Washington chi h&agrave;ng tỷ USD v&agrave; thắt chặt hợp t&aacute;c với c&aacute;c đồng minh ch&acirc;u &Aacute;, nhưng năng lực tinh chế vẫn l&agrave; r&agrave;o cản lớn nhất.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260218/images/34b3c4871e9713b0f0090d26484f7dcb7a7909cf.jpg" style="height:338px; width:600px" />

Theo h&atilde;ng tin ch&acirc;u &Aacute; Nikkei Asia, ch&iacute;nh quyền của Tổng thống Mỹ Donald Trump đang triển khai chiến dịch ch&iacute;nh s&aacute;ch mạnh mẽ nhằm giảm sự k&igrave;m kẹp của Trung Quốc đối với thị trường kho&aacute;ng sản. Mỹ đ&atilde; thiết lập kho dự trữ kim loại trị gi&aacute; 12 tỷ USD v&agrave; h&igrave;nh th&agrave;nh li&ecirc;n minh c&aacute;c quốc gia để x&acirc;y dựng cơ chế giao dịch kh&ocirc;ng c&oacute; sự tham gia của Trung Quốc.

Đầu th&aacute;ng n&agrave;y, Washington chủ tr&igrave; Hội nghị Bộ trưởng Kho&aacute;ng sản Quan trọng lần đầu ti&ecirc;n với hơn 50 quốc gia tham dự, bao gồm Nhật Bản, H&agrave;n Quốc v&agrave; Ấn Độ. C&aacute;c thỏa thuận song phương đ&atilde; được k&yacute; kết nhằm bảo đảm chuỗi cung ứng &iacute;t phụ thuộc v&agrave;o Bắc Kinh hơn. Trong s&aacute;u th&aacute;ng qua, Nh&agrave; Trắng c&ocirc;ng bố c&aacute;c khoản cam kết đầu tư v&agrave; cho vay trị gi&aacute; hơn 30 tỷ USD cho doanh nghiệp tư nh&acirc;n trong lĩnh vực n&agrave;y.

C&aacute;c chuy&ecirc;n gia nhận định những động th&aacute;i n&agrave;y của Mỹ chưa đủ để giải quyết nguy cơ biến động nguồn cung ngắn hạn. Ngay cả khi c&oacute; sự hỗ trợ lớn từ ch&iacute;nh phủ, Mỹ kh&oacute; c&oacute; thể nhanh ch&oacute;ng thay thế c&aacute;c nh&agrave; cung cấp đất hiếm từ Trung Quốc.

B&agrave; Beia Spiller từ Resources for the Future cho biết đầu tư v&agrave;o dự &aacute;n khai th&aacute;c v&agrave; nh&agrave; m&aacute;y chế biến rất kh&oacute; thực hiện nhanh ch&oacute;ng. C&aacute;c quy tr&igrave;nh n&agrave;y thường k&eacute;o d&agrave;i v&agrave; kh&ocirc;ng mang lại kết quả tức th&igrave;.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260218/images/ava3-1760373360027-17603733610921424761632_11zon.jpg" style="height:340px; width:600px" />

Những nỗ lực của Mỹ chưa thể đạt được hiệu quả trong việc thay thế đất hiếm từ Trung Quốc.

Ng&agrave;y 2/2, Nh&agrave; Trắng c&ocirc;ng bố Dự &aacute;n Vault với khoản vay 10 tỷ USD từ Ng&acirc;n h&agrave;ng Xuất nhập khẩu Hoa Kỳ v&agrave; 2 tỷ USD từ doanh nghiệp tư nh&acirc;n. Mục ti&ecirc;u của dự &aacute;n l&agrave; lưu trữ đất hiếm v&agrave; kho&aacute;ng sản thiết yếu cho an ninh quốc gia. Một số l&atilde;nh đạo ng&agrave;nh khai th&aacute;c mỏ ca ngợi nỗ lực n&agrave;y v&igrave; tạo ra sự chắc chắn cho doanh nghiệp.

Tuy nhi&ecirc;n, giới quan s&aacute;t cảnh b&aacute;o lợi &iacute;ch từ c&aacute;c kho dự trữ sẽ kh&ocirc;ng thể hiện r&otilde; ngay lập tức v&igrave; qu&aacute; tr&igrave;nh chế biến đất hiếm vẫn tập trung ở Trung Quốc. Bởi, Trung Quốc hiện chiếm 60% sản lượng khai th&aacute;c đất hiếm nặng v&agrave; tinh chế 90% nguồn cung to&agrave;n cầu. Quốc gia n&agrave;y cũng cung cấp 94% sản lượng nam ch&acirc;m vĩnh cửu l&agrave;m từ đất hiếm nặng của thế giới. B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, nhiều loại kho&aacute;ng sản mục ti&ecirc;u hiện đang rơi v&agrave;o t&igrave;nh trạng khan hiếm.

&Ocirc;ng Cory Combs từ Trivium China nhận định: &quot;Mỹ mất nhiều năm mới c&oacute; đủ nguồn cung để dự trữ&quot;.

Vị chuy&ecirc;n gia n&agrave;y cũng cho rằng Trung Quốc sẽ duy tr&igrave; kiểm so&aacute;t xuất khẩu đất hiếm như một c&ocirc;ng cụ chiến lược trong khoảng năm năm tới. Khi Trung Quốc an to&agrave;n hơn về c&ocirc;ng nghệ, họ mới c&oacute; thể nới lỏng c&aacute;c biện ph&aacute;p n&agrave;y.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260218/images/xuat-khau-dat-hiem-trung-quoc-sang-my-tang-manh.jpg" style="height:338px; width:600px" />

Đất hiếm l&agrave; qu&acirc;n b&agrave;i chiến lược trong cuộc cạnh tranh Mỹ - Trung.

Trong khi đ&oacute;, nhiều nh&agrave; ph&ecirc; b&igrave;nh lo ngại về c&aacute;ch triển khai Dự &aacute;n Vault. Ph&acirc;n t&iacute;ch của Wood Mackenzie cho thấy kho dự trữ n&agrave;y chỉ đ&aacute;p ứng nhu cầu ti&ecirc;u thụ trong khoảng 45 ng&agrave;y. Việc Mỹ c&ocirc;ng khai ng&acirc;n s&aacute;ch dự trữ cũng bị coi l&agrave; sai lầm v&igrave; tạo điều kiện cho nh&agrave; cung cấp &eacute;p gi&aacute;.

Chiến lược của Mỹ c&ograve;n bao gồm thiết lập khu vực thương mại ưu đ&atilde;i v&agrave; d&ugrave;ng thuế quan tạo gi&aacute; s&agrave;n cho kho&aacute;ng sản. Ch&iacute;nh phủ tin rằng gi&aacute; tối thiểu sẽ thu h&uacute;t vốn tư nh&acirc;n v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n đang thiếu vốn. Gần đ&acirc;y, ch&iacute;nh quyền &ocirc;ng Trump đ&atilde; mua cổ phần tại nhiều c&ocirc;ng ty kho&aacute;ng sản trong v&agrave; ngo&agrave;i nước. Một quỹ do Mỹ hậu thuẫn đ&atilde; mua 40% cổ phần khai th&aacute;c đồng v&agrave; coban của Glencore tại Congo. Tại nội địa, ch&iacute;nh phủ đầu tư v&agrave;o MP Materials v&agrave; Lithium Americas để th&uacute;c đẩy khai th&aacute;c.

Th&aacute;ch thức về thời gian l&agrave; rất lớn khi một mỏ kho&aacute;ng sản mất trung b&igrave;nh 16 năm để đi v&agrave;o hoạt động. Thủ tục cấp ph&eacute;p phức tạp v&agrave; quy định m&ocirc;i trường nghi&ecirc;m ngặt tại Mỹ khiến tiến độ bị k&eacute;o d&agrave;i. Chi ph&iacute; vận h&agrave;nh cao v&agrave; gi&aacute; cả biến động cũng khiến nh&agrave; đầu tư e d&egrave;. Ngay cả khi khai th&aacute;c được quặng, Mỹ vẫn thiếu hạ tầng tinh chế v&agrave; phải gửi quặng sang Trung Quốc xử l&yacute;. Hiện nay, nh&agrave; m&aacute;y Lynas của &Uacute;c l&agrave; đơn vị tinh chế đất hiếm nặng quy m&ocirc; lớn duy nhất kh&ocirc;ng thuộc Trung Quốc.

Theo dự b&aacute;o của Carnegie Endowment, đến năm 2035, sản lượng nội địa của Mỹ chỉ đ&aacute;p ứng đủ nhu cầu về kẽm v&agrave; molypden. Mỹ vẫn phải phụ thuộc nhập khẩu đối với lithium, niken v&agrave; than ch&igrave;.

Trước t&igrave;nh h&igrave;nh n&agrave;y, c&aacute;c tổ chức như JPMorgan Chase đ&atilde; bắt đầu t&agrave;i trợ cho c&aacute;c ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp an ninh kinh tế. Tuy nhi&ecirc;n, kinh nghiệm từ ch&iacute;nh quyền tiền nhiệm cho thấy đầu tư kh&ocirc;ng phải l&uacute;c n&agrave;o cũng chuyển h&oacute;a th&agrave;nh dự &aacute;n th&agrave;nh c&ocirc;ng.

Giải ph&aacute;p kh&aacute;c l&agrave; đầu tư v&agrave;o c&ocirc;ng nghệ t&aacute;i chế v&agrave; khai th&aacute;c ti&ecirc;n tiến. C&aacute;c nghi&ecirc;n cứu tại Iowa đ&atilde; cho thấy triển vọng sản xuất nam ch&acirc;m kh&ocirc;ng chứa đất hiếm. Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c c&ocirc;ng ty khởi nghiệp vẫn cần th&ecirc;m vốn đầu tư để mở rộng quy m&ocirc;.

Nhật Bản đ&atilde; nỗ lực đa dạng h&oacute;a nguồn cung hơn 10 năm nhưng hiện vẫn phụ thuộc Trung Quốc khoảng 60%. C&aacute;c chuy&ecirc;n gia khẳng định vấn đề n&agrave;y cần hơn một thập kỷ để x&acirc;y dựng lại hệ thống ho&agrave;n chỉnh.

Đức Minh

<a href="https://markettimes.vn/het-lap-kho-du-tru-12-ty-usd-my-lai-mo-hoi-nghi-de-tim-cach-thoat-khoi-su-kiem-soat-cua-trung-quoc-ve-dat-hiem-chuyen-gia-khang-dinh-phai-mat-hang-chuc-nam-107103.html">Link gốc</a>

Washington chi hàng tỷ USD và thắt chặt hợp tác với các đồng minh châu Á, nhưng năng lực tinh chế vẫn là rào cản lớn nhất.


Thế giới

Tạp chí Nhịp sống thị trường

Hết lập kho dự trữ 12 tỷ USD, Mỹ lại 'mở hội nghị' để tìm cách thoát khỏi sự kiểm soát của Trung Quốc về đất hiếm - chuyên gia khẳng định phải mất hàng chục năm