Trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đ&ocirc;ng ng&agrave;y c&agrave;ng leo thang, vai tr&ograve; của nước n&agrave;y đối với Iran một lần nữa trở th&agrave;nh t&acirc;m điểm ch&uacute; &yacute;.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260321/images/screenshot-2026-03-20-152119.png" style="height:364px; width:600px" />

L&agrave; đối t&aacute;c l&acirc;u năm, Bắc Kinh đ&atilde; g&oacute;p phần quan trọng gi&uacute;p Tehran duy tr&igrave; sức chống chịu trước c&aacute;c lệnh trừng phạt v&agrave; t&igrave;nh trạng bị c&ocirc; lập k&eacute;o d&agrave;i suốt nhiều thập ni&ecirc;n. Khi Mỹ v&agrave; Israel thực hiện c&aacute;c đợt kh&ocirc;ng k&iacute;ch nhằm v&agrave;o Iran từ cuối th&aacute;ng trước, Trung Quốc vẫn giữ lập trường thận trọng. Tuy nhi&ecirc;n, ph&iacute;a sau những tuy&ecirc;n bố ngoại giao mềm mỏng, mạng lưới hỗ trợ của Bắc Kinh d&agrave;nh cho Tehran vẫn vận h&agrave;nh &acirc;m thầm nhưng hiệu quả.

Trụ cột quan trọng nhất trong mối quan hệ n&agrave;y ch&iacute;nh l&agrave; dầu mỏ. Trung Quốc hiện l&agrave; kh&aacute;ch h&agrave;ng lớn nhất của Iran, ti&ecirc;u thụ khoảng 90% lượng dầu th&ocirc; xuất khẩu của nước n&agrave;y, tương đương khoảng 1,6 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y. Nguồn thu từ dầu mang lại cho Tehran h&agrave;ng chục tỷ USD mỗi năm, trở th&agrave;nh huyết mạch t&agrave;i ch&iacute;nh trong bối cảnh bị hạn chế tiếp cận thị trường quốc tế. Đổi lại, Trung Quốc được hưởng lợi khi mua dầu với gi&aacute; chiết khấu so với thị trường.

Đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute;, phần lớn lượng dầu n&agrave;y kh&ocirc;ng được nhập khẩu bởi c&aacute;c tập đo&agrave;n năng lượng nh&agrave; nước Trung Quốc, m&agrave; th&ocirc;ng qua c&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y lọc dầu tư nh&acirc;n quy m&ocirc; nhỏ. C&aacute;ch tiếp cận n&agrave;y gi&uacute;p Bắc Kinh duy tr&igrave; khoảng c&aacute;ch với c&aacute;c giao dịch c&oacute; nguy cơ vi phạm lệnh trừng phạt, đồng thời giảm thiểu rủi ro cho c&aacute;c doanh nghiệp lớn c&oacute; li&ecirc;n kết với hệ thống t&agrave;i ch&iacute;nh to&agrave;n cầu. Nguồn gốc dầu cũng thường được &ldquo;che giấu&rdquo; th&ocirc;ng qua c&aacute;c kh&acirc;u trung gian, khiến việc truy vết trở n&ecirc;n kh&oacute; khăn.

Song song với d&ograve;ng chảy dầu mỏ l&agrave; một hệ thống t&agrave;i ch&iacute;nh ngầm phức tạp. Theo c&aacute;c quan chức Mỹ, Iran đ&atilde; x&acirc;y dựng một mạng lưới &ldquo;ng&acirc;n h&agrave;ng b&oacute;ng tối&rdquo; to&agrave;n cầu, trong đ&oacute; Trung Quốc đ&oacute;ng vai tr&ograve; trung gian quan trọng. C&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y lọc dầu Trung Quốc thanh to&aacute;n bằng đồng nh&acirc;n d&acirc;n tệ v&agrave; Tehran sử dụng nguồn tiền n&agrave;y để mua h&agrave;ng h&oacute;a từ Trung Quốc rồi vận chuyển về nước.

Một phần doanh thu dầu được chuyển đổi th&agrave;nh c&aacute;c dự &aacute;n hạ tầng theo h&igrave;nh thức trao đổi, trong khi phần c&ograve;n lại đi qua mạng lưới c&ocirc;ng ty b&igrave;nh phong v&agrave; c&aacute;c trung t&acirc;m t&agrave;i ch&iacute;nh như Hồng K&ocirc;ng, Dubai hay Singapore trước khi được chuyển đổi sang c&aacute;c đồng tiền kh&aacute;c.

Kh&ocirc;ng chỉ dừng lại ở kinh tế, mối li&ecirc;n kết giữa 2 nước c&ograve;n mở rộng sang lĩnh vực c&ocirc;ng nghệ v&agrave; quốc ph&ograve;ng. D&ugrave; Trung Quốc đ&atilde; ngừng b&aacute;n vũ kh&iacute; trực tiếp cho Iran từ trước khi tham gia c&aacute;c lệnh trừng phạt của Li&ecirc;n Hợp Quốc năm 2007, c&aacute;c c&ocirc;ng ty nước n&agrave;y vẫn bị c&aacute;o buộc cung cấp nhiều loại h&agrave;ng h&oacute;a c&oacute; thể sử dụng cho mục đ&iacute;ch qu&acirc;n sự. Những mặt h&agrave;ng n&agrave;y bao gồm động cơ d&ugrave;ng trong m&aacute;y bay kh&ocirc;ng người l&aacute;i, h&oacute;a chất phục vụ sản xuất nhi&ecirc;n liệu t&ecirc;n lửa v&agrave; c&aacute;c linh kiện điện tử.

C&aacute;c b&aacute;o c&aacute;o gần đ&acirc;y cho thấy hoạt động vận chuyển vật liệu li&ecirc;n quan đến t&ecirc;n lửa vẫn tiếp diễn. Năm ngo&aacute;i, 2 t&agrave;u li&ecirc;n quan đến một doanh nghiệp nh&agrave; nước Iran đ&atilde; rời Trung Quốc với khoảng 1.000 tấn vật liệu c&oacute; thể d&ugrave;ng để sản xuất nhi&ecirc;n liệu rắn cho t&ecirc;n lửa tầm trung.

Đến giữa năm 2025, Iran tiếp tục đặt mua h&agrave;ng ngh&igrave;n tấn nguy&ecirc;n liệu tương tự. D&ugrave; ph&iacute;a Trung Quốc khẳng định kiểm so&aacute;t chặt chẽ c&aacute;c mặt h&agrave;ng &ldquo;lưỡng dụng&rdquo;. Những diễn biến n&agrave;y vẫn l&agrave;m dấy l&ecirc;n lo ngại về khả năng hỗ trợ gi&aacute;n tiếp cho năng lực qu&acirc;n sự của Tehran.

Ở phương diện quốc tế, Trung Quốc cũng đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng trong việc gi&uacute;p Iran ph&aacute; vỡ thế c&ocirc; lập. Năm 2023, Bắc Kinh l&agrave;m trung gian cho việc kh&ocirc;i phục quan hệ ngoại giao giữa Iran v&agrave; Saudi Arabia - một bước ngoặt lớn trong ngoại giao Trung Đ&ocirc;ng, d&ugrave; th&agrave;nh quả n&agrave;y đang bị lung lay. C&ugrave;ng với Nga, Trung Quốc cũng th&uacute;c đẩy việc Iran gia nhập c&aacute;c tổ chức quốc tế như BRICS v&agrave; Tổ chức Hợp t&aacute;c Thượng Hải, qua đ&oacute; mở rộng kh&ocirc;ng gian hợp t&aacute;c kinh tế v&agrave; an ninh cho Tehran.

Theo WSJ﻿

Diệp Vy

<a href="https://markettimes.vn/lo-dai-gia-dung-sau-mua-90-dau-tho-xuat-khau-cua-iran-dung-dong-noi-te-giup-tehran-nhap-nhieu-loai-hang-hoa-du-bi-trung-phat-111550.html">Link gốc</a>

Trong bối cảnh chiến sự tại Trung Đông ngày càng leo thang, vai trò của nước này đối với Iran một lần nữa trở thành tâm điểm chú ý.
