Thế giới c&oacute; thể đang bước v&agrave;o một kỷ nguy&ecirc;n chưa từng tồn tại trong lịch sử: kỷ nguy&ecirc;n của những ngh&igrave;n tỷ ph&uacute;.

Chỉ c&aacute;ch đ&acirc;y chưa đầy một thập kỷ, việc một người sở hữu hơn 100 tỷ USD vẫn c&ograve;n bị xem l&agrave; điều phi thực tế. Thế nhưng hiện tại, theo bảng xếp hạng t&agrave;i sản của Bloomberg, đ&atilde; c&oacute; gần 20 người vượt qua cột mốc n&agrave;y. V&agrave; nếu SpaceX ni&ecirc;m yết th&agrave;nh c&ocirc;ng, khối t&agrave;i sản của Elon Musk &ndash; hiện đ&atilde; tr&ecirc;n 670 tỷ USD &ndash; ho&agrave;n to&agrave;n c&oacute; thể đưa &ocirc;ng trở th&agrave;nh người đầu ti&ecirc;n c&aacute;n mốc 1.000 tỷ USD.

Một con số nghe như khoa học viễn tưởng. Nhưng lịch sử cho thấy, điều tưởng như kh&ocirc;ng thể từng xảy ra trước đ&acirc;y.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260302/images/image-20260301150707-1.jpeg" style="height:380px; width:600px" />

Rockefeller từng l&agrave; người gi&agrave;u nhất lịch sử thời đại c&ocirc;ng nghiệp; Elon Musk c&oacute; thể trở th&agrave;nh ngh&igrave;n tỷ ph&uacute; đầu ti&ecirc;n của kỷ nguy&ecirc;n c&ocirc;ng nghệ.

B&agrave;i học từ tỷ ph&uacute; đầu ti&ecirc;n của nước Mỹ

Hơn một thế kỷ trước, khi nước Mỹ bước v&agrave;o thời kỳ c&ocirc;ng nghiệp h&oacute;a b&ugrave;ng nổ, c&aacute;i t&ecirc;n John D. Rockefeller khiến cả x&atilde; hội sửng sốt.

&Ocirc;ng x&acirc;y dựng đế chế dầu mỏ Standard Oil, kiểm so&aacute;t phần lớn hoạt động lọc h&oacute;a v&agrave; vận chuyển dầu tr&ecirc;n to&agrave;n nước Mỹ. Nhờ lợi nhuận khổng lồ v&agrave; d&ograve;ng cổ tức đều đặn, t&agrave;i sản của Rockefeller tăng theo cấp số nh&acirc;n.

Đến năm 1915, &ocirc;ng sở hữu hơn 1 tỷ USD &ndash; trở th&agrave;nh tỷ ph&uacute; đầu ti&ecirc;n trong lịch sử nh&acirc;n loại.

Nếu quy đổi theo quy m&ocirc; nền kinh tế thời đ&oacute;, khối t&agrave;i sản n&agrave;y tương đương hơn 1.000 tỷ USD ng&agrave;y nay. N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, x&eacute;t về &ldquo;sức nặng quyền lực&rdquo;, Rockefeller thậm ch&iacute; c&ograve;n vượt xa nhiều tỷ ph&uacute; hiện đại.

Khi tiền bạc trở th&agrave;nh quyền lực

Sự gi&agrave;u c&oacute; ở quy m&ocirc; n&agrave;y kh&ocirc;ng c&ograve;n đơn thuần l&agrave; t&agrave;i sản c&aacute; nh&acirc;n.

N&oacute; đồng nghĩa với khả năng chi phối thị trường, t&aacute;c động đến ch&iacute;nh s&aacute;ch c&ocirc;ng, ảnh hưởng dư luận x&atilde; hội v&agrave; thậm ch&iacute; định h&igrave;nh cả nền kinh tế.

Standard Oil từng mạnh đến mức ch&iacute;nh phủ Mỹ buộc phải can thiệp. Năm 1911, T&ograve;a &aacute;n Tối cao Hoa Kỳ ra ph&aacute;n quyết chia t&aacute;ch tập đo&agrave;n v&igrave; h&agrave;nh vi độc quyền.

Rockefeller từ một biểu tượng th&agrave;nh c&ocirc;ng trở th&agrave;nh t&acirc;m điểm chỉ tr&iacute;ch. Thuế thu nhập v&agrave; thuế thừa kế với giới si&ecirc;u gi&agrave;u bị đẩy l&ecirc;n mức kỷ lục, c&oacute; thời điểm l&ecirc;n tới 77%.

Lịch sử cho thấy: khi một c&aacute; nh&acirc;n qu&aacute; gi&agrave;u, x&atilde; hội sẽ t&igrave;m c&aacute;ch c&acirc;n bằng lại quyền lực đ&oacute;.

Musk v&agrave; kỷ nguy&ecirc;n ngh&igrave;n tỷ ph&uacute;

Nếu Rockefeller thống trị bằng dầu mỏ, Musk thống trị bằng c&ocirc;ng nghệ.

&Ocirc;ng nắm cổ phần lớn tại h&agrave;ng loạt doanh nghiệp mang t&iacute;nh chiến lược: Tesla với xe điện v&agrave; robot; SpaceX với vệ tinh v&agrave; t&ecirc;n lửa; X Corp. với mạng x&atilde; hội; &nbsp;xAI trong lĩnh vực tr&iacute; tuệ nh&acirc;n tạo

Kh&aacute;c với t&agrave;i sản c&ocirc;ng nghiệp &ldquo;hữu h&igrave;nh&rdquo; của Rockefeller, t&agrave;i sản c&ocirc;ng nghệ ng&agrave;y nay biến động mạnh theo thị trường chứng kho&aacute;n. Nhưng mức độ ảnh hưởng lại trực tiếp hơn rất nhiều.

H&agrave;ng tỷ người sử dụng nền tảng mạng x&atilde; hội. Hệ thống vệ tinh chi phối internet to&agrave;n cầu. C&aacute;c quyết định về AI c&oacute; thể t&aacute;c động đến việc l&agrave;m, an ninh, thậm ch&iacute; kh&iacute; hậu.

C&acirc;u hỏi v&igrave; thế trở n&ecirc;n cấp b&aacute;ch: nếu một người kiểm so&aacute;t lượng t&agrave;i sản v&agrave; c&ocirc;ng nghệ tương đương cả một quốc gia, ai sẽ kiểm so&aacute;t người đ&oacute;?

Phản ứng x&atilde; hội đang quay trở lại

Sau nhiều năm &ldquo;thần tượng h&oacute;a&rdquo; giới tỷ ph&uacute;, dư luận Mỹ bắt đầu thay đổi.

C&aacute;c khảo s&aacute;t gần đ&acirc;y cho thấy đa số người d&acirc;n tin rằng: tỷ ph&uacute; đang l&agrave;m gia tăng bất b&igrave;nh đẳng; người si&ecirc;u gi&agrave;u chưa đ&oacute;ng g&oacute;p đủ cho x&atilde; hội; cần đ&aacute;nh thuế t&agrave;i sản mạnh hơn

Một số bang thậm ch&iacute; đề xuất thuế t&agrave;i sản đặc biệt với giới si&ecirc;u gi&agrave;u. Điều n&agrave;y gợi nhớ ch&iacute;nh x&aacute;c những g&igrave; từng xảy ra trong thời Rockefeller.

Lịch sử dường như đang lặp lại, chỉ kh&aacute;c l&agrave; quy m&ocirc; t&agrave;i sản c&ograve;n lớn hơn nhiều lần.

Tiền c&oacute; thể mua được điều g&igrave;?

Cuối đời, Rockefeller chuyển hướng sang từ thiện, r&oacute;t h&agrave;ng trăm triệu USD cho trường đại học, bệnh viện, nghi&ecirc;n cứu y học v&agrave; c&aacute;c c&ocirc;ng vi&ecirc;n quốc gia. Những khoản t&agrave;i trợ đ&oacute; g&oacute;p phần định h&igrave;nh hệ thống gi&aacute;o dục v&agrave; y tế hiện đại của Mỹ.

Trong khi đ&oacute;, những ngh&igrave;n tỷ ph&uacute; tương lai như Musk c&oacute; thể thậm ch&iacute; kh&ocirc;ng cần l&agrave;m từ thiện vẫn đủ sức thay đổi thế giới &ndash; đơn giản v&igrave; họ đang sở hữu c&aacute;c nền tảng c&ocirc;ng nghệ m&agrave; h&agrave;ng tỷ người phụ thuộc mỗi ng&agrave;y.

Sức mạnh ấy vừa mở ra cơ hội chưa từng c&oacute;, vừa tiềm ẩn rủi ro chưa từng thấy.

C&acirc;u hỏi của thời đại mới

Từ Rockefeller đến Musk, b&agrave;i học chung vẫn kh&ocirc;ng thay đổi: Khi t&agrave;i sản đạt đến quy m&ocirc; &ldquo;kh&ocirc;ng tưởng&rdquo;, n&oacute; kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; c&acirc;u chuyện l&agrave;m gi&agrave;u c&aacute; nh&acirc;n, m&agrave; trở th&agrave;nh vấn đề x&atilde; hội to&agrave;n cầu...

Nếu thế giới sắp c&oacute; ngh&igrave;n tỷ ph&uacute; đầu ti&ecirc;n, điều quan trọng nhất kh&ocirc;ng phải l&agrave; ai chạm mốc 1.000 tỷ USD, m&agrave; l&agrave; người đ&oacute; sẽ d&ugrave;ng sự gi&agrave;u c&oacute; ấy để l&agrave;m g&igrave;.

Anh Mai

<a href="https://thanhnienviet.vn/nghin-ty-usd-trong-tay-mot-ca-nhan-lich-su-rockefeller-va-tuong-lai-cua-elon-musk-209260103150923442.htm">Link gốc</a>

Thế giới có thể đang bước vào một kỷ nguyên chưa từng tồn tại trong lịch sử: kỷ nguyên của những nghìn tỷ phú.
