B&aacute;o c&aacute;o thường ni&ecirc;n của Ember (tổ chức nghi&ecirc;n cứu độc lập chuy&ecirc;n ph&acirc;n t&iacute;ch dữ liệu v&agrave; th&uacute;c đẩy qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển dịch sang hệ thống năng lượng sạch tr&ecirc;n to&agrave;n cầu) cho thấy năm 2025 đ&aacute;nh dấu bước ngoặt lịch sử khi năng lượng t&aacute;i tạo lần đầu ti&ecirc;n sau hơn một thế kỷ vượt than đ&aacute; trong sản lượng điện to&agrave;n cầu.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260421/images/nag-luong-tai-tao-210426-1.jpg" style="height:400px; width:600px" />

Nh&agrave; m&aacute;y điện gi&oacute; ở Eaglesham Moor, Scotland. Ảnh: AFP/TTXVN

Theo b&aacute;o c&aacute;o tr&ecirc;n, điện sản xuất từ c&aacute;c nguồn t&aacute;i tạo chiếm 34% tổng sản lượng điện thế giới, cao hơn mức 33% của than đ&aacute; - nguồn năng lượng ph&aacute;t thải kh&iacute; nh&agrave; k&iacute;nh lớn nhất. Đồng thời, đ&acirc;y cũng l&agrave; lần thứ năm kể từ đầu thế kỷ XXI sản lượng điện từ to&agrave;n bộ nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch (than đ&aacute;, dầu mỏ, kh&iacute; đốt) c&oacute; sự sụt giảm, d&ugrave; mức giảm rất nhẹ, khoảng 0,2%.

Dữ liệu được tổng hợp từ 91 quốc gia, đại diện cho 93% nhu cầu điện to&agrave;n cầu, cho thấy to&agrave;n bộ mức tăng ti&ecirc;u thụ điện trong năm 2025 đ&atilde; được đ&aacute;p ứng nhờ năng lượng t&aacute;i tạo, đặc biệt l&agrave; điện Mặt Trời.

Theo nh&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch Nicolas Fulghum thuộc Ember, điểm đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; của năm 2025 l&agrave; nhu cầu điện tăng mạnh, song năng lượng sạch vẫn đủ khả năng đ&aacute;p ứng to&agrave;n bộ phần tăng th&ecirc;m n&agrave;y - điều chưa từng xảy ra trước đ&acirc;y ngo&agrave;i c&aacute;c giai đoạn khủng hoảng như năm 2009 hay thời kỳ đại dịch COVID-19 hồi năm 2020.

Sự bứt ph&aacute; của điện Mặt Trời l&agrave; yếu tố then chốt. Sản lượng điện từ nguồn n&agrave;y tăng th&ecirc;m 636 TWh, tương đương mức tăng 30% so với năm 2024, cao gấp 3 lần mức tăng của điện gi&oacute; v&agrave; gấp 18 lần so với kh&iacute; đốt - nguồn h&oacute;a thạch duy nhất c&ograve;n ghi nhận tăng trưởng nhẹ. Trong v&ograve;ng 10 năm qua, sản lượng điện Mặt Trời đ&atilde; tăng gấp 10 lần v&agrave; chỉ trong 3 năm gần đ&acirc;y đ&atilde; tăng gấp đ&ocirc;i.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, năm 2025 cũng ghi nhận kỷ lục về triển khai hệ thống lưu trữ điện bằng pin, với mức tăng 46% so với năm trước. Chi ph&iacute; c&ocirc;ng nghệ giảm mạnh đ&atilde; th&uacute;c đẩy c&aacute;c quốc gia đẩy nhanh đầu tư v&agrave;o hạ tầng lưu trữ, gi&uacute;p tận dụng hiệu quả hơn nguồn điện sản xuất trong thời gian cao điểm nắng.

Đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;, lần đầu ti&ecirc;n kể từ đầu thế kỷ XXI, cả Trung Quốc v&agrave; Ấn Độ - hai quốc gia ph&aacute;t thải lớn - c&ugrave;ng ghi nhận sản lượng điện từ nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch giảm trong năm 2025, với mức giảm lần lượt 0,9% v&agrave; 3,3%. Trong khi đ&oacute;, sản lượng điện h&oacute;a thạch tại Li&ecirc;n minh ch&acirc;u &Acirc;u (EU) v&agrave; Mỹ lại gia tăng.

Tuy vậy, b&aacute;o c&aacute;o cũng lưu &yacute; rằng điện năng n&oacute;i chung mới chỉ chiếm khoảng 21% tổng ti&ecirc;u thụ năng lượng to&agrave;n cầu trong năm 2024, trong khi nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch vẫn được sử dụng rộng r&atilde;i ở nhiều lĩnh vực kh&aacute;c. Do đ&oacute;, để giảm ph&aacute;t thải kh&iacute; nh&agrave; k&iacute;nh, kh&ocirc;ng chỉ cần mở rộng sản xuất điện từ năng lượng t&aacute;i tạo m&agrave; c&ograve;n phải đẩy mạnh điện h&oacute;a c&aacute;c lĩnh vực ti&ecirc;u thụ năng lượng.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), ph&aacute;t thải CO2 từ to&agrave;n bộ lĩnh vực năng lượng vẫn tăng 0,4% trong năm 2025, cho thấy qu&aacute; tr&igrave;nh chuyển dịch năng lượng to&agrave;n cầu vẫn đang ở giai đoạn giữa.

Trong bối cảnh xung đột tại Trung Đ&ocirc;ng v&agrave; gi&aacute;n đoạn tại eo biển Hormuz, c&aacute;c dữ liệu gần đ&acirc;y cho thấy sản lượng điện từ nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch kh&ocirc;ng tăng trở lại. Một ph&acirc;n t&iacute;ch của Trung t&acirc;m Nghi&ecirc;n cứu Năng lượng v&agrave; Kh&ocirc;ng kh&iacute; sạch (CREA) c&ocirc;ng bố ng&agrave;y 14/4 cho thấy sản lượng điện từ nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch to&agrave;n cầu thậm ch&iacute; giảm 1% trong th&aacute;ng 3/2026 so với c&ugrave;ng kỳ năm trước; trong đ&oacute; điện than giữ ổn định, c&ograve;n điện kh&iacute; giảm 4%.

Cũng theo ph&acirc;n t&iacute;ch n&agrave;y, khối lượng than đ&aacute; vận chuyển bằng đường biển sụt giảm 3%, xuống mức thấp nhất kể từ năm 2021, trong khi sản lượng điện gi&oacute; v&agrave; điện mặt trời tiếp tục tăng. &Ocirc;ng Lauri Myllyvirta, nh&agrave; ph&acirc;n t&iacute;ch tại CREA, nhận định rằng việc triển khai mạnh mẽ năng lượng t&aacute;i tạo trong năm 2025 đ&atilde; g&oacute;p phần l&agrave;m giảm nhu cầu sử dụng nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch v&agrave; hạn chế t&aacute;c động của c&aacute;c biến động địa ch&iacute;nh trị đối với hệ thống năng lượng to&agrave;n cầu.

Hữu Chiến (PV TTXVN tại Ph&aacute;p)

<a href="https://baotintuc.vn/the-gioi/nang-luong-tai-tao-lan-dau-vuot-than-da-trong-san-luong-dien-toan-cau-20260421221248978.htm">Link gốc</a>

Báo cáo thường niên của Ember (tổ chức nghiên cứu độc lập chuyên phân tích dữ liệu và thúc đẩy quá trình chuyển dịch sang hệ thống năng lượng sạch trên toàn cầu) cho thấy năm 2025 đánh dấu bước ngoặt lịch sử khi năng lượng tái tạo lần đầu tiên sau hơn một thế kỷ vượt than đá trong sản lượng điện toàn cầu.
