Nhân dịp xuân Bính Ngọ, Mekong ASEAN có cuộc trao đổi với ông Nguyễn Đoàn Kết – Phó Chủ tịch HĐQT CTCP Bóng đèn Phích nước Rạng Đông (HOSE: RAL), người đã gắn bó và đồng hành cùng doanh nghiệp qua nhiều chặng đường thăng trầm của doanh nghiệp, để lắng nghe những chia sẻ về hành trình đã qua và hướng đi trong giai đoạn phát triển mới.

Mekong ASEAN: Thưa ông, Rạng Đông là một trong số ít thương hiệu Việt gắn bó sâu đậm với ký ức của nhiều thế hệ, từ bóng đèn, phích nước thời bao cấp đến các sản phẩm công nghệ hiện đại ngày nay. Là người đồng hành cùng doanh nghiệp trong suốt nhiều thập kỷ, ông nhìn lại hành trình phát triển ấy như thế nào?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Rạng Đông là một trong 13 xí nghiệp công nghiệp đầu tiên của Việt Nam, do Chính phủ, trực tiếp là Chủ tịch Hồ Chí Minh, quyết định thành lập và chính thức đi vào hoạt động từ năm 1961. Trải qua 64 năm, Rạng Đông đã đi qua nhiều giai đoạn thăng trầm cùng nền kinh tế đất nước.

Bước ngoặt lớn đến vào năm 2002, khi Rạng Đông chính thức cổ phần hóa, mở ra một chặng đường phát triển mới. Doanh nghiệp tái cấu trúc mạnh mẽ và chuyển dịch mô hình tăng trưởng theo hướng kinh tế tri thức, hội nhập quốc tế. Đáng chú ý, chính người lao động đã tự nguyện góp vốn bằng tiền lương, tiền thưởng, tạo nền tảng tài chính quan trọng để Rạng Đông đầu tư đổi mới công nghệ, đẩy mạnh cơ giới hóa, hiện đại hóa và tự động hóa sản xuất.

Sau cổ phần hóa, doanh thu của Rạng Đông tăng gấp 25 lần, nộp ngân sách tăng 16,8 lần, lợi nhuận tăng 34,7 lần so với trước Đổi mới. Từ năm 2015, khi Nhà nước không còn nắm giữ cổ phần, doanh nghiệp duy trì đà tăng trưởng ổn định, với doanh thu tăng từ khoảng 2.600 tỷ đồng năm 2015 lên vượt 8.400 tỷ đồng vào năm 2024.

Trong hành trình phát triển, Rạng Đông đã đi qua bốn thế hệ công nghệ chiếu sáng, từ đèn sợi đốt, huỳnh quang (compact) đến LED và các giải pháp chiếu sáng LED thông minh. Ở mỗi giai đoạn, doanh nghiệp đều nỗ lực giữ vai trò tiên phong, dẫn dắt thị trường.

Hiện nay, công ty là thành viên Hiệp hội Chiếu sáng rắn Quốc tế (ISA), hợp tác với hơn 14 trường đại học trong và ngoài nước, cùng nhiều viện nghiên cứu lớn. Không chỉ là nhà sản xuất, Rạng Đông đang từng bước trở thành một trung tâm tri thức – nơi hội tụ nhân lực chất lượng cao, hỗ trợ các dự án khởi nghiệp (start-up).

Đó không chỉ là hành trình của một doanh nghiệp, mà còn là câu chuyện về khả năng thích ứng, đổi mới và khát vọng vươn lên bền bỉ của một thương hiệu Việt qua nhiều thế hệ.

Mekong ASEAN: Những năm gần đây, Rạng Đông không chỉ dẫn đầu trong lĩnh vực chiếu sáng mà còn liên tục bứt phá, mở rộng thị trường xuất khẩu và tạo ra nhiều dấu ấn mới. Theo ông, đâu là những yếu tố then chốt đã giúp Rạng Đông đổi mới thành công và vươn lên trong bối cảnh cạnh tranh ngày càng khốc liệt?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Theo tôi, thành công của Rạng Đông đến từ ba yếu tố then chốt.

Thứ nhất là chiến lược phát triển đúng đắn và phù hợp thực tiễn. Ban lãnh đạo Rạng Đông đã xây dựng được chiến lược sát với năng lực nội tại, đồng thời bắt nhịp được xu thế phát triển của thời đại. Trong chiến lược ấy, Rạng Đông tập trung khai thác tối đa các lợi thế cạnh tranh và năng lực lõi của mình, đặc biệt là nền tảng công nghệ chiếu sáng.

Yếu tố thứ hai, có ý nghĩa đặc biệt quan trọng, là vai trò làm chủ của người lao động.

Hiện nay, hơn 40% cổ phần của Rạng Đông thuộc sở hữu của công đoàn và người lao động. Mô hình sở hữu mang tính tập thể này tạo ra động lực rất lớn, gắn lợi ích của người lao động với sự phát triển lâu dài của doanh nghiệp. Đây là điểm khác biệt rất rõ nét, không phải doanh nghiệp nào cũng có được.

Yếu tố then chốt thứ ba chính là văn hóa doanh nghiệp đặc trưng của Rạng Đông – văn hóa “6T - 4 Cùng”.

“6T” bao gồm: Tận tâm, Tận lực, Tự giác, Tự tin, Tự trọng và Trung thực.

“4 Cùng” là: Cùng hướng nhìn, Cùng tấm lòng, Cùng làm và Cùng hưởng.

Văn hóa này được hình thành và bồi đắp trên nền tảng đặc biệt của Rạng Đông – một doanh nghiệp mà sinh thời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng về thăm và căn dặn. Những lời dạy của Bác đến nay vẫn còn nguyên giá trị, trở thành di sản tinh thần vô giá, soi đường cho các thế hệ người Rạng Đông trong quá trình xây dựng và phát triển doanh nghiệp.

Chính sự kết hợp hài hòa giữa chiến lược đúng đắn, con người làm chủ và nền văn hóa doanh nghiệp sâu sắc đã tạo nên sức mạnh cốt lõi, giúp Rạng Đông không ngừng đổi mới và phát triển trong suốt nhiều năm qua.

Mekong ASEAN: Từ nền tảng những thành tựu đã đạt được, đặc biệt là kết quả của quá trình chuyển đổi số trong những năm qua, Rạng Đông đang xác lập những mục tiêu và định hướng phát triển như thế nào cho giai đoạn tiếp theo, thưa ông?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Trong thời gian tới, Rạng Đông đặt mục tiêu trở thành doanh nghiệp tiên phong, giữ vai trò dẫn dắt trong lĩnh vực chiếu sáng và các giải pháp chiếu sáng tích hợp với công nghệ số. Chúng tôi tập trung phát triển năng lực sản xuất điện tử công nghiệp ở trình độ cao, hướng tới các tiêu chuẩn Class 2, Class 3 (mức độ bảo vệ an toàn điện IEC).

Hiện nay, Rạng Đông đã được công nhận là doanh nghiệp khoa học và công nghệ. Mục tiêu trong những năm tới là tiến lên một nấc thang cao hơn, trở thành doanh nghiệp công nghệ cao, với nền tảng là các năng lực lõi và công nghệ lõi do chính Rạng Đông làm chủ.

Với sự chuẩn bị bài bản đó, cùng niềm tin của người tiêu dùng ngày càng được củng cố, Rạng Đông tự tin từng bước vươn ra thị trường quốc tế.

Mekong ASEAN: Khi tranh trên thị trường ngày càng khốc liệt, đặc biệt là làn sóng hàng điện tử ngoại giá rẻ tràn vào cùng những thay đổi của môi trường kinh doanh, theo ông, đâu là thách thức lớn nhất mà Rạng Đông đang phải đối mặt hiện nay và công ty đã lựa chọn hướng đi nào để vượt qua giai đoạn này?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Không chỉ riêng Rạng Đông mà cộng đồng doanh nghiệp Việt Nam nói chung hiện đang phải đối mặt với rất nhiều thách thức.

Trước hết là “cơn đại hồng thủy” của hàng ngoại giá rẻ tràn vào thị trường trong nước, đi cùng với sự phát triển rất nhanh của các mô hình kinh doanh hiện đại, khiến các doanh nghiệp và mô hình truyền thống chịu áp lực cạnh tranh ngày càng lớn.

Bên cạnh đó là sự đứt gãy của chuỗi cung ứng, những biến động địa chính trị toàn cầu, cũng như quá trình sắp xếp, hợp nhất các thể chế trong nước diễn ra trong thời gian ngắn với khối lượng công việc rất lớn. Về dài hạn, đây là chủ trương đúng đắn nhằm công khai, minh bạch và tinh gọn bộ máy, nhưng trong ngắn hạn cũng tạo ra không ít khó khăn cho doanh nghiệp.

Để ứng phó với những biến động này, Rạng Đông bắt buộc phải thay đổi, và lựa chọn con đường phát triển dựa trên khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Doanh nghiệp tập trung ứng dụng khoa học công nghệ, nâng cao hàm lượng tri thức và hàm lượng số trong sản phẩm, qua đó gia tăng giá trị và tạo lợi thế cạnh tranh trước hàng ngoại giá rẻ.

Sản phẩm của Rạng Đông tại phòng trưng bày ở trụ sở phố Hạ Đình, phường Khương Đình, TP Hà Nội. Ảnh: Tùng Dương/Mekong ASEAN.

Công ty đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số và trí tuệ nhân tạo để phát triển các mô hình kinh doanh mới, vừa tiếp tục duy trì và nâng cao hiệu quả các mô hình truyền thống, vừa mở rộng sang các mô hình trực tuyến. Đây là hướng đi nhằm từng bước hóa giải khó khăn và chủ động thích ứng với bối cảnh hiện nay.

Mekong ASEAN: Trong chiến lược tập trung phát triển công nghệ, cổ đông Rạng Đông đang đặt nhiều kỳ vọng vào dự án nhà máy sản xuất công nghệ cao tại khu công nghệ cao Hòa Lạc. Ông có thể chia sẻ thêm về dự án này và vai trò của nó trong định hướng phát triển của doanh nghiệp?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Hiện nay, Rạng Đông đang triển khai xây dựng cơ sở sản xuất mới tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc 2. Để được chấp thuận đầu tư và cấp phép xây dựng, doanh nghiệp đã phải trải qua nhiều vòng thẩm định nghiêm ngặt của các hội đồng khoa học và cơ quan quản lý Nhà nước, từ đánh giá công nghệ, quy trình sản xuất đến các yếu tố môi trường và tác động xã hội.

Ngay từ đầu, Rạng Đông xác định dự án Hòa Lạc không chỉ là một nhà máy mới, mà là một cơ sở sản xuất công nghệ cao, đáp ứng đầy đủ các tiêu chuẩn để sản xuất thiết bị điện tử ở trình độ Class 2, Class 3. Đây là nền tảng quan trọng để Rạng Đông tham gia sâu hơn, chắc chắn hơn vào các chuỗi cung ứng toàn cầu theo hướng bền vững.

Khi dự án Hòa Lạc đi vào vận hành, các sản phẩm được sản xuất tại đây sẽ là những sản phẩm có hàm lượng tri thức và hàm lượng công nghệ số rất cao, có tính linh hoạt lớn và sẵn sàng đáp ứng các yêu cầu khắt khe của các tập đoàn hàng đầu thế giới.

Với không gian được quy hoạch bài bản, có tầm nhìn dài hạn, nhà máy tại Hòa Lạc sẽ từng bước nâng cao mức độ tự động hóa, tiến từ automation sang autonomous, tức là khả năng vận hành tự chủ ở mức cao. Mục tiêu dài hạn mà Rạng Đông hướng tới là xây dựng một nhà máy thông minh đạt trạng thái lý tưởng – “nhà máy không đèn”, nơi sản xuất được vận hành hoàn toàn dựa trên công nghệ và dữ liệu.

Dù đây là mục tiêu mang tính dài hạn, nhưng Rạng Đông đang từng bước đi một cách chắc chắn, có lộ trình rõ ràng, bám sát chiến lược đã hoạch định để biến tầm nhìn đó thành hiện thực.

Mekong ASEAN: Có thể hiểu rằng dự án Hòa Lạc sẽ là tương lai của Rạng Đông?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Đúng vậy. Dự án Hòa Lạc chính là nền tảng để Rạng Đông mở rộng khả năng tham gia vào các chuỗi giá trị toàn cầu, với mức độ hội nhập và độ mở rất lớn trong giai đoạn tới.

Mekong ASEAN: Trong bối cảnh môi trường kinh doanh thay đổi nhanh, thị trường biến động mạnh, theo ông, Ban lãnh đạo Rạng Đông nhìn nhận những cơ hội mới nào để tái tạo động lực tăng trưởng và mở ra các không gian phát triển trong thời gian tới?

Ông Nguyễn Đoàn Kết: Trước những biến động địa chính trị và tác động ngày càng rõ nét của biến đổi khí hậu, yêu cầu về lối sống xanh, sản xuất xanh và sản phẩm xanh đã trở thành tất yếu đối với doanh nghiệp. Để thực hiện xanh hóa, chuyển đổi số và chuyển đổi AI là điều kiện cần, giúp doanh nghiệp làm chủ dữ liệu, đo lường và tối ưu các tiêu chí xanh.

Từ nhận thức đó, Rạng Đông đẩy mạnh chuyển đổi số, xây dựng hệ sinh thái sản phẩm và dịch vụ với năm thuộc tính: thông minh hóa, cá thể hóa, nền tảng hóa, đồng sáng tạo và xanh hóa, đáp ứng các tiêu chuẩn xanh quốc tế. Song song, doanh nghiệp ứng dụng số hóa và AI để hình thành hệ thống sản xuất xanh, thông minh, linh hoạt, trong đó các chỉ tiêu xanh được lượng hóa và cải thiện theo từng giai đoạn.

Thực tế cho thấy hiệu quả là rất rõ rệt. Trước khi thực hiện chuyển đổi số, để tạo ra 1 tỷ đồng doanh thu, Rạng Đông phải tiêu thụ tới 0,419 TOE (tấn dầu tương đương). Sau chuyển đổi số, con số này giảm xuống chỉ còn 0,147 TOE cho mỗi 1 tỷ đồng doanh thu. Đây là minh chứng rất rõ cho thấy chuyển đổi số chính là điều kiện cần để thực hiện chuyển đổi xanh.

Với Rạng Đông, chuyển đổi xanh không chỉ là một mục tiêu, mà là đích đến dài hạn. Và chính yêu cầu ngày càng cao của thị trường đối với sản phẩm xanh, sản xuất xanh và một cuộc sống xanh đang mở ra những cơ hội phát triển mới, bền vững hơn cho Rạng Đông trong chặng đường sắp tới.

Mekong ASEAN: Xin cảm ơn ông về cuộc trao đổi này!

Nội dung: Minh Phong, Thiết kế: Hà Anh

Link gốc