Kh&ocirc;ng chỉ c&oacute; t&agrave;u thuyền, một thực thể quan trọng kh&aacute;c cũng đang t&igrave;m c&aacute;ch tho&aacute;t khỏi v&ugrave;ng nguy hiểm n&agrave;y giữa l&uacute;c chiến sự Iran b&ugrave;ng nổ.

Trong bối cảnh eo biển Hormuz đang trở th&agrave;nh một &quot;điểm nghẽn&quot; căng thẳng khiến hoạt động giao thương gần như t&ecirc; liệt, một l&agrave;n s&oacute;ng h&agrave;nh động quyết liệt đang diễn ra. Kh&ocirc;ng chỉ c&oacute; t&agrave;u thuyền, một thực thể quan trọng kh&aacute;c cũng đang t&igrave;m c&aacute;ch tho&aacute;t khỏi v&ugrave;ng nguy hiểm n&agrave;y: đ&oacute; ch&iacute;nh l&agrave; c&aacute;c đường c&aacute;p quang &ndash; huyết mạch nối liền internet to&agrave;n cầu.

Từ ưu ti&ecirc;n dầu mỏ đến cuộc đua kỹ thuật số

Trước đ&acirc;y, Saudi Arabia từng mất nhiều thập kỷ để x&acirc;y dựng đường ống Đ&ocirc;ng - T&acirc;y, v&agrave; C&aacute;c Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất (UAE) cũng thiết lập tuyến Habshan - Fujairah để dầu th&ocirc; c&oacute; thể tiếp cận thị trường thế giới m&agrave; kh&ocirc;ng cần đi qua eo biển Hormuz. Tuy nhi&ecirc;n, kết nối kỹ thuật số chưa bao giờ nhận được sự ưu ti&ecirc;n tương tự.

Giờ đ&acirc;y, cục diện đ&atilde; thay đổi. C&aacute;c quốc gia v&ugrave;ng Vịnh đang nỗ lực t&aacute;i lập th&agrave;nh tựu của ng&agrave;nh dầu mỏ cho dữ liệu chỉ trong v&ograve;ng v&agrave;i th&aacute;ng. Saudi Arabia, Qatar v&agrave; UAE đang đổ vốn khổng lồ v&agrave;o c&aacute;c h&agrave;nh lang dữ liệu xuy&ecirc;n qua Syria, Iraq v&agrave; Đ&ocirc;ng Phi nhằm vượt qua &quot;điểm nghẽn&quot; h&agrave;ng hải đang đe dọa khả năng kết nối của khu vực.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260313/images/datacables-gulf.png" style="height:338px; width:600px" />

Hiện c&oacute; 6 dự &aacute;n đối trọng nhau đang chạy đua x&acirc;y dựng c&aacute;c tuyến dữ liệu tr&ecirc;n bộ nối liền với ch&acirc;u &Acirc;u. C&aacute;c dự &aacute;n n&agrave;y đ&oacute;ng vai tr&ograve; l&agrave; phương &aacute;n dự ph&ograve;ng thiết yếu nếu hệ thống c&aacute;p quang biển bị hư hại. Cuộc đua n&agrave;y c&agrave;ng tăng tốc sau khi c&aacute;c cuộc tấn c&ocirc;ng đ&aacute;p trả của Iran đ&aacute;nh tr&uacute;ng cơ sở của Amazon tại v&ugrave;ng Vịnh v&agrave; đe dọa trực tiếp hai &quot;yết hầu&quot; h&agrave;ng hải &ndash; nơi tập trung gần như to&agrave;n bộ lưu lượng dữ liệu khu vực.

Th&aacute;ch thức từ m&ocirc; h&igrave;nh cũ v&agrave; những &quot;mắt x&iacute;ch&quot; mới

Trong nhiều thập kỷ, khu vực n&agrave;y phụ thuộc ho&agrave;n to&agrave;n v&agrave;o c&aacute;p biển chạy qua Biển Đỏ v&agrave; băng qua Ai Cập do chi ph&iacute; lắp đặt rẻ v&agrave; thu h&uacute;t nhiều kh&aacute;ch h&agrave;ng. Việc x&acirc;y dựng qua Iraq hay Iran từng bị coi l&agrave; qu&aacute; nguy hiểm. Theo Doug Madory, Gi&aacute;m đốc ph&acirc;n t&iacute;ch tại Kentik, ch&iacute;nh yếu tố kinh tế n&agrave;y đ&atilde; củng cố m&ocirc; h&igrave;nh đẩy hầu hết lưu lượng xuống dưới nước. Tuy nhi&ecirc;n, những dự &aacute;n mới đang ph&aacute; vỡ thế độc đạo đ&oacute;:

<ul>
	<li>Dự &aacute;n SilkLink: Đ&acirc;y l&agrave; dự &aacute;n tiến triển nhất hiện nay. Tập đo&agrave;n STC (Saudi Arabia) đ&atilde; k&yacute; hợp đồng 800 triệu USD v&agrave;o ng&agrave;y 7/2 để x&acirc;y dựng 4.500 km c&aacute;p quang xuy&ecirc;n qua Syria đến trạm cập bờ tại Tartus (Địa Trung Hải), kết nối với Jordan, Lebanon v&agrave; Thổ Nhĩ Kỳ. Giai đoạn đầu dự kiến khởi động trong 18-24 th&aacute;ng tới. Thực tế, lộ tr&igrave;nh n&agrave;y dựa tr&ecirc;n hệ thống JADI cũ (chạy qua Jeddah, Amman, Damascus, Istanbul) vốn từng bị cắt đứt do xung đột tại Syria v&agrave; chưa bao giờ được kh&ocirc;i phục.</li>
</ul>

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260313/images/maxresdefault-3-%20(1).jpg" style="height:338px; width:600px" />

<ul>
	<li>Tuyến đường qua Iraq của Ooredoo: Tập đo&agrave;n của Qatar đang x&acirc;y dựng h&agrave;nh lang thứ hai. Đầu năm 2025, họ c&ocirc;ng bố tuyến c&aacute;p biển FiG (Fibre in Gulf) dung lượng 720-Tbps nối c&aacute;c quốc gia GCC v&agrave; Iraq, sẵn s&agrave;ng v&agrave;o cuối năm 2027. Ooredoo cũng cam kết 500 triệu USD cho c&aacute;c tuyến đường bộ từ Iraq qua Thổ Nhĩ Kỳ đến ch&acirc;u &Acirc;u, biến Iraq th&agrave;nh trung t&acirc;m trung chuyển &Aacute; - &Acirc;u.</li>
	<li>Dự &aacute;n SONIC: Một sự hợp t&aacute;c đ&aacute;ng ch&uacute; &yacute; giữa hai đối thủ Ooredoo v&agrave; STC. Đ&acirc;y l&agrave; li&ecirc;n kết c&aacute;p quang tr&ecirc;n bộ giữa Saudi Arabia v&agrave; Oman nhằm kết nối c&aacute;c trạm cập bờ của cả hai nước, dự kiến ho&agrave;n th&agrave;nh giai đoạn một trong 12 th&aacute;ng.</li>
	<li>Li&ecirc;n minh WorldLink: Một li&ecirc;n minh tư nh&acirc;n gồm Tech 964 (Iraq), Breeze Investments (UAE) v&agrave; DIL Technologies đ&atilde; c&ocirc;ng bố dự &aacute;n c&aacute;p hỗn hợp 700 triệu USD. Tuyến n&agrave;y chạy từ UAE đến b&aacute;n đảo Al-Faw (Iraq), sau đ&oacute; đi tr&ecirc;n bộ qua v&ugrave;ng Kurdistan để tới Thổ Nhĩ Kỳ, nhắm tới c&aacute;c nh&agrave; cung cấp đ&aacute;m m&acirc;y (hyperscalers) v&agrave; ứng dụng AI.</li>
</ul>

Mở rộng ra ngo&agrave;i v&ugrave;ng Vịnh v&agrave; nghịch l&yacute; địa ch&iacute;nh trị

Kh&ocirc;ng chỉ dừng lại ở v&ugrave;ng Vịnh, c&aacute;c quốc gia Đ&ocirc;ng Phi như Ethiopia (Ethio Telecom), Djibouti (Djibouti Telecom) v&agrave; Sudan (Sudatel Group) cũng đ&atilde; đồng &yacute; x&acirc;y dựng h&agrave;nh lang Horizon. Tuyến n&agrave;y đi từ Djibouti qua Ethiopia đến Sudan, gi&uacute;p lưu lượng dữ liệu tr&aacute;nh ho&agrave;n to&agrave;n Biển Đỏ. Đồng thời, li&ecirc;n doanh Zain Omantel International cũng đang x&acirc;y dựng h&agrave;nh lang ri&ecirc;ng từ Oman qua Saudi Arabia đến Ai Cập.

Sự cấp b&aacute;ch của c&aacute;c tuyến đường bộ n&agrave;y lộ r&otilde; khi nh&igrave;n v&agrave;o kh&oacute; khăn của việc sửa chữa c&aacute;p biển. To&agrave;n cầu chỉ c&oacute; khoảng 60 con t&agrave;u chuy&ecirc;n dụng, v&agrave; kh&ocirc;ng t&agrave;u n&agrave;o c&oacute; thể tiếp cận an to&agrave;n c&aacute;c điểm nghẽn khi chiến sự tiếp diễn. Năm 2024, khi ba tuyến c&aacute;p Biển Đỏ bị cắt, việc sửa chữa đ&atilde; k&eacute;o d&agrave;i tới 5 th&aacute;ng, buộc dữ liệu phải đi v&ograve;ng qua Istanbul hoặc to&agrave;n bộ bờ biển ch&acirc;u Phi.

Tuy nhi&ecirc;n, một nghịch l&yacute; lớn đang tồn tại: Những h&agrave;nh lang được kỳ vọng l&agrave; &quot;lối tho&aacute;t&quot; khỏi c&aacute;i bẫy địa l&yacute; v&ugrave;ng Vịnh lại phải băng qua ch&iacute;nh những điểm n&oacute;ng xung đột như Syria, Iraq, Sudan v&agrave; Ethiopia. Đ&acirc;y l&agrave; những nơi m&agrave; sự yếu k&eacute;m của c&aacute;c thể chế v&agrave; giao tranh qu&acirc;n sự đ&atilde; từng nhiều lần l&agrave;m đứt g&atilde;y hạ tầng trong qu&aacute; khứ, tương tự như số phận của tuyến JADI hay EPEG (mạch điện từ Frankfurt qua Iran bị cắt do chiến sự Ukraine).

Quốc Vinh

<a href="https://markettimes.vn/khong-chi-tau-thuyen-mot-thu-quan-trong-khac-dang-am-tham-tron-thoat-khoi-eo-bien-hormuz-110838.html">Link gốc</a>

Không chỉ có tàu thuyền, một thực thể quan trọng khác cũng đang tìm cách thoát khỏi vùng nguy hiểm này giữa lúc chiến sự Iran bùng nổ.


Thế giới

Tạp chí Nhịp sống thị trường

Không chỉ tàu thuyền, một thứ quan trọng khác đang âm thầm “trốn thoát” khỏi eo biển Hormuz

Phạm Thị Thanh Thúy

Dần dần sẽ ổn lại th&#244;i, qua được c&#250; sốc n&#224;y l&#224; thắng

Dần dần sẽ ổn lại thôi, qua được cú sốc này là thắng