Với Nghị quyết 79-NQ/TW (Nghị quy&ecirc;́t 79), kinh tế nh&agrave; nước được đặt v&agrave;o một vai tr&ograve; mới: kh&ocirc;ng chỉ giữ ổn định m&agrave; c&ograve;n dẫn dắt ph&aacute;t triển. Như th&ecirc;́, giấc mơ doanh nghiệp nh&agrave; nước lọt Top 500 to&agrave;n cầu kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; c&acirc;u chuyện xa vời.

Nghị quyết số 79-NQ/TW ng&agrave;y 6/1/2026 của Bộ Ch&iacute;nh trị về ph&aacute;t triển kinh tế nh&agrave; nước vừa ban h&agrave;nh được giới chuy&ecirc;n gia đ&aacute;nh gi&aacute; l&agrave; cuộc &quot;đại phẫu&quot; về tư duy quản trị, chuyển từ mệnh lệnh h&agrave;nh ch&iacute;nh sang kiến tạo ph&aacute;t triển, mở ra kỷ nguy&ecirc;n mới cho kinh tế nh&agrave; nước.

Từ &quot;bộ giảm x&oacute;c&quot; đến giấc mơ Top 500 to&agrave;n cầu

Nghị quyết 79 được giới chuy&ecirc;n gia nhận định l&agrave; một văn bản mang t&iacute;nh chiến lược, t&aacute;i định vị ho&agrave;n to&agrave;n vai tr&ograve; của kinh tế nh&agrave; nước (KTNN) trong kỷ nguy&ecirc;n mới.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260119/images/dd6d36601c82423aaa50c5ffb10c8c7b-3237.png" style="height:399px; width:600px" />

Đến năm 2030, mục ti&ecirc;u l&agrave; c&oacute; khoảng 50 doanh nghiệp nh&agrave; nước nằm trong nh&oacute;m 500 doanh nghiệp lớn nhất Đ&ocirc;ng Nam &Aacute;, v&agrave; 1&ndash;3 doanh nghiệp lọt Top 500 to&agrave;n cầu.

TS. B&ugrave;i Qu&yacute; Thuấn, Trưởng Ban Nghi&ecirc;n cứu Li&ecirc;n chi hội T&agrave;i ch&iacute;nh Khu C&ocirc;ng nghiệp Việt Nam (VIPFA) nhận định, KTNN l&acirc;u nay đ&oacute;ng vai tr&ograve; l&agrave; &quot;bộ giảm x&oacute;c&quot;, gi&uacute;p nền kinh tế tr&aacute;nh được c&aacute;c c&uacute; sốc địa ch&iacute;nh trị hay dịch bệnh nhờ nắm giữ c&aacute;c nguồn lực chiến lược. Tuy nhi&ecirc;n, để Việt Nam tho&aacute;t bẫy thu nhập trung b&igrave;nh v&agrave; đạt tầm nh&igrave;n 2045, KTNN phải chuyển m&igrave;nh th&agrave;nh lực lượng &quot;kiến tạo&quot;, dẫn dắt c&aacute;c ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghệ cao v&agrave; hạ tầng chiến lược.

Tham vọng của Nghị quyết 79 l&agrave; rất lớn v&agrave; cụ thể: Đến năm 2030, c&oacute; khoảng 50 doanh nghiệp nh&agrave; nước (DNNN) lọt Top 500 Đ&ocirc;ng Nam &Aacute; v&agrave; 1&ndash;3 doanh nghiệp lọt Top 500 to&agrave;n cầu. Tầm nh&igrave;n 2045 l&agrave; 5 đại diện trong Top 500 thế giới.

Theo t&iacute;nh to&aacute;n của TS. Thuấn, đ&acirc;y l&agrave; một th&aacute;ch thức khổng lồ. Để lọt Top 500 to&agrave;n cầu (Fortune Global 500), một doanh nghiệp cần doanh thu tối thiểu 30&ndash;35 tỷ USD/năm. Hiện tại, những &quot;g&atilde; khổng lồ&quot; như Viettel, EVN hay Petrolimex mới chỉ đạt 10&ndash;15 tỷ USD. Để hiện thực h&oacute;a mục ti&ecirc;u, c&aacute;c doanh nghiệp n&agrave;y phải tăng trưởng gấp 2&ndash;3 lần trong 5&ndash;10 năm tới &ndash; một tốc độ đ&ograve;i hỏi sự đột ph&aacute; chưa từng c&oacute;.

Một trong những vấn đề g&acirc;y tranh luận nhiều nhất l&agrave;: L&agrave;m sao để KTNN giữ vai tr&ograve; chủ đạo m&agrave; kh&ocirc;ng ch&egrave;n &eacute;p khu vực tư nh&acirc;n. V&agrave; nếu kinh tế nh&agrave; nước giữ vai tr&ograve; chủ đạo, liệu thị trường c&oacute; c&ograve;n cạnh tranh b&igrave;nh đẳng hay kh&ocirc;ng?

TS. Nguyễn Minh Thảo (Viện Chiến lược v&agrave; Ch&iacute;nh s&aacute;ch Kinh tế - T&agrave;i ch&iacute;nh) cảnh b&aacute;o: Nếu đ&atilde; n&oacute;i đến &quot;đ&agrave;n sếu&quot;, phải x&aacute;c định r&otilde; ai l&agrave; sếu đầu đ&agrave;n. &quot;Sếu đầu đ&agrave;n&quot; kh&ocirc;ng thể l&agrave; một danh mục d&agrave;n trải, bao phủ to&agrave;n bộ nền kinh tế. Dẫn dắt kh&ocirc;ng đồng nghĩa với việc c&oacute; mặt ở khắp nơi. Nguy cơ lớn nhất kh&ocirc;ng phải l&agrave; DNNN yếu, m&agrave; l&agrave; DNNN &quot;to l&ecirc;n sai c&aacute;ch&quot; &ndash; lớn bằng mệnh lệnh h&agrave;nh ch&iacute;nh thay v&igrave; năng lực thị trường.

Đồng quan điểm, Luật sư Nguyễn Hồng Chung, Chủ tịch C&ocirc;ng ty Luật DVL Lawfirm, khẳng định &quot;chủ đạo&quot; v&agrave; &quot;b&igrave;nh đẳng&quot; kh&ocirc;ng loại trừ nhau. &quot;Chủ đạo&quot; cần được hiểu theo chức năng: Nh&agrave; nước đảm nhận phần &quot;xương sống&quot; (hạ tầng nền tảng, an ninh năng lượng, c&aacute;c lĩnh vực rủi ro cao m&agrave; tư nh&acirc;n kh&ocirc;ng l&agrave;m). C&ograve;n tại c&aacute;c thị trường cạnh tranh thương mại, DNNN phải thi đấu s&ograve;ng phẳng, kh&ocirc;ng dựa v&agrave;o đặc quyền.

GS. Trần Thọ Đạt, Chủ tịch Hội đồng Khoa học v&agrave; Đ&agrave;o tạo (Đại học Kinh tế Quốc d&acirc;n) bổ sung th&ecirc;m g&oacute;c nh&igrave;n về sự cộng sinh: T&iacute;nh dẫn dắt của DNNN thể hiện qua việc tạo ra hệ sinh th&aacute;i. Khi DNNN triển khai c&aacute;c dự &aacute;n lớn, thiết lập c&aacute;c chuẩn c&ocirc;ng nghệ v&agrave; dữ liệu, họ sẽ mở ra thị trường cho doanh nghiệp tư nh&acirc;n tham gia chuỗi cung ứng. Đ&acirc;y l&agrave; sự dẫn dắt bằng c&aacute;ch &quot;tạo s&acirc;n chơi&quot;, chứ kh&ocirc;ng phải &quot;chiếm s&acirc;n chơi&quot;.

Th&aacute;o gỡ &quot;điểm nghẽn của mọi điểm nghẽn&quot;

D&ugrave; kỳ vọng rất cao, nhưng thực tế hiện nay, DNNN đang bị tr&oacute;i buộc bởi cơ chế. TS. B&ugrave;i Qu&yacute; Thuấn chỉ ra 3 điểm nghẽn: thể chế, con người v&agrave; gi&aacute;m s&aacute;t, tạo th&agrave;nh v&ograve;ng luẩn quẩn. Trong đ&oacute;, thể chế l&agrave; &quot;điểm nghẽn gốc rễ&quot;.

&quot;Chiếc &aacute;o&quot; h&agrave;nh ch&iacute;nh đang qu&aacute; chật cho cơ thể kinh doanh. DNNN bị kẹt giữa hai vai: vừa l&agrave; thực thể kinh doanh phải sinh lời, vừa l&agrave; đơn vị chấp h&agrave;nh mệnh lệnh h&agrave;nh ch&iacute;nh. Hệ quả l&agrave; cơ chế gi&aacute;m s&aacute;t nặng về &quot;tiền kiểm&quot; (xin cho, ph&ecirc; duyệt tầng nấc) nhưng yếu về &quot;hậu kiểm&quot; (đ&aacute;nh gi&aacute; hiệu quả cuối c&ugrave;ng). Điều n&agrave;y sinh ra t&acirc;m l&yacute; sợ sai, khiến l&atilde;nh đạo doanh nghiệp chọn giải ph&aacute;p an to&agrave;n l&agrave; &quot;đứng y&ecirc;n&quot; thay v&igrave; đổi mới.

Để giải quyết, Nghị quyết 79 đưa ra c&aacute;c giải ph&aacute;p đột ph&aacute; m&agrave; giới chuy&ecirc;n gia gọi l&agrave; &quot;bước tiến về tư duy&quot;. Thứ nhất, t&aacute;ch bạch nhiệm vụ ch&iacute;nh trị v&agrave; kinh doanh. Theo TS. Nguyễn Minh Thảo, l&acirc;u nay DNNN vừa phải l&agrave;m nhiệm vụ ch&iacute;nh trị (như ổn định gi&aacute; điện, phủ s&oacute;ng v&ugrave;ng s&acirc;u v&ugrave;ng xa) vừa phải kinh doanh c&oacute; l&atilde;i, nhưng lại bị đ&aacute;nh gi&aacute; chung trong một bảng kết quả. Nghị quyết 79 y&ecirc;u cầu hạch to&aacute;n ri&ecirc;ng: Nhiệm vụ ch&iacute;nh trị phải được Nh&agrave; nước đặt h&agrave;ng, giao vốn v&agrave; đ&aacute;nh gi&aacute; ri&ecirc;ng. Nguy&ecirc;n tắc &quot;giao nhiệm vụ phải giao vốn&quot; sẽ chấm dứt nghịch l&yacute; bắt doanh nghiệp đầu tư hạ tầng chiến lược nhưng lại khống chế gi&aacute; v&agrave; kh&ocirc;ng cấp đủ nguồn lực.

Thứ hai, chuyển từ &quot;tiền kiểm&quot; sang &quot;hậu kiểm&quot; v&agrave; quản trị theo chuẩn OECD. Nghị quyết y&ecirc;u cầu 100% tập đo&agrave;n, tổng c&ocirc;ng ty &aacute;p dụng chuẩn quản trị quốc tế, trao quyền tự chủ thực sự để doanh nghiệp vận h&agrave;nh theo logic thị trường. Đặc biệt, cơ chế bảo vệ c&aacute;n bộ d&aacute;m nghĩ d&aacute;m l&agrave;m, ph&acirc;n định r&otilde; rủi ro kinh doanh v&agrave; vi phạm ph&aacute;p luật sẽ gi&uacute;p &quot;cởi tr&oacute;i&quot; t&acirc;m l&yacute; cho người đứng đầu.

Thứ ba, t&aacute;i cơ cấu thực chất. C&acirc;u chuyện s&aacute;p nhập, tho&aacute;i vốn kh&ocirc;ng thể l&agrave;m theo kiểu cơ học. Cần x&aacute;c định r&otilde; ti&ecirc;u ch&iacute;: Doanh nghiệp n&agrave;o nắm giữ vị tr&iacute; then chốt th&igrave; giữ lại v&agrave; đầu tư lớn; doanh nghiệp n&agrave;o l&agrave;m thương mại thuần t&uacute;y th&igrave; mạnh dạn tho&aacute;i vốn. SCIC cần chuyển đổi th&agrave;nh m&ocirc; h&igrave;nh quỹ đầu tư ch&iacute;nh phủ thực thụ (như Temasek của Singapore), chủ động kinh doanh vốn thay v&igrave; nắm giữ thụ động.

Luật sư Nguyễn Hồng Chung đề xuất cần &quot;đ&oacute;ng đinh&quot; c&aacute;c ti&ecirc;u ch&iacute; x&aacute;c định lĩnh vực chiến lược (an ninh quốc gia, độc quyền tự nhi&ecirc;n, rủi ro hệ thống...) để tr&aacute;nh t&igrave;nh trạng đầu tư d&agrave;n trải, l&atilde;ng ph&iacute; nguồn lực c&ocirc;ng. Đồng thời, hệ thống dữ liệu về t&agrave;i sản, đất đai nh&agrave; nước phải được minh bạch h&oacute;a để l&agrave;m cơ sở cho mọi quyết định t&aacute;i cơ cấu.

C&aacute;c chuy&ecirc;n gia nhấn mạnh, để c&oacute; những &quot;sếu đầu đ&agrave;n&quot; bay cao, Nh&agrave; nước kh&ocirc;ng cần &quot;cầm tay chỉ việc&quot;, m&agrave; cần tạo ra một bầu trời thể chế đủ rộng, đủ minh bạch v&agrave; an to&agrave;n. Nghị quyết 79 ch&iacute;nh l&agrave; cam kết ch&iacute;nh trị mạnh mẽ nhất để mở ra bầu trời ấy, đưa kinh tế nh&agrave; nước vượt qua độ trễ thể chế, thực sự trở th&agrave;nh động lực dẫn dắt nền kinh tế Việt Nam cất c&aacute;nh.

Thanh Hoa

<a href="https://vnbusiness.vn/nghi-quyet-79-mo-bau-troi-cho-seu-dau-dan-cat-canh.html">Link gốc</a>

Với Nghị quyết 79-NQ/TW (Nghị quyết 79), kinh tế nhà nước được đặt vào một vai trò mới: không chỉ giữ ổn định mà còn dẫn dắt phát triển. Như thế, giấc mơ doanh nghiệp nhà nước lọt Top 500 toàn cầu không còn là câu chuyện xa vời.


Kinh tế

Thời báo kinh doanh

Nghị quyết 79: Mở bầu trời cho “sếu đầu đàn” cất cánh

Nguyễn Thế Duy

Thật kh&#244;ng? nếu được th&#236; đ&#226;u cần cổ phần ho&#225; 20 năm qua.

Thật không? nếu được thì đâu cần cổ phần hoá 20 năm qua.

quantri

C&#225;c tập đo&#224;n nh&#224; nước của Việt Nam qu&#225; mạnh, c&#225;c ng&#224;nh kh&#244;ng phải trọng yếu nếu nh&#224; nước tho&#225;i bớt vốn rồi mở rộng ra quốc tế th&#236; sao nhỉ?

Các tập đoàn nhà nước của Việt Nam quá mạnh, các ngành không phải trọng yếu nếu nhà nước thoái bớt vốn rồi mở rộng ra quốc tế thì sao nhỉ?