳ vọng một cơ chế gi&aacute; vừa b&aacute;m s&aacute;t thị trường, vừa c&oacute; khả năng dự b&aacute;o, tr&aacute;nh t&igrave;nh trạng biến động bất ngờ l&agrave;m đảo lộn kế hoạch sản xuất kinh doanh.

&Ocirc;ng Cao Ho&agrave;i Dương - Chủ tịch HĐQT Tổng c&ocirc;ng ty Dầu Việt Nam (PVOIL) - cho rằng việc trao quyền cho c&aacute;c thương nh&acirc;n đầu mối, thương nh&acirc;n ph&acirc;n phối quyết định gi&aacute; b&aacute;n sẽ mang lại nhiều t&aacute;c động t&iacute;ch cực cho thị trường.

Trước lo ngại về việc gi&aacute; xăng dầu c&oacute; thể tăng đột biến, &ocirc;ng Dương khẳng định thị trường hiện nay c&oacute; t&iacute;nh cạnh tranh rất cao với hơn 30 đầu mối kinh doanh, nếu doanh nghiệp n&agrave;o tăng gi&aacute; qu&aacute; cao, kh&aacute;ch h&agrave;ng sẽ lập tức quay lưng để lựa chọn đơn vị c&oacute; gi&aacute; thấp hơn.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, Nh&agrave; nước vẫn duy tr&igrave; c&aacute;c c&ocirc;ng cụ hậu kiểm, y&ecirc;u cầu việc tăng gi&aacute; phải nằm trong khu&ocirc;n ph&eacute;p v&agrave; c&ocirc;ng thức t&iacute;nh to&aacute;n cụ thể n&ecirc;n kh&ocirc;ng thể t&ugrave;y tiện.

Theo &ocirc;ng Dương, ưu điểm lớn nhất của thay đổi lần n&agrave;y l&agrave; đảm bảo nguồn cung xăng dầu. Khi doanh nghiệp được chủ động về gi&aacute;, gi&aacute; xăng dầu trong nước sẽ li&ecirc;n th&ocirc;ng chặt chẽ v&agrave; linh hoạt theo nhịp độ của thị trường thế giới.

&quot;Kh&ocirc;ng n&ecirc;n quy định cứng nhắc khoảng thời gian được ph&eacute;p thay đổi gi&aacute;, bởi thị trường lu&ocirc;n biến động kh&ocirc;ng ngừng. Việc để doanh nghiệp ho&agrave;n to&agrave;n chủ động sẽ gi&uacute;p gi&aacute; b&aacute;n phản ứng kịp thời với đ&agrave; giảm của thế giới, mang lại lợi &iacute;ch trực tiếp cho người ti&ecirc;u d&ugrave;ng&quot;, &ocirc;ng Dương cũng kiến nghị.

Thả nổi c&oacute; kiểm so&aacute;t

T<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260125/images/hhxang-dau-1-read-only-17692722563811435883598.jpg" style="height:400px; width:600px" /> 
Từ 1-6 tới sẽ phối trộn cung ứng xăng E10 ra thị trường - Ảnh: HỮU HẠNH

Đối với những lo ngại về việc c&aacute;c doanh nghiệp lớn c&oacute; lợi thế về định mức v&agrave; hệ thống logistics, &ocirc;ng Cao Ho&agrave;i Dương nhận định đ&acirc;y l&agrave; kết quả tất yếu của qu&aacute; tr&igrave;nh đầu tư b&agrave;i bản về hạ tầng.

V&igrave; thế, c&aacute;c doanh nghiệp tư nh&acirc;n nhỏ cần thay đổi tư duy v&agrave; c&aacute;ch l&agrave;m thay v&igrave; đ&ograve;i hỏi sự bằng phẳng khi chưa đầu tư tương xứng.

Hiện nay, c&aacute;c doanh nghiệp lớn đ&atilde; thực hiện chuyển đổi số v&agrave; quản trị th&ocirc;ng minh, cho ph&eacute;p điều chỉnh gi&aacute; to&agrave;n bộ hệ thống h&agrave;ng ngh&igrave;n cửa h&agrave;ng chỉ bằng một lệnh thực hiện trong thời gian thực.

Đ&acirc;y cũng ch&iacute;nh l&agrave; động lực buộc c&aacute;c doanh nghiệp trong ng&agrave;nh phải &aacute;p dụng c&ocirc;ng nghệ để th&iacute;ch nghi với cơ chế thị trường mới.

Nhiều chuy&ecirc;n gia cũng cho rằng b&agrave;i to&aacute;n đặt ra kh&ocirc;ng phải l&agrave; &quot;c&oacute; thả nổi hay kh&ocirc;ng&quot;, m&agrave; l&agrave; thả nổi đến mức n&agrave;o, theo lộ tr&igrave;nh n&agrave;o v&agrave; bằng những c&ocirc;ng cụ gi&aacute;m s&aacute;t n&agrave;o để vừa bảo đảm nguy&ecirc;n tắc thị trường, vừa giữ vững ổn định kinh tế - x&atilde; hội.

C&ocirc;ng Triệu

<a href="https://tuoitre.vn/trao-quyen-dinh-gia-thi-truong-xang-dau-bien-chuyen-ra-sao-20260125001613964.htm">Link gốc</a>