Kh&ocirc;ng chỉ c&oacute; kho b&aacute;u khổng lồ ẩn dưới lớp băng vĩnh cửu Greenland c&ograve;n l&agrave; nơi &quot;nh&igrave;n trước thời gian&quot; - một thứ m&agrave; Mỹ muốn c&oacute; bằng được.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260113/images/greenland_daily_life_37680.jpg" style="height:400px; width:600px" />

Trong suốt phần lớn lịch sử hiện đại, Greenland hiện diện trong t&acirc;m tr&iacute; cộng đồng quốc tế như một v&ugrave;ng trắng x&oacute;a khổng lồ tr&ecirc;n bản đồ thế giới &ndash; một &quot;hầm ngầm&quot; lạnh lẽo, xa x&ocirc;i v&agrave; bị l&atilde;ng qu&ecirc;n, ngoại trừ vai tr&ograve; l&agrave; một trạm tiền ti&ecirc;u qu&acirc;n sự y&ecirc;n tĩnh trong thời kỳ Chiến tranh Lạnh.

Với diện t&iacute;ch hơn 2 triệu km&sup2;, nơi m&agrave; 80% bề mặt bị bao phủ bởi băng vĩnh cửu, h&ograve;n đảo n&agrave;y dường như nằm ngo&agrave;i d&ograve;ng chảy s&ocirc;i động của kinh tế v&agrave; ch&iacute;nh trị to&agrave;n cầu. Tuy nhi&ecirc;n, khi bước sang thập ni&ecirc;n thứ ba của thế kỷ 21, Greenland đ&atilde; bất ngờ trở m&igrave;nh, rũ bỏ lớp &aacute;o băng gi&aacute; của sự l&atilde;ng qu&ecirc;n để trở th&agrave;nh t&acirc;m điểm của một cơn b&atilde;o địa ch&iacute;nh trị v&agrave; kinh tế to&agrave;n cầu.

Kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; một v&ugrave;ng đất hoang vu b&ecirc;n lề lịch sử, Greenland giờ đ&acirc;y được v&iacute; như một &quot;h&ograve;n đảo kho b&aacute;u&quot; đang thức giấc, nơi hội tụ những kh&aacute;t vọng quyền lực gay gắt nhất của c&aacute;c si&ecirc;u cường. Từ Washington, Bắc Kinh cho đến Moscow, tất cả đều đang hướng &aacute;nh mắt th&egrave;m kh&aacute;t về ph&iacute;a Bắc cực.

V&igrave; sao quốc gia n&agrave;o cũng muốn Greenland?

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260113/images/9363105.jpg" style="height:399px; width:600px" />

Sự quan t&acirc;m của Hoa Kỳ đối với Greenland c&oacute; bề d&agrave;y lịch sử s&acirc;u sắc, nhưng n&oacute; đ&atilde; đạt đến một cấp độ chưa từng thấy v&agrave; đầy kịch t&iacute;nh dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Quay ngược lại năm 1946, khi Tổng thống Harry S. Truman, trong bối cảnh trật tự thế giới hậu Thế chiến II đang h&igrave;nh th&agrave;nh, đ&atilde; b&iacute; mật đề nghị mua lại Greenland từ Đan Mạch với gi&aacute; 100 triệu USD bằng v&agrave;ng. Tầm nh&igrave;n của Truman rất r&otilde; r&agrave;ng: Greenland l&agrave; &quot;kh&ocirc;ng thể thiếu&quot; đối với an ninh Bắc Mỹ. Đan Mạch đ&atilde; từ chối, nhưng đồng &yacute; cho Mỹ thiết lập c&aacute;c căn cứ qu&acirc;n sự, tạo n&ecirc;n một trạng th&aacute;i c&acirc;n bằng k&eacute;o d&agrave;i suốt Chiến tranh Lạnh.

Tuy nhi&ecirc;n, v&agrave;o năm 2019 v&agrave; mạnh mẽ hơn v&agrave;o năm 2025, Tổng thống Donald Trump đ&atilde; ph&aacute; vỡ sự c&acirc;n bằng ngoại giao tinh tế đ&oacute; bằng việc c&ocirc;ng khai &yacute; định mua lại h&ograve;n đảo n&agrave;y.

&Ocirc;ng Trump v&agrave; c&aacute;c cố vấn an ninh quốc gia đ&atilde; n&acirc;ng tầm Greenland từ một đồng minh chiến lược th&agrave;nh một t&agrave;i sản cần phải sở hữu, coi h&ograve;n đảo l&agrave; thiết yếu cho cả &quot;an ninh quốc gia&quot; v&agrave; &quot;an ninh kinh tế&quot; của Hoa Kỳ trước sự trỗi dậy của Trung Quốc v&agrave; Nga.

Nếu Mỹ tiếp cận bằng sức mạnh cứng v&agrave; &aacute;p lực ngoại giao, th&igrave; Trung Quốc lại &aacute;p dụng chiến lược &quot;tằm ăn d&acirc;u&quot; th&ocirc;ng qua ngoại giao kinh tế v&agrave; đầu tư hạ tầng. Mặc d&ugrave; kh&ocirc;ng c&oacute; l&atilde;nh thổ thuộc Bắc Cực, Trung Quốc đ&atilde; tự tuy&ecirc;n bố m&igrave;nh l&agrave; một &quot;quốc gia cận Bắc Cực&quot; v&agrave;o năm 2018 v&agrave; c&ocirc;ng bố S&aacute;ch trắng về ch&iacute;nh s&aacute;ch Bắc Cực, trong đ&oacute; ph&aacute;c thảo tham vọng x&acirc;y dựng &quot;Con đường Tơ lụa tr&ecirc;n băng&quot;.

Chiến lược của Bắc Kinh tại Greenland rất tinh vi v&agrave; tập trung v&agrave;o hai trụ cột ch&iacute;nh l&agrave; t&agrave;i nguy&ecirc;n kho&aacute;ng sản v&agrave; hạ tầng khoa học.

C&aacute;c c&ocirc;ng ty nh&agrave; nước v&agrave; tư nh&acirc;n Trung Quốc đ&atilde; nhanh ch&oacute;ng th&acirc;m nhập v&agrave;o lĩnh vực khai kho&aacute;ng của Greenland. Điển h&igrave;nh l&agrave; Shenghe Resources, một &quot;g&atilde; khổng lồ&quot; trong ng&agrave;nh đất hiếm, đ&atilde; mua cổ phần chiến lược trong Greenland Minerals Ltd (nay l&agrave; Energy Transition Minerals) để kiểm so&aacute;t dự &aacute;n Kvanefjeld. Bằng c&aacute;ch n&agrave;y, Trung Quốc kh&ocirc;ng cần sở hữu l&atilde;nh thổ nhưng vẫn nắm quyền kiểm so&aacute;t chuỗi cung ứng nguy&ecirc;n liệu quan trọng.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, Trung Quốc đ&atilde; đề nghị đầu tư v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n s&acirc;n bay v&agrave; trạm nghi&ecirc;n cứu khoa học tại Greenland. Mỹ coi sự hiện diện của Trung Quốc l&agrave; một rủi ro an ninh nghi&ecirc;m trọng.

Washington lo ngại về m&ocirc; h&igrave;nh &quot;lưỡng dụng&quot;, nơi c&aacute;c khoản đầu tư d&acirc;n sự như cảng biển hay s&acirc;n bay c&oacute; thể được chuyển đổi mục đ&iacute;ch phục vụ qu&acirc;n sự hoặc thu thập t&igrave;nh b&aacute;o trong tương lai. Sự phụ thuộc kinh tế của Greenland v&agrave;o vốn Trung Quốc cũng c&oacute; thể tạo ra đ&ograve;n bẩy ch&iacute;nh trị, đe dọa sự gắn kết của h&ograve;n đảo với khối NATO

Trong khi Trung Quốc sử dụng sức mạnh kinh tế, Nga lại khẳng định vị thế &quot;cường quốc Bắc Cực&quot; của m&igrave;nh th&ocirc;ng qua sự hiện diện qu&acirc;n sự &aacute;p đảo. Nga sở hữu đường bờ biển Bắc Cực d&agrave;i nhất v&agrave; coi khu vực n&agrave;y l&agrave; ph&aacute;o đ&agrave;i kinh tế v&agrave; qu&acirc;n sự sống c&ograve;n.

Dưới thời Tổng thống Putin, Nga đ&atilde; tiến h&agrave;nh qu&acirc;n sự h&oacute;a khu vực n&agrave;y một c&aacute;ch mạnh mẽ chưa từng thấy kể từ thời Li&ecirc;n X&ocirc;, kh&ocirc;i phục c&aacute;c căn cứ kh&ocirc;ng qu&acirc;n, triển khai hệ thống t&ecirc;n lửa ph&ograve;ng thủ bờ biển v&agrave; ph&aacute;t triển hạm đội t&agrave;u ph&aacute; băng hạt nh&acirc;n h&ugrave;ng mạnh.

Đối với Moscow, Greenland l&agrave; một chốt chặn quan trọng kiểm so&aacute;t lối ra v&agrave;o Đại T&acirc;y Dương th&ocirc;ng qua khe hổng GIUK (Greenland-Iceland-UK). Bất kỳ sự gia tăng hiện diện qu&acirc;n sự n&agrave;o của Mỹ tại Greenland đều được Nga coi l&agrave; mối đe dọa trực tiếp đến khả năng răn đe hạt nh&acirc;n v&agrave; sự tự do h&agrave;ng hải của Hạm đội phương Bắc.

H&ograve;n đảo &ldquo;kho b&aacute;u&rdquo; đ&uacute;ng nghĩa

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260113/images/eclipse1-27820-fig-1-696x378.jpg" style="height:326px; width:600px" />

Một trong những động lực ch&iacute;nh th&uacute;c đẩy sự quan t&acirc;m quốc tế đối với Greenland l&agrave; niềm tin v&agrave;o sự gi&agrave;u c&oacute; v&ocirc; tận của l&ograve;ng đất nơi đ&acirc;y. Greenland được v&iacute; như bảng tuần ho&agrave;n h&oacute;a học nằm lộ thi&ecirc;n. Tuy nhi&ecirc;n, giữa những con số ước t&iacute;nh khổng lồ tr&ecirc;n giấy v&agrave; thực tế khai th&aacute;c l&agrave; một khoảng c&aacute;ch lớn đầy rẫy những th&aacute;ch thức về kỹ thuật, ph&aacute;p l&yacute;, m&ocirc;i trường v&agrave; sự phản kh&aacute;ng của x&atilde; hội.

Greenland được ước t&iacute;nh sở hữu khoảng 1,5 triệu tấn đất hiếm, đứng thứ 8 thế giới về trữ lượng. Đặc biệt quan trọng l&agrave; h&ograve;n đảo n&agrave;y sở hữu hai trong số những mỏ đất hiếm lớn nhất chưa được khai th&aacute;c tr&ecirc;n to&agrave;n cầu: Kvanefjeld v&agrave; Tanbreez. Đ&acirc;y l&agrave; những nguy&ecirc;n liệu tối quan trọng cho nền kinh tế xanh (tua bin gi&oacute;, xe điện) v&agrave; c&ocirc;ng nghiệp quốc ph&ograve;ng (hệ thống dẫn đường t&ecirc;n lửa, m&aacute;y bay ti&ecirc;m k&iacute;ch).

C&aacute;c b&aacute;o c&aacute;o khả thi cho thấy Kvanefjeld c&oacute; thể cung cấp 20-25% nhu cầu đất hiếm to&agrave;n cầu, với chi ph&iacute; khai th&aacute;c cực thấp nhờ quặng lộ thi&ecirc;n v&agrave; doanh thu phụ trợ từ uranium. Nhưng khu vực n&agrave;y hiện đ&atilde; bị hạn chế khai th&aacute;c.

Ngược lại, Tanbreez đang nổi l&ecirc;n như &quot;ng&ocirc;i sao s&aacute;ng&quot; được phương T&acirc;y hậu thuẫn. Quặng tại Tanbreez l&agrave; eudialyte, một loại kho&aacute;ng vật phức tạp nhưng chứa h&agrave;m lượng uranium v&agrave; thorium rất thấp, nằm an to&agrave;n dưới ngưỡng cấm của ch&iacute;nh phủ.

T&iacute;nh đến th&aacute;ng 1 năm 2026, dự &aacute;n đ&atilde; đạt được những bước tiến cụ thể. C&ocirc;ng ty Critical Metals Corp đ&atilde; ph&ecirc; duyệt x&acirc;y dựng nh&agrave; m&aacute;y th&iacute; điểm tại Qaqortoq v&agrave; đ&atilde; b&aacute;n trước 75% sản lượng dự kiến cho c&aacute;c kh&aacute;ch h&agrave;ng phương T&acirc;y. Đ&acirc;y được xem l&agrave; mũi nhọn trong chiến lược của Mỹ nhằm x&acirc;y dựng chuỗi cung ứng đất hiếm độc lập với Trung Quốc.

B&ecirc;n cạnh kho&aacute;ng sản, Greenland từng được c&aacute;c nh&agrave; địa chất v&iacute; von l&agrave; &quot;Saudi Arabia của Bắc Cực&quot;.

Năm 2008, Cục Khảo s&aacute;t Địa chất Hoa Kỳ (USGS) đưa ra những con số g&acirc;y cho&aacute;ng ngợp: v&ugrave;ng biển Đ&ocirc;ng Bắc Greenland c&oacute; thể chứa tới 31,4 tỷ th&ugrave;ng dầu quy đổi, v&agrave; khu vực T&acirc;y Greenland - Đ&ocirc;ng Canada c&oacute; thể chứa 7,3 tỷ th&ugrave;ng dầu c&ugrave;ng 52 ngh&igrave;n tỷ feet khối kh&iacute; đốt.

Tuy nhi&ecirc;n, giấc mơ dầu kh&iacute; đ&atilde; tan vỡ trước sự khắc nghiệt của thi&ecirc;n nhi&ecirc;n. C&aacute;c chiến dịch khoan thăm d&ograve; tốn k&eacute;m h&agrave;ng tỷ USD của Cairn Energy, Statoil (nay l&agrave; Equinor) trong thập ni&ecirc;n 2010 đều thất bại. Những giếng khoan &quot;kh&ocirc;&quot; (kh&ocirc;ng c&oacute; dầu thương mại), chi ph&iacute; hậu cần đắt đỏ do băng tr&ocirc;i v&agrave; m&ugrave;a hoạt động ngắn ngủi đ&atilde; khiến c&aacute;c tập đo&agrave;n dầu kh&iacute; th&aacute;o chạy.

Năm 2021, ch&iacute;nh quyền Greenland đ&atilde; ch&iacute;nh thức ban h&agrave;nh lệnh cấm cấp ph&eacute;p thăm d&ograve; dầu kh&iacute; mới, tuy&ecirc;n bố rằng &quot;tương lai kh&ocirc;ng nằm ở dầu mỏ&quot;. Đ&acirc;y l&agrave; một quyết định dũng cảm của một nền kinh tế đang kh&aacute;t vốn, nhằm định vị Greenland l&agrave; nơi ti&ecirc;n phong về kh&iacute; hậu.

&quot;Nh&igrave;n trước thời gian v&agrave;i ph&uacute;t&quot;

&nbsp;

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260113/images/ap26006373726165-1767747906.png" style="height:400px; width:600px" />

Nếu t&agrave;i nguy&ecirc;n kho&aacute;ng sản l&agrave; &quot;kho b&aacute;u ẩn giấu&quot; đầy rủi ro, th&igrave; vị tr&iacute; địa l&yacute; ch&iacute;nh l&agrave; &quot;gi&aacute; trị lộ thi&ecirc;n&quot; kh&ocirc;ng thể thay thế của Greenland. Đối với Hoa Kỳ v&agrave; NATO, h&ograve;n đảo n&agrave;y l&agrave; tấm khi&ecirc;n vĩ đại bảo vệ sườn ph&iacute;a Bắc.

Nằm ở cực Bắc xa x&ocirc;i của Greenland (c&aacute;ch V&ograve;ng Bắc Cực 1.200 km về ph&iacute;a Bắc), Căn cứ Kh&ocirc;ng gian Pituffik (trước đ&acirc;y l&agrave; Căn cứ Kh&ocirc;ng qu&acirc;n Thule) l&agrave; t&agrave;i sản qu&acirc;n sự quan trọng bậc nhất của Mỹ ở nước ngo&agrave;i, v&agrave; c&oacute; lẽ l&agrave; nơi c&ocirc; độc nhất h&agrave;nh tinh.

Tại đ&acirc;y đặt trạm radar cảnh b&aacute;o sớm t&ecirc;n lửa đạn đạo (BMEWS) thuộc Phi đội Cảnh b&aacute;o Kh&ocirc;ng gian số 12. Hệ thống radar mạng pha rắn (SSPAR) khổng lồ tại Pituffik c&oacute; nhiệm vụ ph&aacute;t hiện c&aacute;c t&ecirc;n lửa đạn đạo li&ecirc;n lục địa ph&oacute;ng từ Nga hoặc c&aacute;c quốc gia đối địch kh&aacute;c nhắm v&agrave;o Bắc Mỹ ngay khi ch&uacute;ng vừa rời bệ ph&oacute;ng v&agrave; bay qua cực Bắc.

Với vị tr&iacute; tr&ecirc;n đỉnh thế giới, Pituffik cung cấp tầm nh&igrave;n thẳng, kh&ocirc;ng bị che khuất v&agrave;o kh&ocirc;ng phận Nga, cho ph&eacute;p cảnh b&aacute;o sớm qu&yacute; gi&aacute; th&ecirc;m v&agrave;i ph&uacute;t &ndash; khoảng thời gian đủ để quyết định sự tồn vong trong chiến tranh hạt nh&acirc;n. Ngo&agrave;i ra, n&oacute; c&ograve;n đ&oacute;ng vai tr&ograve; quan trọng trong việc theo d&otilde;i vệ tinh v&agrave; r&aacute;c thải vũ trụ.

Pituffik cũng sở hữu cảng nước s&acirc;u nằm xa nhất về ph&iacute;a Bắc tr&ecirc;n thế giới, l&agrave; trạm tiếp vận kh&ocirc;ng thể thay thế cho c&aacute;c hoạt động qu&acirc;n sự v&agrave; nghi&ecirc;n cứu tại v&ugrave;ng cực.

Greenland kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; h&ograve;n đảo bị l&atilde;ng qu&ecirc;n của những c&acirc;u chuyện cổ t&iacute;ch về băng tuyết. N&oacute; đ&atilde; thực sự trở th&agrave;nh một &quot;h&ograve;n đảo kho b&aacute;u&quot; theo cả nghĩa đen v&agrave; nghĩa b&oacute;ng, một giao điểm n&oacute;ng bỏng của thế kỷ 21.

Về t&agrave;i nguy&ecirc;n, n&oacute; nắm giữ ch&igrave;a kh&oacute;a cho c&ocirc;ng nghệ tương lai (đất hiếm). Về địa ch&iacute;nh trị, n&oacute; l&agrave; chốt chặn an ninh kh&ocirc;ng thể thay thế của Bắc Mỹ trước sự vươn l&ecirc;n của Nga v&agrave; Trung Quốc, khiến Mỹ sẵn s&agrave;ng d&ugrave;ng mọi biện ph&aacute;p từ ngoại giao mềm mỏng đến đe dọa mua lại để đảm bảo quyền kiểm so&aacute;t.

Đối với thế giới, Greenland c&oacute; thể l&agrave; một giải thưởng chiến lược tr&ecirc;n b&agrave;n cờ đại cuộc. Nhưng đối với 57.000 người d&acirc;n nơi đ&acirc;y, đ&acirc;y l&agrave; cuộc chiến sinh tồn để giữ g&igrave;n ng&ocirc;i nh&agrave; v&agrave; quyền tự quyết của họ. Liệu Greenland sẽ trở th&agrave;nh một khu vực độc lập thịnh vượng nhờ du lịch v&agrave; khai kho&aacute;ng xanh, hay sẽ biến th&agrave;nh một con tốt tr&ecirc;n b&agrave;n cờ qu&acirc;n sự giữa c&aacute;c si&ecirc;u cường?

C&acirc;u trả lời từ v&ugrave;ng đất băng gi&aacute; n&agrave;y sẽ định h&igrave;nh kh&ocirc;ng chỉ tương lai của Bắc Cực m&agrave; c&ograve;n cả trật tự an ninh v&agrave; kinh tế thế giới trong những thập kỷ tới.

<a href="https://markettimes.vn/greenland-dao-xuong-la-co-vang-nhin-truoc-ca-thoi-gian-bi-mat-to-lon-co-nay-bao-sao-ai-cung-them-khat-102308.html">Link gốc</a>

Không chỉ có kho báu khổng lồ ẩn dưới lớp băng vĩnh cửu Greenland còn là nơi "nhìn trước thời gian" - một thứ mà Mỹ muốn có bằng được.
