Khủng hoảng tại eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng to&agrave;n cầu v&agrave;o v&ograve;ng xo&aacute;y bất ổn, nhưng Trung Quốc vẫn cho thấy khả năng chống chịu đ&aacute;ng kể nhờ chiến lược chuẩn bị từ sớm.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260404/images/0404-locdau.jpg" style="height:428px; width:600px" />

Một nh&agrave; m&aacute;y lọc dầu ở Thanh Đảo, Sơn Đ&ocirc;ng, Trung Quốc. Ảnh: Getty Images

Theo trang Al Jazeera, việc Iran phong tỏa eo biển Hormuz tiếp tục l&agrave;m rung chuyển thị trường dầu kh&iacute; to&agrave;n cầu, khi cuộc chiến giữa Mỹ - Israel v&agrave; Tehran bước sang th&aacute;ng thứ hai.

Trong khi đ&oacute;, tuy&ecirc;n bố của Tổng thống Mỹ Donald Trump về việc duy tr&igrave; c&aacute;c đợt tấn c&ocirc;ng mạnh nhằm v&agrave;o Iran trong v&ograve;ng hai đến ba tuần tới ngay lập tức k&iacute;ch hoạt l&agrave;n s&oacute;ng tăng gi&aacute; mới tr&ecirc;n thị trường năng lượng. Gi&aacute; dầu Brent s&aacute;ng ng&agrave;y 2/4 tăng vọt l&ecirc;n 106,16 USD/th&ugrave;ng, tăng khoảng 5% so với một ng&agrave;y trước đ&oacute;, sau khi từng vượt ngưỡng 116 USD hồi đầu tuần - mức phản &aacute;nh r&otilde; n&eacute;t t&acirc;m l&yacute; bất ổn của thị trường.

Trong bối cảnh nhiều nền kinh tế buộc phải mở kho dự trữ chiến lược để hạ nhiệt c&uacute; sốc gi&aacute; năng lượng, Trung Quốc nổi l&ecirc;n như một trường hợp tương đối đặc biệt. D&ugrave; phụ thuộc lớn v&agrave;o nguồn dầu từ Iran v&agrave; Trung Đ&ocirc;ng, Bắc Kinh dường như vẫn duy tr&igrave; được mức độ ổn định nhất định. Tuy nhi&ecirc;n, khả năng &ldquo;miễn nhiễm&rdquo; n&agrave;y, nếu c&oacute;, cũng chỉ mang t&iacute;nh tương đối.

Trung Quốc c&oacute; thực sự &ldquo;miễn nhiễm&rdquo; với c&uacute; sốc năng lượng?

Tr&ecirc;n thực tế, hơn một nửa lượng dầu nhập khẩu của Trung Quốc đến từ Trung Đ&ocirc;ng, trong đ&oacute; Iran giữ vai tr&ograve; then chốt. Theo dữ liệu từ Kpler, năm 2025, Trung Quốc mua hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Iran, tương đương 1,4 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y trong tổng số 10,4 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y nhập khẩu bằng đường biển.

Khi Mỹ v&agrave; Israel bắt đầu tấn c&ocirc;ng Iran ng&agrave;y 28/2 v&agrave; Tehran nhanh ch&oacute;ng phong tỏa eo biển Hormuz - tuyến vận chuyển khoảng 20% dầu kh&iacute; to&agrave;n cầu - Bắc Kinh thực tế đ&atilde; c&oacute; sự chuẩn bị từ trước.

Từ nhiều năm trước, Trung Quốc đ&atilde; từng bước chuẩn bị cho kịch bản gi&aacute;n đoạn nguồn cung năng lượng. Năm 2021, Chủ tịch Tập Cận B&igrave;nh nhấn mạnh y&ecirc;u cầu phải &ldquo;tự chủ an ninh năng lượng&rdquo;, đặt nền tảng cho một loạt ch&iacute;nh s&aacute;ch d&agrave;i hạn. Trong đ&oacute;, đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; l&agrave; việc tận dụng c&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y lọc dầu tư nh&acirc;n quy m&ocirc; nhỏ, thường được gọi l&agrave; &ldquo;nh&agrave; m&aacute;y ấm tr&agrave;&rdquo;, như một c&ocirc;ng cụ linh hoạt để hấp thụ nguồn dầu gi&aacute; rẻ từ c&aacute;c quốc gia chịu trừng phạt như Iran, Nga v&agrave; Venezuela.

&ldquo;Nh&agrave; m&aacute;y ấm tr&agrave;&rdquo; - c&ocirc;ng cụ linh hoạt nhưng nhiều rủi ro

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260404/images/0404-hormuz.jpg" style="height:400px; width:600px" />

Lực lượng học vi&ecirc;n qu&acirc;n sự quốc tế tham quan đảo Abu Musa v&agrave; eo biển Hormuz ở miền Nam Iran. Ảnh: IRNA/TTXVN

C&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y lọc dầu &ldquo;ấm tr&agrave;&rdquo; - những cơ sở tư nh&acirc;n quy m&ocirc; nhỏ, tập trung chủ yếu tại tỉnh Sơn Đ&ocirc;ng. Những nh&agrave; m&aacute;y n&agrave;y đ&atilde; trở th&agrave;nh một mắt x&iacute;ch quan trọng trong cấu tr&uacute;c năng lượng của Trung Quốc. Với lợi thế hoạt động độc lập v&agrave; linh hoạt, họ c&oacute; thể nhập khẩu dầu bị chiết khấu s&acirc;u do lệnh trừng phạt, qua đ&oacute; vừa đảm bảo nguồn cung, vừa giảm chi ph&iacute; đầu v&agrave;o cho nền kinh tế.

Những cơ sở n&agrave;y chiếm khoảng 1/4 c&ocirc;ng suất lọc dầu của Trung Quốc, nhưng hoạt động với bi&ecirc;n lợi nhuận rất thấp, khiến ch&uacute;ng đặc biệt nhạy cảm với biến động gi&aacute;.

Trong điều kiện b&igrave;nh thường, c&aacute;c cơ sở n&agrave;y gi&uacute;p tăng nguồn cung v&agrave; cải thiện bi&ecirc;n lợi nhuận. Khi khủng hoảng xảy ra, ch&uacute;ng đ&oacute;ng vai tr&ograve; như &ldquo;v&ugrave;ng đệm linh hoạt&rdquo; nhờ tận dụng c&aacute;c d&ograve;ng dầu gi&aacute; rẻ. Tuy nhi&ecirc;n, khi gi&aacute; tăng cao v&agrave; ưu đ&atilde;i biến mất, ch&iacute;nh c&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y n&agrave;y lại chịu &aacute;p lực lớn, buộc phải cắt giảm hoạt động.

Đ&acirc;y cũng l&agrave; l&yacute; do Mỹ từng &aacute;p đặt trừng phạt đối với một số nh&agrave; m&aacute;y loại n&agrave;y v&igrave; li&ecirc;n quan đến dầu Iran.

T&aacute;c dụng c&oacute; giới hạn

D&ugrave; gi&uacute;p Trung Quốc giảm sốc trong ngắn hạn, c&aacute;c &ldquo;nh&agrave; m&aacute;y ấm tr&agrave;&rdquo; kh&ocirc;ng phải giải ph&aacute;p l&acirc;u d&agrave;i.

Theo chuy&ecirc;n gia Muyu Xu taị Viện Nghi&ecirc;n cứu Kpler, nhập khẩu dầu bằng đường biển của Trung Quốc trong th&aacute;ng 3 đ&atilde; giảm xuống 10,19 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y, từ mức 11,51 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y của th&aacute;ng 2. Đ&aacute;ng lưu &yacute;, phần lớn số h&agrave;ng cập cảng trong giai đoạn n&agrave;y thực chất đ&atilde; được vận chuyển trước khi xung đột b&ugrave;ng ph&aacute;t, đồng nghĩa với việc t&aacute;c động thực sự của khủng hoảng nhiều khả năng sẽ bộc lộ r&otilde; hơn trong c&aacute;c th&aacute;ng tiếp theo.

Với hơn một nửa nguồn cung phụ thuộc v&agrave;o Trung Đ&ocirc;ng - khu vực đang chịu gi&aacute;n đoạn nghi&ecirc;m trọng - Trung Quốc được dự b&aacute;o sẽ đối mặt với sự suy giảm đ&aacute;ng kể về nguồn cung trong ngắn hạn. D&ugrave; lượng dầu Iran đang neo đậu ngo&agrave;i Vịnh Ba Tư ước t&iacute;nh khoảng 165 triệu th&ugrave;ng, tương đương v&agrave;i th&aacute;ng nhập khẩu, con số n&agrave;y kh&oacute; c&oacute; thể trở th&agrave;nh giải ph&aacute;p l&acirc;u d&agrave;i. Đồng thời, d&ograve;ng chảy dầu từ Nga th&ocirc;ng qua c&aacute;c mạng lưới vận chuyển kh&ocirc;ng ch&iacute;nh thức cũng đứng trước nguy cơ suy yếu, trong khi gi&aacute; cao khiến c&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y tư nh&acirc;n d&egrave; dặt hơn trong việc k&yacute; hợp đồng mới.

Trong bối cảnh đ&oacute;, Bắc Kinh kh&ocirc;ng chỉ dựa v&agrave;o một c&ocirc;ng cụ duy nhất, m&agrave; triển khai đồng thời nhiều &ldquo;qu&acirc;n b&agrave;i&rdquo; để giảm thiểu rủi ro. Việc t&iacute;ch trữ dầu quy m&ocirc; lớn trong những năm qua đ&atilde; tạo ra một lớp đệm quan trọng. T&iacute;nh đến đầu năm 2026, kho dự trữ chiến lược của Trung Quốc ước đạt khoảng 1,2 tỷ th&ugrave;ng, tương đương hơn 100 ng&agrave;y nhập khẩu, phần lớn được t&iacute;ch lũy từ c&aacute;c nguồn dầu gi&aacute; rẻ bị trừng phạt.

Song song, Trung Quốc tiếp tục tận dụng c&aacute;i gọi l&agrave; &ldquo;đội t&agrave;u b&oacute;ng tối&rdquo; - mạng lưới t&agrave;u chở dầu cũ, thường kh&ocirc;ng c&oacute; bảo hiểm v&agrave; sử dụng nhiều biện ph&aacute;p che giấu h&agrave;nh tr&igrave;nh - để duy tr&igrave; d&ograve;ng chảy năng lượng từ Nga v&agrave; Iran. B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, việc gia tăng nhập khẩu qua đường ống từ Nga cũng gi&uacute;p giảm phụ thuộc v&agrave;o c&aacute;c tuyến h&agrave;ng hải dễ bị gi&aacute;n đoạn.

Ngay cả trong điều kiện eo biển Hormuz bị phong tỏa, Trung Quốc vẫn t&igrave;m c&aacute;ch duy tr&igrave; một phần lưu th&ocirc;ng. Iran đ&atilde; cho ph&eacute;p một số t&agrave;u của c&aacute;c quốc gia được coi l&agrave; &ldquo;th&acirc;n thiện&rdquo;, trong đ&oacute; c&oacute; Trung Quốc, đi qua khu vực n&agrave;y, gi&uacute;p Bắc Kinh phần n&agrave;o giảm &aacute;p lực nguồn cung trong ngắn hạn.

Tổng thể, c&aacute;ch tiếp cận của Trung Quốc phản &aacute;nh một chiến lược năng lượng mang t&iacute;nh hệ thống, được x&acirc;y dựng để đối ph&oacute; với những c&uacute; sốc địa ch&iacute;nh trị. Việc kết hợp giữa t&iacute;ch trữ quy m&ocirc; lớn, chấp nhận c&aacute;c k&ecirc;nh cung ứng phi truyền thống v&agrave; duy tr&igrave; c&aacute;c c&ocirc;ng cụ linh hoạt như &ldquo;nh&agrave; m&aacute;y ấm tr&agrave;&rdquo; đ&atilde; tạo cho nước n&agrave;y dư địa xoay xở lớn hơn so với nhiều nền kinh tế kh&aacute;c.

D&ugrave; vậy, những biện ph&aacute;p n&agrave;y kh&ocirc;ng thể gi&uacute;p Trung Quốc ho&agrave;n to&agrave;n đứng ngo&agrave;i t&aacute;c động của khủng hoảng. Khi gi&aacute; dầu tiếp tục neo ở mức cao v&agrave; nguồn cung to&agrave;n cầu bị siết chặt, &aacute;p lực l&ecirc;n nền kinh tế lớn thứ hai thế giới nhiều khả năng sẽ gia tăng. Điều Bắc Kinh c&oacute; được kh&ocirc;ng phải l&agrave; sự miễn nhiễm, m&agrave; l&agrave; khả năng th&iacute;ch ứng tốt hơn trong một trật tự năng lượng ng&agrave;y c&agrave;ng bất ổn.

Tuy vậy, khi gi&aacute; dầu tiếp tục tăng v&agrave; nguồn cung bị siết chặt, ngay cả nền kinh tế lớn thứ hai thế giới cũng kh&oacute; c&oacute; thể đứng ngo&agrave;i ho&agrave;n to&agrave;n.

Hải V&acirc;n/B&aacute;o Tin tức v&agrave; D&acirc;n tộc

<a href="https://baotintuc.vn/the-gioi/nha-may-am-tra-va-cach-trung-quoc-giam-soc-giua-khung-hoang-dau-mo-20260404011947731.htm">Link gốc</a>

Khủng hoảng tại eo biển Hormuz đang đẩy thị trường năng lượng toàn cầu vào vòng xoáy bất ổn, nhưng Trung Quốc vẫn cho thấy khả năng chống chịu đáng kể nhờ chiến lược chuẩn bị từ sớm.

Thế giới

Vietnam+

Nhà máy 'ấm trà' và cách Trung Quốc giảm sốc giữa khủng hoảng dầu mỏ

Trần Văn Duy

VN mới t&#224;i, dầu khai th&#225;c ngo&#224;i nam Vũng T&#224;u chở về tận Dung Quất lọc rồi B&#236;nh Sơn l&#224;m ăn như cc lỗ chỏng v&#243; rồi chỉ lọc dc mỗi dầu nặng Kuwait , hơn nhau c&#225;i đầu của c&#225;c cụ nh&#224; m&#236;nh :) 

VN mới tài, dầu khai thác ngoài nam Vũng Tàu chở về tận Dung Quất lọc rồi Bình Sơn làm ăn như cc lỗ chỏng vó rồi chỉ lọc dc mỗi dầu nặng Kuwait , hơn nhau cái đầu của các cụ nhà mình :) 