C&aacute;c nh&agrave; kinh tế cho rằng c&aacute;c quốc gia sản xuất dầu mỏ trong khu vực c&oacute; thể kh&ocirc;ng c&ograve;n lựa chọn n&agrave;o kh&aacute;c ngo&agrave;i việc g&aacute;nh chịu những thiệt hại tiềm t&agrave;ng từ Iran.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260411/images/3353c130-fdb0-4c51-a199-45f30e7515b3-.png" style="height:405px; width:600px" />

Việc Iran đ&oacute;ng cửa Eo biển Hormuz đang g&acirc;y &aacute;p lực lớn l&ecirc;n người ti&ecirc;u d&ugrave;ng v&agrave; doanh nghiệp to&agrave;n cầu. Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c chuy&ecirc;n gia kinh tế nhận định rằng nếu hệ thống thu ph&iacute; mới được &aacute;p dụng, g&aacute;nh nặng t&agrave;i ch&iacute;nh n&agrave;y sẽ chủ yếu đổ dồn l&ecirc;n vai c&aacute;c quốc gia V&ugrave;ng Vịnh thay v&igrave; người ti&ecirc;u d&ugrave;ng quốc tế.

Ch&iacute;nh v&igrave; thế, Mỹ v&agrave; c&aacute;c cường quốc c&oacute; thể sẽ kh&ocirc;ng quyết liệt phản đối y&ecirc;u cầu của Tehran để sớm đổi lấy sự ổn định cho thị trường.

Đề xuất ph&iacute; &quot;khủng&quot; v&agrave; phản ứng tr&aacute;i chiều từ Mỹ

Trong khu&ocirc;n khổ c&aacute;c cuộc đ&agrave;m ph&aacute;n chấm dứt chiến sự, Iran đang th&uacute;c đẩy Mỹ c&ocirc;ng nhận quyền thu ph&iacute; qu&aacute; cảnh đối với t&agrave;u chở dầu. Mức ph&iacute; đề xuất c&oacute; thể rơi v&agrave;o khoảng 1 USD mỗi th&ugrave;ng dầu, tương đương khoảng 2 triệu USD cho mỗi t&agrave;u.

Theo Capital Economics, eo biển Hormuz l&agrave; tuyến xuất khẩu ch&iacute;nh của gần 1/4 lượng dầu v&agrave; 1/5 lượng kh&iacute; tự nhi&ecirc;n h&oacute;a lỏng vận chuyển bằng đường biển tr&ecirc;n thế giới.

C&aacute;c nh&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch cảnh b&aacute;o việc lập trạm thu ph&iacute; tại đ&acirc;y sẽ vi phạm luật ph&aacute;p quốc tế v&agrave; l&agrave;m rạn nứt thương mại to&agrave;n cầu. Tuy nhi&ecirc;n, Tổng thống Trump hiện đang đưa ra những t&iacute;n hiệu tr&aacute;i ngược.

Một mặt, &ocirc;ng gọi li&ecirc;n doanh thu ph&iacute; tiềm năng với Iran l&agrave; &quot;điều tuyệt vời&quot; để đổi lấy h&ograve;a b&igrave;nh l&acirc;u d&agrave;i. Mặt kh&aacute;c, &ocirc;ng lại cảnh b&aacute;o tr&ecirc;n mạng x&atilde; hội rằng Iran tốt nhất n&ecirc;n dừng ngay việc thu ph&iacute; t&agrave;u dầu nếu những b&aacute;o c&aacute;o đ&oacute; l&agrave; sự thật.

Nỗ lực kiểm so&aacute;t lưu th&ocirc;ng v&agrave; h&igrave;nh thức thanh to&aacute;n mới

D&ugrave; đ&atilde; c&oacute; lệnh ngừng bắn, Iran thực tế vẫn đ&oacute;ng cửa eo biển n&agrave;y. L&atilde;nh đạo Sultan Al Jaber của c&ocirc;ng ty dầu kh&iacute; quốc gia Abu Dhabi cho biết Tehran muốn hạn chế lưu lượng t&agrave;u xuống c&ograve;n khoảng chục t&agrave;u mỗi ng&agrave;y v&agrave; thu ph&iacute; để đảm bảo an to&agrave;n.

Số liệu từ c&ocirc;ng ty Windward cho thấy lưu lượng t&agrave;u sụt giảm mạnh. V&agrave;o ng&agrave;y 7/4, chỉ 11 t&agrave;u đi qua eo biển, giảm mạnh so với mức hơn 100 t&agrave;u mỗi ng&agrave;y trước xung đột. Theo S&amp;P Global Market Intelligence, v&agrave;o ng&agrave;y tiếp theo, con số n&agrave;y chỉ c&ograve;n 4 t&agrave;u, mức thấp kỷ lục trong th&aacute;ng 4.

Đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;, đại diện ph&iacute;a Iran cho biết họ đang thu ph&iacute; 1 USD mỗi th&ugrave;ng dầu v&agrave; nhận thanh to&aacute;n bằng tiền điện tử để tr&aacute;nh bị truy vết hoặc tịch thu do lệnh trừng phạt. C&aacute;c nh&agrave; xuất khẩu ở V&ugrave;ng Vịnh c&oacute; thể được ưu ti&ecirc;n nếu thanh to&aacute;n bằng đồng nh&acirc;n d&acirc;n tệ của Trung Quốc.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260411/images/0a3c6590-ec7a-4882-94e3-f7eafac88f12-.png" style="height:551px; width:600px" /> 
C&aacute;c tuyến đường vận tải h&agrave;ng hải. (Cam: C&aacute;c tuyến trước chiến sự; Xanh: C&aacute;c tuyến trong chiến sự)

Quốc gia v&ugrave;ng Vịnh sẽ phải &quot;g&aacute;nh&quot; ph&iacute; thay thế giới?

C&aacute;c nh&agrave; kinh tế cho rằng mức ph&iacute; 1 USD/th&ugrave;ng sẽ &iacute;t t&aacute;c động đến gi&aacute; dầu thế giới. V&igrave; dầu mỏ l&agrave; h&agrave;ng h&oacute;a được định gi&aacute; tr&ecirc;n quy m&ocirc; to&agrave;n cầu. C&aacute;c nh&agrave; sản xuất V&ugrave;ng Vịnh như Kuwait v&agrave; UAE kh&ocirc;ng thể đơn giản cộng th&ecirc;m ph&iacute; n&agrave;y v&agrave;o gi&aacute; b&aacute;n. Họ phải cạnh tranh với c&aacute;c khu vực kh&ocirc;ng phải trả ph&iacute; như Mỹ. Do đ&oacute;, c&aacute;c nh&agrave; sản xuất V&ugrave;ng Vịnh sẽ phải tự chi trả khoản ph&iacute; n&agrave;y để duy tr&igrave; khả năng cạnh tranh.

Gi&aacute;o sư kinh tế Guntram Wolff tại Bỉ t&iacute;nh to&aacute;n rằng c&aacute;c nước v&ugrave;ng Vịnh c&oacute; thể phải g&aacute;nh từ 80% - 95% tổng chi ph&iacute;. Nếu mức ph&iacute; l&agrave; 2 USD/th&ugrave;ng, họ sẽ mất tới 14 tỷ USD mỗi năm ri&ecirc;ng cho c&aacute;c l&ocirc; h&agrave;ng dầu mỏ.

D&ugrave; vậy, c&aacute;c nh&agrave; xuất khẩu V&ugrave;ng Vịnh c&oacute; thể vẫn chấp nhận thỏa thuận để được lưu th&ocirc;ng trở lại. Chi ph&iacute; sản xuất tại đ&acirc;y rất thấp, c&oacute; nơi dưới 20 USD mỗi th&ugrave;ng, n&ecirc;n mức ph&iacute; n&agrave;y chưa ảnh hưởng lớn đến quyết định sản xuất.

Mối đe dọa tới nền tảng thương mại v&agrave; phản ứng của Trung Quốc

Việc chấp nhận hệ thống thu ph&iacute; n&agrave;y sẽ l&agrave;m đảo lộn nguy&ecirc;n tắc tự do h&agrave;ng hải vốn l&agrave; nền tảng của thương mại to&agrave;n cầu suốt 150 năm qua. C&aacute;c chuy&ecirc;n gia lo ngại đ&acirc;y sẽ l&agrave; một tiền lệ xấu, khuyến kh&iacute;ch c&aacute;c quốc gia kh&aacute;c thu ph&iacute; tại c&aacute;c tuyến h&agrave;ng hải quan trọng.&nbsp;

Nguồn thu từ ph&iacute; sẽ gi&uacute;p Iran thu về h&agrave;ng chục tỷ USD mỗi năm. Sau đ&oacute;, Tehran c&oacute; thể quyết định tăng ph&iacute;, tạo ra rủi ro địa ch&iacute;nh trị mới cho thị trường năng lượng. Trong khi đ&oacute; để đối ph&oacute;, c&aacute;c quốc gia V&ugrave;ng Vịnh c&oacute; thể sẽ phải đầu tư v&agrave;o c&aacute;c đường ống dẫn dầu để đi v&ograve;ng qua eo biển.

Quan trọng hơn, hệ thống thu ph&iacute; c&oacute; khả năng bị Trung Quốc - đồng minh chủ chốt của Iran - phản đối. Với tư c&aacute;ch l&agrave; quốc gia thương mại lớn nhất thế giới, Trung Quốc kh&ocirc;ng muốn quay lại thời kỳ thương mại của c&aacute;c thế kỷ trước. Nền kinh tế Trung Quốc dựa tr&ecirc;n xuất khẩu v&agrave; họ cần sự phục hồi lưu th&ocirc;ng b&igrave;nh thường tại eo biển Hormuz trong thời gian sớm nhất.

Theo WSJ﻿

<a href="https://markettimes.vn/quyt-lam-cam-chiu-iran-lap-tram-thu-phi-o-hormuz-my-binh-chan-nhu-vai-nhung-dong-minh-vung-vinh-cua-nha-trang-lai-ganh-chiu-thiet-hai-toi-14-ty-usd-114589.html">Link gốc</a>

Các nhà kinh tế cho rằng các quốc gia sản xuất dầu mỏ trong khu vực có thể không còn lựa chọn nào khác ngoài việc gánh chịu những thiệt hại tiềm tàng từ Iran.


Thế giới

Tạp chí Nhịp sống thị trường

'Quýt làm, cam chịu': Iran lập trạm thu phí ở Hormuz, Mỹ 'bình chân như vại' nhưng đồng minh vùng Vịnh của Nhà Trắng lại gánh chịu thiệt hại tới 14 tỷ USD