Trong d&ograve;ng chảy của nền kinh tế to&agrave;n cầu, năng lượng ng&agrave;y c&agrave;ng giữ vai tr&ograve; &ldquo;huyết mạch&rdquo; của hoạt động sản xuất v&agrave; vận h&agrave;nh nền kinh tế. Việt Nam, với mục ti&ecirc;u duy tr&igrave; tốc độ tăng trưởng cao v&agrave; thực hiện cam kết Net Zero v&agrave;o năm 2050, đang đứng trước b&agrave;i to&aacute;n vừa bảo đảm nguồn cung, vừa tối ưu h&oacute;a hiệu suất sử dụng nhằm giảm thiểu rủi ro từ thị trường quốc tế.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260325/images/xang-250326.jpeg" style="height:432px; width:600px">

Theo lộ tr&igrave;nh từ 1/6/2026 xăng sinh học E5, E10 sẽ được thay thế xăng kho&aacute;ng. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Những c&uacute; sốc năng lượng từ Trung Đ&ocirc;ng v&agrave; xung đột Nga - Ukraine k&eacute;o d&agrave;i cho thấy c&aacute;c nền kinh tế phụ thuộc nhiều v&agrave;o nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch dễ chịu t&aacute;c động mạnh từ biến động gi&aacute; cả. Điều n&agrave;y đặt ra y&ecirc;u cầu phải chủ động hơn trong tiết kiệm v&agrave; n&acirc;ng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Trước bối cảnh đ&oacute;, việc coi tiết kiệm năng lượng như một &ldquo;nguồn cung tại chỗ&rdquo; kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; giải ph&aacute;p trước mắt m&agrave; c&ograve;n g&oacute;p phần n&acirc;ng cao khả năng chống chịu v&agrave; năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo đ&aacute;nh gi&aacute; của &ocirc;ng Mạc Quốc Anh, Ph&oacute; Chủ tịch ki&ecirc;m Tổng thư k&yacute; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ v&agrave; vừa H&agrave; Nội, sự v&agrave;o cuộc của Bộ Ch&iacute;nh trị, Ch&iacute;nh phủ v&agrave; c&aacute;c bộ ng&agrave;nh th&ocirc;ng qua điều tiết nguồn cung, ch&iacute;nh s&aacute;ch thuế ph&iacute; v&agrave; khuyến c&aacute;o tiết kiệm l&agrave; &ldquo;rất kịp thời&rdquo;.

&Ocirc;ng Mạc Qu&ocirc;́c Anh cho rằng nếu doanh nghiệp thực sự quyết liệt triển khai c&aacute;c giải ph&aacute;p tiết kiệm nhi&ecirc;n liệu một c&aacute;ch đồng bộ, mức tiết giảm ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thể đạt 5 - 15% so với ti&ecirc;u d&ugrave;ng l&acirc;u nay. Với quy m&ocirc; ti&ecirc;u thụ xăng dầu cả nước năm 2025 khoảng 25,2 - 26,4 triệu m3/tấn, tương đương 69.000 - 72.000 m3/tấn mỗi ng&agrave;y, nếu giảm b&igrave;nh qu&acirc;n 10% th&igrave; nhu cầu c&oacute; thể giảm khoảng 7.000 m3/tấn/ng&agrave;y. Con số n&agrave;y cho thấy tiết kiệm kh&ocirc;ng chỉ mang t&iacute;nh biểu tượng, m&agrave; c&oacute; thể tạo ra &ldquo;nguồn cung mới&rdquo; tương đương với việc bổ sung th&ecirc;m một lượng nhập khẩu đ&aacute;ng kể.

Thực tế, ngay sau Kết luận số 14-KL/TW ng&agrave;y 20/3/2026 về bảo đảm nguồn cung, ổn định gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu trong t&igrave;nh h&igrave;nh mới của Bộ Ch&iacute;nh trị, Thủ tướng Phạm Minh Ch&iacute;nh đ&atilde; chủ tr&igrave; cuộc họp Thường trực Ch&iacute;nh phủ để triển khai, đồng thời k&ecirc;u gọi to&agrave;n hệ thống ch&iacute;nh trị, người d&acirc;n v&agrave; doanh nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; coi đ&acirc;y l&agrave; cơ hội th&uacute;c đẩy chuyển đổi năng lượng. Động th&aacute;i n&agrave;y cho thấy tiết kiệm năng lượng kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; khuyến nghị mang t&iacute;nh vận động, m&agrave; trở th&agrave;nh một c&ocirc;ng cụ điều h&agrave;nh vĩ m&ocirc; song h&agrave;nh với tăng nguồn cung.

Song song với đ&oacute;, Ch&iacute;nh phủ cũng triển khai c&aacute;c giải ph&aacute;p tăng nguồn nhi&ecirc;n liệu để giảm &aacute;p lực phụ thuộc nhập khẩu. Quỹ b&igrave;nh ổn gi&aacute; xăng dầu đ&atilde; được sử dụng hơn 3.000 tỷ đồng trong tổng số hơn 5.600 tỷ đồng, g&oacute;p phần giảm t&aacute;c động từ biến động gi&aacute; thế giới. Ch&iacute;nh s&aacute;ch giảm thuế nhập khẩu ưu đ&atilde;i (MFN) về 0% đến hết th&aacute;ng 4 cũng khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp đa dạng h&oacute;a nguồn nhập khẩu. Nhờ đ&oacute;, theo thống k&ecirc; sơ bộ của Cục Hải quan (Bộ T&agrave;i ch&iacute;nh), nửa đầu th&aacute;ng 3, nhập khẩu xăng dầu tăng hơn 41% về lượng. B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, nhập khẩu kh&iacute; từ Australia v&agrave; Mỹ cũng gia tăng, cho thấy nỗ lực mở rộng nguồn cung ngo&agrave;i khu vực truyền thống.

Tuy nhi&ecirc;n, theo &ocirc;ng Mạc Quốc Anh, tăng nguồn cung chỉ l&agrave; một vế của b&agrave;i to&aacute;n. &ldquo;Tiết kiệm năng lượng vẫn phải được coi l&agrave; &ldquo;nguồn cung tại chỗ&rdquo;. Muốn thị trường bền hơn, phải đi bằng hai ch&acirc;n: bảo đảm nguồn cung vật chất v&agrave; giảm tốc độ ti&ecirc;u hao năng lượng của nền kinh tế&rdquo;, &ocirc;ng Mạc Qu&ocirc;́c Anh nhấn mạnh.

Quan điểm n&agrave;y phản &aacute;nh c&aacute;ch tiếp cận mới trong điều h&agrave;nh năng lượng thay v&igrave; chỉ tập trung mua th&ecirc;m nhi&ecirc;n liệu, cần giảm cường độ ti&ecirc;u hao trong sản xuất, vận tải v&agrave; dịch vụ.

Ở g&oacute;c độ doanh nghiệp, tiết kiệm năng lượng kh&ocirc;ng n&ecirc;n được hiểu l&agrave; cắt giảm hoạt động m&agrave; l&agrave; n&acirc;ng cao hiệu suất vận h&agrave;nh.

&Ocirc;ng Mạc Quốc Anh cho rằng, tiết kiệm nhi&ecirc;n liệu phải gắn với ba yếu tố, tr&aacute;nh l&atilde;ng ph&iacute; trong vận h&agrave;nh, ứng dụng c&ocirc;ng nghệ v&agrave; đặt trong tư duy ph&aacute;t triển kinh tế xanh. V&iacute; dụ trong vận tải thay v&igrave; giảm chuyến xe, doanh nghiệp c&oacute; thể tối ưu tuyến đường, gom h&agrave;ng đủ tải, giảm xe chạy rỗng. Hiện tượng xe chạy rỗng chiều về chiếm tới 30 - 40% tr&ecirc;n một số tuyến, khiến chi ph&iacute; nhi&ecirc;n liệu tăng cao. Nếu giảm xuống 10 - 15%, chi ph&iacute; vận h&agrave;nh sẽ giảm đ&aacute;ng kể m&agrave; quy m&ocirc; hoạt động vẫn được duy tr&igrave;.

Chi ph&iacute; logistics của Việt Nam hiện chiếm khoảng 16 - 20% GDP, cao hơn nhiều so với nhiều quốc gia trong khu vực. Điều n&agrave;y khiến nền kinh tế nhạy cảm hơn với biến động gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu. Khi gi&aacute; xăng dầu tăng, chi ph&iacute; vận tải v&agrave; sản xuất lập tức bị đẩy l&ecirc;n, g&acirc;y &aacute;p lực l&ecirc;n lạm ph&aacute;t. V&igrave; vậy, tiết kiệm nhi&ecirc;n liệu kh&ocirc;ng chỉ gi&uacute;p doanh nghiệp giảm chi ph&iacute; m&agrave; c&ograve;n g&oacute;p phần ổn định kinh tế vĩ m&ocirc;.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Th&agrave;nh vi&ecirc;n Hội đồng Tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch của Thủ tướng Ch&iacute;nh phủ, nhu cầu xăng dầu v&agrave; kh&iacute; đốt của Việt Nam khoảng 26,65 triệu tấn, trong khi nguồn cung nội địa chỉ đạt 14,5 triệu tấn, tức chỉ đ&aacute;p ứng hơn một nửa nhu cầu. Nhi&ecirc;n liệu bay Jet-A1 mới tự chủ khoảng 38%, LPG đ&aacute;p ứng 12% v&agrave; LNG gần như phụ thuộc nhập khẩu. Điều n&agrave;y cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn v&agrave;o nguồn cung b&ecirc;n ngo&agrave;i, khiến tiết kiệm năng lượng trở th&agrave;nh giải ph&aacute;p giảm rủi ro hiệu quả.

PGS.TS Trần Ho&agrave;ng Ng&acirc;n, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột ph&aacute; ph&aacute;t triển Trường Đại học S&agrave;i G&ograve;n nhận định, sự biến động cực mạnh của gi&aacute; dầu th&ocirc; do căng thẳng tại Trung Đ&ocirc;ng, đặc biệt l&agrave; xung đột giữa c&aacute;c cường quốc năng lượng, đ&atilde; tạo ra nguy cơ khủng hoảng năng lượng to&agrave;n cầu lần thứ ba.

Nh&igrave;n lại lịch sử điều h&agrave;nh kinh tế, Việt Nam đ&atilde; t&iacute;ch lũy được những b&agrave;i học kinh nghiệm xương m&aacute;u từ c&aacute;c giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2008 v&agrave; đặc biệt l&agrave; năm 2022.

PGS.TS Trần Ho&agrave;ng Ng&acirc;n cho rằng, tiết kiệm năng lượng trong bối cảnh hiện nay c&oacute; &yacute; nghĩa l&acirc;u d&agrave;i, đồng thời đề xuất c&aacute;c cơ quan h&agrave;nh ch&iacute;nh cắt giảm 10 - 15% điện năng ti&ecirc;u thụ, linh hoạt &aacute;p dụng l&agrave;m việc trực tuyến v&agrave; khuyến kh&iacute;ch sử dụng phương tiện c&ocirc;ng cộng. Đ&acirc;y l&agrave; những biện ph&aacute;p nhanh, chi ph&iacute; thấp nhưng c&oacute; thể tạo hiệu quả tức th&igrave;.

Ở g&oacute;c độ chiến lược, PGS.TS Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội Kinh tế M&ocirc;i trường Việt Nam cho rằng, tiết kiệm năng lượng đ&atilde; được x&aacute;c định l&agrave; vấn đề mang t&iacute;nh chiến lược, đặc biệt khi Việt Nam đặt mục ti&ecirc;u tăng trưởng cao v&agrave; cam kết ph&aacute;t thải r&ograve;ng bằng 0 v&agrave;o năm 2050. Theo PGS.TS Trương Mạnh Tiến, khu vực c&ocirc;ng nghiệp ti&ecirc;u thụ phần lớn năng lượng nhưng hiệu quả c&ograve;n thấp do c&ocirc;ng nghệ lạc hậu. V&igrave; vậy, chuyển đổi c&ocirc;ng nghệ, loại bỏ d&acirc;y chuyền ti&ecirc;u tốn năng lượng l&agrave; giải ph&aacute;p cốt l&otilde;i để tiết kiệm thực chất.

B&ecirc;n cạnh c&ocirc;ng nghiệp, giao th&ocirc;ng cũng l&agrave; lĩnh vực ti&ecirc;u thụ năng lượng lớn. T&igrave;nh trạng &ugrave;n tắc tại đ&ocirc; thị kh&ocirc;ng chỉ g&acirc;y l&atilde;ng ph&iacute; thời gian m&agrave; c&ograve;n l&agrave;m gia tăng ti&ecirc;u hao nhi&ecirc;n liệu. Việc chuyển đổi sang phương tiện điện l&agrave; xu hướng tất yếu, nhưng cần lộ tr&igrave;nh hợp l&yacute; để tr&aacute;nh gia tăng &aacute;p lực hạ tầng.

Theo chuy&ecirc;n gia kinh tế Nguyễn Tr&iacute; Hiếu, tiết kiệm năng lượng đ&oacute;ng vai tr&ograve; như &ldquo;van điều tiết&rdquo; gi&uacute;p nền kinh tế vận h&agrave;nh ổn định. Nếu đạt mức tiết kiệm 8 - 10% tổng ti&ecirc;u thụ năng lượng, nền kinh tế c&oacute; thể giảm đ&aacute;ng kể &aacute;p lực đầu tư v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n nguồn điện mới, đồng thời tạo dư địa cho tăng trưởng. &Ocirc;ng Hi&ecirc;́u nhấn mạnh phần chi ph&iacute; tiết kiệm được c&oacute; thể chuyển th&agrave;nh nguồn lực đầu tư c&ocirc;ng nghệ v&agrave; n&acirc;ng cao năng suất.

Một kh&iacute;a cạnh quan trọng kh&aacute;c l&agrave; tiết kiệm năng lượng c&oacute; thể triển khai nhanh hơn nhiều so với việc x&acirc;y dựng c&aacute;c nguồn cung mới. Trong khi c&aacute;c dự &aacute;n điện lớn thường mất v&agrave;i năm để ho&agrave;n th&agrave;nh, c&aacute;c giải ph&aacute;p tiết kiệm năng lượng c&oacute; thể &aacute;p dụng ngay với chi ph&iacute; thấp. Thực tế cho thấy, chi ph&iacute; để tiết kiệm 1 kW c&ocirc;ng suất thấp hơn đ&aacute;ng kể so với chi ph&iacute; sản xuất v&agrave; truyền tải 1 kW điện mới. V&igrave; vậy, tiết kiệm năng lượng được xem như một &ldquo;nguồn năng lượng mới&rdquo; với hiệu quả ngay lập tức.

Từ g&oacute;c độ ch&iacute;nh s&aacute;ch, việc kết hợp tăng nguồn cung với tiết kiệm năng lượng đang h&igrave;nh th&agrave;nh m&ocirc; h&igrave;nh điều h&agrave;nh chủ động hơn. Ch&iacute;nh phủ sử dụng c&aacute;c c&ocirc;ng cụ thuế, quỹ b&igrave;nh ổn v&agrave; đa dạng h&oacute;a nhập khẩu để bảo đảm nguồn cung, đồng thời khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp v&agrave; người d&acirc;n giảm ti&ecirc;u hao, tối ưu vận h&agrave;nh v&agrave; chuyển đổi c&ocirc;ng nghệ. Khi c&aacute;c giải ph&aacute;p n&agrave;y được triển khai đồng bộ, &aacute;p lực l&ecirc;n hệ thống năng lượng sẽ giảm đ&aacute;ng kể, qua đ&oacute; củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ m&ocirc;.

Nh&igrave;n rộng hơn, tiết kiệm năng lượng kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; giải ph&aacute;p vượt qua biến động trước mắt m&agrave; c&ograve;n mở ra dư địa tăng trưởng d&agrave;i hạn. Khi chi ph&iacute; năng lượng giảm, doanh nghiệp c&oacute; thể giữ gi&aacute; th&agrave;nh ổn định, n&acirc;ng cao năng lực cạnh tranh v&agrave; mở rộng thị trường. Đồng thời, nền kinh tế giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng khả năng chống chịu trước c&aacute;c c&uacute; sốc b&ecirc;n ngo&agrave;i.

C&oacute; thể thấy, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh v&agrave; nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n dần thu hẹp, tiết kiệm năng lượng đang trở th&agrave;nh lựa chọn chiến lược. Khi mỗi doanh nghiệp tối ưu vận h&agrave;nh, mỗi ng&agrave;nh n&acirc;ng cao hiệu suất v&agrave; mỗi người d&acirc;n thay đổi th&oacute;i quen ti&ecirc;u d&ugrave;ng, tổng thể nền kinh tế sẽ h&igrave;nh th&agrave;nh một &ldquo;nguồn cung mới&rdquo; kh&ocirc;ng cần đầu tư lớn nhưng hiệu quả cao. Đ&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; nền tảng để vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa duy tr&igrave; tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

B&agrave;i cuối: Tối ưu năng lượng, tăng sức bền doanh nghiệp

Văn Giáp (TTXVN)

<a href="https://baotintuc.vn/kinh-te/tiet-kiem-nang-luong-trong-tinh-hinh-moi-bai-2-mo-them-du-dia-cho-tang-truong-kinh-te-20260325185547635.htm">Link gốc</a>

Trong dòng chảy của nền kinh tế toàn cầu, năng lượng ngày càng giữ vai trò “huyết mạch” của hoạt động sản xuất và vận hành nền kinh tế. Việt Nam, với mục tiêu duy trì tốc độ tăng trưởng cao và thực hiện cam kết Net Zero vào năm 2050, đang đứng trước bài toán vừa bảo đảm nguồn cung, vừa tối ưu hóa hiệu suất sử dụng nhằm giảm thiểu rủi ro từ thị trường quốc tế.

Trong d&ograve;ng chảy của nền kinh tế to&agrave;n cầu, năng lượng ng&agrave;y c&agrave;ng giữ vai tr&ograve; &ldquo;huyết mạch&rdquo; của hoạt động sản xuất v&agrave; vận h&agrave;nh nền kinh tế. Việt Nam, với mục ti&ecirc;u duy tr&igrave; tốc độ tăng trưởng cao v&agrave; thực hiện cam kết Net Zero v&agrave;o năm 2050, đang đứng trước b&agrave;i to&aacute;n vừa bảo đảm nguồn cung, vừa tối ưu h&oacute;a hiệu suất sử dụng nhằm giảm thiểu rủi ro từ thị trường quốc tế.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260325/images/xang-250326.jpeg" style="height:432px; width:600px" />

Theo lộ tr&igrave;nh từ 1/6/2026 xăng sinh học E5, E10 sẽ được thay thế xăng kho&aacute;ng. Ảnh: Trần Việt/TTXVN

Những c&uacute; sốc năng lượng từ Trung Đ&ocirc;ng v&agrave; xung đột Nga - Ukraine k&eacute;o d&agrave;i cho thấy c&aacute;c nền kinh tế phụ thuộc nhiều v&agrave;o nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch dễ chịu t&aacute;c động mạnh từ biến động gi&aacute; cả. Điều n&agrave;y đặt ra y&ecirc;u cầu phải chủ động hơn trong tiết kiệm v&agrave; n&acirc;ng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Trước bối cảnh đ&oacute;, việc coi tiết kiệm năng lượng như một &ldquo;nguồn cung tại chỗ&rdquo; kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; giải ph&aacute;p trước mắt m&agrave; c&ograve;n g&oacute;p phần n&acirc;ng cao khả năng chống chịu v&agrave; năng lực cạnh tranh của nền kinh tế.

Theo đ&aacute;nh gi&aacute; của &ocirc;ng Mạc Quốc Anh, Ph&oacute; Chủ tịch ki&ecirc;m Tổng thư k&yacute; Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ v&agrave; vừa H&agrave; Nội, sự v&agrave;o cuộc của Bộ Ch&iacute;nh trị, Ch&iacute;nh phủ v&agrave; c&aacute;c bộ ng&agrave;nh th&ocirc;ng qua điều tiết nguồn cung, ch&iacute;nh s&aacute;ch thuế ph&iacute; v&agrave; khuyến c&aacute;o tiết kiệm l&agrave; &ldquo;rất kịp thời&rdquo;.

&Ocirc;ng Mạc Qu&ocirc;́c Anh cho rằng nếu doanh nghiệp thực sự quyết liệt triển khai c&aacute;c giải ph&aacute;p tiết kiệm nhi&ecirc;n liệu một c&aacute;ch đồng bộ, mức tiết giảm ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thể đạt 5 - 15% so với ti&ecirc;u d&ugrave;ng l&acirc;u nay. Với quy m&ocirc; ti&ecirc;u thụ xăng dầu cả nước năm 2025 khoảng 25,2 - 26,4 triệu m3/tấn, tương đương 69.000 - 72.000 m3/tấn mỗi ng&agrave;y, nếu giảm b&igrave;nh qu&acirc;n 10% th&igrave; nhu cầu c&oacute; thể giảm khoảng 7.000 m3/tấn/ng&agrave;y. Con số n&agrave;y cho thấy tiết kiệm kh&ocirc;ng chỉ mang t&iacute;nh biểu tượng, m&agrave; c&oacute; thể tạo ra &ldquo;nguồn cung mới&rdquo; tương đương với việc bổ sung th&ecirc;m một lượng nhập khẩu đ&aacute;ng kể.

Thực tế, ngay sau Kết luận số 14-KL/TW ng&agrave;y 20/3/2026 về bảo đảm nguồn cung, ổn định gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu trong t&igrave;nh h&igrave;nh mới của Bộ Ch&iacute;nh trị, Thủ tướng Phạm Minh Ch&iacute;nh đ&atilde; chủ tr&igrave; cuộc họp Thường trực Ch&iacute;nh phủ để triển khai, đồng thời k&ecirc;u gọi to&agrave;n hệ thống ch&iacute;nh trị, người d&acirc;n v&agrave; doanh nghiệp sử dụng năng lượng tiết kiệm, hiệu quả; coi đ&acirc;y l&agrave; cơ hội th&uacute;c đẩy chuyển đổi năng lượng. Động th&aacute;i n&agrave;y cho thấy tiết kiệm năng lượng kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; khuyến nghị mang t&iacute;nh vận động, m&agrave; trở th&agrave;nh một c&ocirc;ng cụ điều h&agrave;nh vĩ m&ocirc; song h&agrave;nh với tăng nguồn cung.

Song song với đ&oacute;, Ch&iacute;nh phủ cũng triển khai c&aacute;c giải ph&aacute;p tăng nguồn nhi&ecirc;n liệu để giảm &aacute;p lực phụ thuộc nhập khẩu. Quỹ b&igrave;nh ổn gi&aacute; xăng dầu đ&atilde; được sử dụng hơn 3.000 tỷ đồng trong tổng số hơn 5.600 tỷ đồng, g&oacute;p phần giảm t&aacute;c động từ biến động gi&aacute; thế giới. Ch&iacute;nh s&aacute;ch giảm thuế nhập khẩu ưu đ&atilde;i (MFN) về 0% đến hết th&aacute;ng 4 cũng khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp đa dạng h&oacute;a nguồn nhập khẩu. Nhờ đ&oacute;, theo thống k&ecirc; sơ bộ của Cục Hải quan (Bộ T&agrave;i ch&iacute;nh), nửa đầu th&aacute;ng 3, nhập khẩu xăng dầu tăng hơn 41% về lượng. B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, nhập khẩu kh&iacute; từ Australia v&agrave; Mỹ cũng gia tăng, cho thấy nỗ lực mở rộng nguồn cung ngo&agrave;i khu vực truyền thống.

Tuy nhi&ecirc;n, theo &ocirc;ng Mạc Quốc Anh, tăng nguồn cung chỉ l&agrave; một vế của b&agrave;i to&aacute;n. &ldquo;Tiết kiệm năng lượng vẫn phải được coi l&agrave; &ldquo;nguồn cung tại chỗ&rdquo;. Muốn thị trường bền hơn, phải đi bằng hai ch&acirc;n: bảo đảm nguồn cung vật chất v&agrave; giảm tốc độ ti&ecirc;u hao năng lượng của nền kinh tế&rdquo;, &ocirc;ng Mạc Qu&ocirc;́c Anh nhấn mạnh.

Quan điểm n&agrave;y phản &aacute;nh c&aacute;ch tiếp cận mới trong điều h&agrave;nh năng lượng thay v&igrave; chỉ tập trung mua th&ecirc;m nhi&ecirc;n liệu, cần giảm cường độ ti&ecirc;u hao trong sản xuất, vận tải v&agrave; dịch vụ.

Ở g&oacute;c độ doanh nghiệp, tiết kiệm năng lượng kh&ocirc;ng n&ecirc;n được hiểu l&agrave; cắt giảm hoạt động m&agrave; l&agrave; n&acirc;ng cao hiệu suất vận h&agrave;nh.

&Ocirc;ng Mạc Quốc Anh cho rằng, tiết kiệm nhi&ecirc;n liệu phải gắn với ba yếu tố, tr&aacute;nh l&atilde;ng ph&iacute; trong vận h&agrave;nh, ứng dụng c&ocirc;ng nghệ v&agrave; đặt trong tư duy ph&aacute;t triển kinh tế xanh. V&iacute; dụ trong vận tải thay v&igrave; giảm chuyến xe, doanh nghiệp c&oacute; thể tối ưu tuyến đường, gom h&agrave;ng đủ tải, giảm xe chạy rỗng. Hiện tượng xe chạy rỗng chiều về chiếm tới 30 - 40% tr&ecirc;n một số tuyến, khiến chi ph&iacute; nhi&ecirc;n liệu tăng cao. Nếu giảm xuống 10 - 15%, chi ph&iacute; vận h&agrave;nh sẽ giảm đ&aacute;ng kể m&agrave; quy m&ocirc; hoạt động vẫn được duy tr&igrave;.

Chi ph&iacute; logistics của Việt Nam hiện chiếm khoảng 16 - 20% GDP, cao hơn nhiều so với nhiều quốc gia trong khu vực. Điều n&agrave;y khiến nền kinh tế nhạy cảm hơn với biến động gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu. Khi gi&aacute; xăng dầu tăng, chi ph&iacute; vận tải v&agrave; sản xuất lập tức bị đẩy l&ecirc;n, g&acirc;y &aacute;p lực l&ecirc;n lạm ph&aacute;t. V&igrave; vậy, tiết kiệm nhi&ecirc;n liệu kh&ocirc;ng chỉ gi&uacute;p doanh nghiệp giảm chi ph&iacute; m&agrave; c&ograve;n g&oacute;p phần ổn định kinh tế vĩ m&ocirc;.

Theo TS. Cấn Văn Lực, Th&agrave;nh vi&ecirc;n Hội đồng Tư vấn ch&iacute;nh s&aacute;ch của Thủ tướng Ch&iacute;nh phủ, nhu cầu xăng dầu v&agrave; kh&iacute; đốt của Việt Nam khoảng 26,65 triệu tấn, trong khi nguồn cung nội địa chỉ đạt 14,5 triệu tấn, tức chỉ đ&aacute;p ứng hơn một nửa nhu cầu. Nhi&ecirc;n liệu bay Jet-A1 mới tự chủ khoảng 38%, LPG đ&aacute;p ứng 12% v&agrave; LNG gần như phụ thuộc nhập khẩu. Điều n&agrave;y cho thấy nền kinh tế vẫn phụ thuộc lớn v&agrave;o nguồn cung b&ecirc;n ngo&agrave;i, khiến tiết kiệm năng lượng trở th&agrave;nh giải ph&aacute;p giảm rủi ro hiệu quả.

PGS.TS Trần Ho&agrave;ng Ng&acirc;n, Chủ tịch Hội đồng tư vấn đột ph&aacute; ph&aacute;t triển Trường Đại học S&agrave;i G&ograve;n nhận định, sự biến động cực mạnh của gi&aacute; dầu th&ocirc; do căng thẳng tại Trung Đ&ocirc;ng, đặc biệt l&agrave; xung đột giữa c&aacute;c cường quốc năng lượng, đ&atilde; tạo ra nguy cơ khủng hoảng năng lượng to&agrave;n cầu lần thứ ba.

Nh&igrave;n lại lịch sử điều h&agrave;nh kinh tế, Việt Nam đ&atilde; t&iacute;ch lũy được những b&agrave;i học kinh nghiệm xương m&aacute;u từ c&aacute;c giai đoạn khủng hoảng năng lượng năm 2008 v&agrave; đặc biệt l&agrave; năm 2022.

PGS.TS Trần Ho&agrave;ng Ng&acirc;n cho rằng, tiết kiệm năng lượng trong bối cảnh hiện nay c&oacute; &yacute; nghĩa l&acirc;u d&agrave;i, đồng thời đề xuất c&aacute;c cơ quan h&agrave;nh ch&iacute;nh cắt giảm 10 - 15% điện năng ti&ecirc;u thụ, linh hoạt &aacute;p dụng l&agrave;m việc trực tuyến v&agrave; khuyến kh&iacute;ch sử dụng phương tiện c&ocirc;ng cộng. Đ&acirc;y l&agrave; những biện ph&aacute;p nhanh, chi ph&iacute; thấp nhưng c&oacute; thể tạo hiệu quả tức th&igrave;.

Ở g&oacute;c độ chiến lược, PGS.TS Trương Mạnh Tiến, Chủ tịch Hội Kinh tế M&ocirc;i trường Việt Nam cho rằng, tiết kiệm năng lượng đ&atilde; được x&aacute;c định l&agrave; vấn đề mang t&iacute;nh chiến lược, đặc biệt khi Việt Nam đặt mục ti&ecirc;u tăng trưởng cao v&agrave; cam kết ph&aacute;t thải r&ograve;ng bằng 0 v&agrave;o năm 2050. Theo PGS.TS Trương Mạnh Tiến, khu vực c&ocirc;ng nghiệp ti&ecirc;u thụ phần lớn năng lượng nhưng hiệu quả c&ograve;n thấp do c&ocirc;ng nghệ lạc hậu. V&igrave; vậy, chuyển đổi c&ocirc;ng nghệ, loại bỏ d&acirc;y chuyền ti&ecirc;u tốn năng lượng l&agrave; giải ph&aacute;p cốt l&otilde;i để tiết kiệm thực chất.

B&ecirc;n cạnh c&ocirc;ng nghiệp, giao th&ocirc;ng cũng l&agrave; lĩnh vực ti&ecirc;u thụ năng lượng lớn. T&igrave;nh trạng &ugrave;n tắc tại đ&ocirc; thị kh&ocirc;ng chỉ g&acirc;y l&atilde;ng ph&iacute; thời gian m&agrave; c&ograve;n l&agrave;m gia tăng ti&ecirc;u hao nhi&ecirc;n liệu. Việc chuyển đổi sang phương tiện điện l&agrave; xu hướng tất yếu, nhưng cần lộ tr&igrave;nh hợp l&yacute; để tr&aacute;nh gia tăng &aacute;p lực hạ tầng.

Theo chuy&ecirc;n gia kinh tế Nguyễn Tr&iacute; Hiếu, tiết kiệm năng lượng đ&oacute;ng vai tr&ograve; như &ldquo;van điều tiết&rdquo; gi&uacute;p nền kinh tế vận h&agrave;nh ổn định. Nếu đạt mức tiết kiệm 8 - 10% tổng ti&ecirc;u thụ năng lượng, nền kinh tế c&oacute; thể giảm đ&aacute;ng kể &aacute;p lực đầu tư v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n nguồn điện mới, đồng thời tạo dư địa cho tăng trưởng. &Ocirc;ng Hi&ecirc;́u nhấn mạnh phần chi ph&iacute; tiết kiệm được c&oacute; thể chuyển th&agrave;nh nguồn lực đầu tư c&ocirc;ng nghệ v&agrave; n&acirc;ng cao năng suất.

Một kh&iacute;a cạnh quan trọng kh&aacute;c l&agrave; tiết kiệm năng lượng c&oacute; thể triển khai nhanh hơn nhiều so với việc x&acirc;y dựng c&aacute;c nguồn cung mới. Trong khi c&aacute;c dự &aacute;n điện lớn thường mất v&agrave;i năm để ho&agrave;n th&agrave;nh, c&aacute;c giải ph&aacute;p tiết kiệm năng lượng c&oacute; thể &aacute;p dụng ngay với chi ph&iacute; thấp. Thực tế cho thấy, chi ph&iacute; để tiết kiệm 1 kW c&ocirc;ng suất thấp hơn đ&aacute;ng kể so với chi ph&iacute; sản xuất v&agrave; truyền tải 1 kW điện mới. V&igrave; vậy, tiết kiệm năng lượng được xem như một &ldquo;nguồn năng lượng mới&rdquo; với hiệu quả ngay lập tức.

Từ g&oacute;c độ ch&iacute;nh s&aacute;ch, việc kết hợp tăng nguồn cung với tiết kiệm năng lượng đang h&igrave;nh th&agrave;nh m&ocirc; h&igrave;nh điều h&agrave;nh chủ động hơn. Ch&iacute;nh phủ sử dụng c&aacute;c c&ocirc;ng cụ thuế, quỹ b&igrave;nh ổn v&agrave; đa dạng h&oacute;a nhập khẩu để bảo đảm nguồn cung, đồng thời khuyến kh&iacute;ch doanh nghiệp v&agrave; người d&acirc;n giảm ti&ecirc;u hao, tối ưu vận h&agrave;nh v&agrave; chuyển đổi c&ocirc;ng nghệ. Khi c&aacute;c giải ph&aacute;p n&agrave;y được triển khai đồng bộ, &aacute;p lực l&ecirc;n hệ thống năng lượng sẽ giảm đ&aacute;ng kể, qua đ&oacute; củng cố nền tảng ổn định kinh tế vĩ m&ocirc;.

Nh&igrave;n rộng hơn, tiết kiệm năng lượng kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; giải ph&aacute;p vượt qua biến động trước mắt m&agrave; c&ograve;n mở ra dư địa tăng trưởng d&agrave;i hạn. Khi chi ph&iacute; năng lượng giảm, doanh nghiệp c&oacute; thể giữ gi&aacute; th&agrave;nh ổn định, n&acirc;ng cao năng lực cạnh tranh v&agrave; mở rộng thị trường. Đồng thời, nền kinh tế giảm phụ thuộc nhập khẩu, tăng khả năng chống chịu trước c&aacute;c c&uacute; sốc b&ecirc;n ngo&agrave;i.

C&oacute; thể thấy, trong bối cảnh nhu cầu năng lượng tăng nhanh v&agrave; nguồn t&agrave;i nguy&ecirc;n dần thu hẹp, tiết kiệm năng lượng đang trở th&agrave;nh lựa chọn chiến lược. Khi mỗi doanh nghiệp tối ưu vận h&agrave;nh, mỗi ng&agrave;nh n&acirc;ng cao hiệu suất v&agrave; mỗi người d&acirc;n thay đổi th&oacute;i quen ti&ecirc;u d&ugrave;ng, tổng thể nền kinh tế sẽ h&igrave;nh th&agrave;nh một &ldquo;nguồn cung mới&rdquo; kh&ocirc;ng cần đầu tư lớn nhưng hiệu quả cao. Đ&acirc;y ch&iacute;nh l&agrave; nền tảng để vừa bảo đảm an ninh năng lượng, vừa duy tr&igrave; tăng trưởng bền vững trong giai đoạn mới.

B&agrave;i cuối: Tối ưu năng lượng, tăng sức bền doanh nghiệp

Văn Giáp (TTXVN)

<a href="https://baotintuc.vn/kinh-te/tiet-kiem-nang-luong-trong-tinh-hinh-moi-bai-2-mo-them-du-dia-cho-tang-truong-kinh-te-20260325185547635.htm">Link gốc</a>