Kh&ocirc;ng c&oacute; g&igrave; đ&aacute;ng ngạc nhi&ecirc;n khi những hệ lụy của cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel v&agrave; Iran vượt xa khỏi khu vực Trung Đ&ocirc;ng, phủ b&oacute;ng đen l&ecirc;n nền kinh tế to&agrave;n cầu.

Gi&aacute; dầu th&ocirc; tăng vọt, đỉnh điểm s&aacute;t ngưỡng 120 USD/th&ugrave;ng, rồi xoay quanh mốc 100 USD/th&ugrave;ng t&ugrave;y theo diễn biến của xung đột. Đ&acirc;y l&agrave; c&uacute; sốc cung ứng dầu mỏ lớn nhất trong lịch sử, vượt qua cả lệnh cấm vận năm 1973 v&agrave; Chiến tranh v&ugrave;ng Vịnh năm 1990.

Hệ lụy bao gồm cả vĩ m&ocirc; lẫn c&aacute;c ng&agrave;nh, lĩnh vực. Ở g&oacute;c độ vĩ m&ocirc;, theo ước t&iacute;nh của c&aacute;c chuy&ecirc;n gia kinh tế, mỗi khi gi&aacute; dầu tăng 10% v&agrave; duy tr&igrave; trong phần lớn năm, lạm ph&aacute;t to&agrave;n cầu c&oacute; thể tăng th&ecirc;m 0,4 điểm phần trăm, đồng thời sản lượng kinh tế thế giới c&oacute; thể giảm khoảng 0,2%.

T&iacute;nh từ thời điểm trước khi chiến sự nổ ra đến nay, gi&aacute; dầu th&ocirc; đ&atilde; tăng hơn 40%. Nếu mức gi&aacute; n&agrave;y duy tr&igrave; đến hết năm 2026, lạm ph&aacute;t to&agrave;n cầu c&oacute; thể tăng th&ecirc;m 1,6%, sản lượng kinh tế thế giới giảm khoảng 0,8. Trong khi, nếu eo biển Hormuz c&ograve;n tiếp tục đ&oacute;ng cửa, c&aacute;i gi&aacute; 100 USD/th&ugrave;ng dầu th&ocirc; sẽ bị bỏ xa.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260316/images/1%2012.jpg" style="height:400px; width:600px" />

Gi&aacute; dầu c&oacute; thể tiếp tục tăng mạnh nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa k&eacute;o d&agrave;i. Ảnh: Reuters&nbsp;

Ở g&oacute;c độ ng&agrave;nh, lĩnh vực, cuộc xung đột đang diễn ra ở Trung Đ&ocirc;ng đang đẩy thế giới v&agrave;o nguy cơ khủng hoảng lương thực. Khoảng 30% lượng ph&acirc;n b&oacute;n xuất khẩu của thế giới - bao gồm ur&ecirc;, amoniac, phosphate v&agrave; lưu huỳnh - phải đi qua eo biển Hormuz. Việc gi&aacute;n đoạn tuyến vận tải n&agrave;y đ&atilde; khiến nguồn cung ph&acirc;n b&oacute;n bị cắt giảm, l&agrave;m tăng chi ph&iacute; đối với n&ocirc;ng d&acirc;n tr&ecirc;n to&agrave;n thế giới. Điều n&agrave;y c&oacute; thể dẫn đến hậu quả đặc biệt nghi&ecirc;m trọng tại c&aacute;c quốc gia ngh&egrave;o. Những nước c&oacute; năng suất n&ocirc;ng nghiệp thấp vốn đ&atilde; gặp kh&oacute; khăn, khi chi ph&iacute; ph&acirc;n b&oacute;n tăng th&ecirc;m, nguy cơ thiếu lương thực nghi&ecirc;m trọng c&oacute; thể xảy ra. C&aacute;c ng&agrave;nh kh&aacute;c như vận tải biển, h&agrave;ng kh&ocirc;ng, du lịch, t&agrave;i ch&iacute;nh - ng&acirc;n h&agrave;ng... đều va phải c&uacute; sốc nặng nề.

Những nền kinh tế phụ thuộc v&agrave;o nhập khẩu dầu mỏ, bao gồm phần lớn ch&acirc;u &Acirc;u, H&agrave;n Quốc, Đ&agrave;i Loan (Trung Quốc), Nhật Bản, Ấn Độ v&agrave; Trung Quốc... đang phải đối mặt với chi ph&iacute; năng lượng tăng cao. Chỉ t&iacute;nh ri&ecirc;ng trong 10 ng&agrave;y đầu của cuộc xung đột, c&uacute; sốc năng lượng ri&ecirc;ng lẻ đ&atilde; l&agrave;m h&oacute;a đơn nhập khẩu nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch của Li&ecirc;n minh ch&acirc;u &Acirc;u tăng th&ecirc;m khoảng 3,5 tỷ USD. Trong khi, những nước xuất khẩu dầu mỏ ở khu vực Trung Đ&ocirc;ng như: Saudi Arabia, Iraq, UAE, Kuwait đ&atilde; cắt giảm sản lượng khoảng một phần ba, tương đương 6,7 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y.

Những t&aacute;c động của cuộc xung đột tại Trung Đ&ocirc;ng kh&ocirc;ng qu&aacute; kh&oacute; dự b&aacute;o. Một quốc gia c&oacute; thực lực cả về kinh tế lẫn qu&acirc;n sự, c&ugrave;ng với một nền tảng tư tưởng l&acirc;u đời như Iran kh&ocirc;ng dễ nhanh ch&oacute;ng bị khuất phục. Việc biến eo biển Hormuz th&agrave;nh &ldquo;con tin&rdquo; cũng l&agrave; điều tất yếu sẽ xảy ra khi Iran bị tấn c&ocirc;ng. V&agrave; cả chuyện nguồn cung bị thắt chặt, gi&aacute; dầu tăng mạnh, kinh tế thế giới đối mặt với khủng hoảng... đều c&oacute; thể đ&atilde; được t&iacute;nh to&aacute;n từ trước khi những quả t&ecirc;n lửa đầu ti&ecirc;n bắn v&agrave;o Iran.

Nhưng v&igrave; sao cuộc xung đột vẫn nổ ra?

C&acirc;u chuyện rất c&oacute; thể nằm ở những t&iacute;nh to&aacute;n lợi &iacute;ch. Trung Quốc - nền kinh tế kh&aacute;t năng lượng nhất thế giới - mỗi ng&agrave;y nhập khẩu khoảng 11 triệu th&ugrave;ng dầu th&ocirc;. Trong đ&oacute;, khoảng một nửa nguồn cung đến từ c&aacute;c nước Trung Đ&ocirc;ng. Ri&ecirc;ng Iran đ&aacute;p ứng tới 11% nhu cầu dầu th&ocirc; cho Trung Quốc với mức chiết khấu cao. &ldquo;V&ograve;i dầu&rdquo; Trung Đ&ocirc;ng bị đ&oacute;ng, tức khắc nền kinh tế Trung Quốc sẽ gặp nhiều kh&oacute; khăn. Hiện kho dự trữ chiến lược của Trung Quốc c&oacute; khả năng đ&aacute;p ứng nhu cầu trong nước khoảng 120 - 200 ng&agrave;y. Nhưng nếu cuộc xung đột k&eacute;o d&agrave;i hơn thế, cộng với thời gian để c&aacute;c nước xuất khẩu dầu mỏ hồi phục sản lượng, nền kinh tế Trung Quốc rất c&oacute; thể sẽ t&ecirc; liệt v&igrave; thiếu nhi&ecirc;n liệu. Mặt kh&aacute;c, ngay ở hiện tại, d&ugrave; t&iacute;ch trữ được một kho dầu khổng lồ, nhưng gi&aacute; dầu ở Trung Quốc vẫn phải biến động theo thị trường thế giới. Điều đ&oacute; c&oacute; nghĩa, gi&aacute; cả h&agrave;ng h&oacute;a sẽ tăng mạnh v&agrave; sức cạnh tranh của nền kinh tế lớn thứ hai thế giới sẽ giảm tương ứng.

C&acirc;u chuyện gi&aacute; dầu tăng ở Mỹ lại mang m&agrave;u sắc ho&agrave;n to&agrave;n kh&aacute;c. Mỹ l&agrave; quốc gia xuất khẩu dầu lớn nhất thế giới. Rất gần đ&acirc;y, xứ sở cờ hoa lại được &ldquo;tiếp sức&rdquo; bởi d&ograve;ng dầu đến từ Venezuela. Điều đ&oacute; c&oacute; nghĩa, nước Mỹ kh&ocirc;ng thiếu nguồn cung, d&ugrave; chiến sự tại Trung Đ&ocirc;ng c&oacute; thể k&eacute;o d&agrave;i.

Phần đ&ocirc;ng thế giới đều mong chờ cuộc xung đột giữa Mỹ - Israel v&agrave; Iran sớm ng&atilde; ngũ, eo biển Hormuz sớm được mở rộng trở lại. Thế nhưng, dường như cuộc xung đột mang &yacute; nghĩa vượt xa khỏi những thắng lợi về qu&acirc;n sự giữa hai b&ecirc;n đang tham chiến. V&agrave; v&igrave; thế, thế giới kh&ocirc;ng dễ g&igrave; tỉnh khỏi &ldquo;cơn &aacute;c mộng&rdquo;.

<a href="https://www.qdnd.vn/quoc-te/binh-luan/goc-nhin-chien-su-trung-dong-con-ac-mong-cua-kinh-te-toan-cau-1030528">Link gốc</a>

Không có gì đáng ngạc nhiên khi những hệ lụy của cuộc xung đột giữa Mỹ-Israel và Iran vượt xa khỏi khu vực Trung Đông, phủ bóng đen lên nền kinh tế toàn cầu.

Thế giới

Báo Quân đội nhân dân

Góc nhìn chiến sự Trung Đông: Cơn “ác mộng” của kinh tế toàn cầu

Nguyễn Đình Trung

Kh&#243; khăn của ng kh&#225;c l&#224; cơ hội cho ch&#237;nh ta

Khó khăn của ng khác là cơ hội cho chính ta