Thế giới đang bước v&agrave;o một giai đoạn chuyển dịch địa chiến lược chưa từng c&oacute;, khi trật tự to&agrave;n cầu vốn quen thuộc đang thay đổi s&acirc;u sắc. Quan hệ quốc tế v&agrave; thương mại ng&agrave;y c&agrave;ng kh&oacute; lường, bị th&uacute;c đẩy bởi c&aacute;c biện ph&aacute;p &aacute;p thuế mạnh tay, sự điều chỉnh ch&iacute;nh trị v&agrave; những quan hệ đối t&aacute;c kinh tế mới. Điều n&agrave;y b&aacute;o hiệu sự kết th&uacute;c của một giai đoạn ổn định to&agrave;n cầu nhất định. Trật tự mới, với cạnh tranh kinh tế gay gắt, li&ecirc;n minh ph&acirc;n mảnh v&agrave; d&ograve;ng chảy thương mại biến động, đang định h&igrave;nh lại c&aacute;ch c&aacute;c quốc gia tương t&aacute;c tr&ecirc;n trường quốc tế.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260201/images/euchina20260131204654.jpg" style="height:375px; width:600px" />

(Ảnh minh họa)

Trong bối cảnh đ&oacute;, c&aacute;c nước đang xoay xở trong một thế giới đa cực, nơi c&aacute;c cấu tr&uacute;c quyền lực truyền thống do Mỹ v&agrave; T&acirc;y &Acirc;u dẫn dắt kh&ocirc;ng c&ograve;n l&agrave; trung t&acirc;m duy nhất. Những rạn nứt địa ch&iacute;nh trị, đặc biệt trong lĩnh vực kinh tế, ng&agrave;y c&agrave;ng r&otilde; n&eacute;t, v&agrave; c&aacute;c quốc gia bắt đầu t&aacute;i sắp xếp quan hệ dựa tr&ecirc;n lợi &iacute;ch chung về thương mại, an ninh v&agrave; ảnh hưởng ch&iacute;nh trị. Những mối quan hệ dịch chuyển n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ ảnh hưởng đến c&aacute;c li&ecirc;n minh cũ m&agrave; c&ograve;n th&uacute;c đẩy sự h&igrave;nh th&agrave;nh của những li&ecirc;n minh mới, sẽ định h&igrave;nh tương lai của thương mại, an ninh v&agrave; ngoại giao to&agrave;n cầu.

Vai tr&ograve; của Mỹ trong sự chuyển dịch địa chiến lược

Những năm gần đ&acirc;y, Mỹ ng&agrave;y c&agrave;ng sử dụng thuế quan v&agrave; c&aacute;c biện ph&aacute;p trừng phạt như c&ocirc;ng cụ ch&iacute;nh s&aacute;ch đối ngoại để khẳng định vị thế v&agrave; bảo vệ lợi &iacute;ch kinh tế. Tổng thống Mỹ Donald Trump nhiều lần nhấn mạnh vai tr&ograve; chiến lược của thuế quan trong việc định h&igrave;nh lại thương mại to&agrave;n cầu. Ch&iacute;nh quyền của &ocirc;ng đ&atilde; d&ugrave;ng c&aacute;c biện ph&aacute;p n&agrave;y để g&acirc;y sức &eacute;p với c&aacute;c nước, buộc đ&agrave;m ph&aacute;n lại c&aacute;c thỏa thuận thương mại v&agrave; bảo vệ ng&agrave;nh c&ocirc;ng nghiệp trong nước.

Những ph&aacute;t biểu của &ocirc;ng Trump về quan hệ Anh - Trung cho thấy c&aacute;ch m&agrave; sức &eacute;p kinh tế c&oacute; thể được sử dụng trong cạnh tranh địa ch&iacute;nh trị. Trong chuyến thăm Anh, Thủ tướng Sir Keir Starmer đ&atilde; trao đổi với c&aacute;c l&atilde;nh đạo Trung Quốc về việc tăng cường quan hệ kinh tế giữa hai nước, bao gồm c&aacute;c thỏa thuận như miễn thị thực, giảm thuế rượu whisky v&agrave; khoản đầu tư 10,9 tỷ bảng của AstraZeneca v&agrave;o khai th&aacute;c tại Trung Quốc. Tuy nhi&ecirc;n, &ocirc;ng Trump cảnh b&aacute;o những thỏa thuận như vậy l&agrave; &ldquo;rất nguy hiểm&rdquo;, nhất l&agrave; khi Mỹ vẫn l&agrave; đối t&aacute;c thương mại lớn nhất của Anh.

Mỹ l&agrave; đối t&aacute;c thương mại lớn nhất của Anh, đặc biệt trong c&aacute;c lĩnh vực t&agrave;i ch&iacute;nh, bảo hiểm v&agrave; dịch vụ c&ocirc;ng nghệ. Với Anh, Mỹ kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; mối quan hệ thương mại quan trọng m&agrave; c&ograve;n l&agrave; chỗ dựa địa ch&iacute;nh trị. Tuy vậy, việc Anh tăng cường gắn kết với Trung Quốc phản &aacute;nh nhu cầu ng&agrave;y c&agrave;ng lớn trong việc &ldquo;ph&ograve;ng ngừa rủi ro&rdquo;, nhất l&agrave; trong bối cảnh hậu Brexit, khi London t&igrave;m c&aacute;ch x&aacute;c định lại vai tr&ograve; to&agrave;n cầu của m&igrave;nh. Thủ tướng Keir nhấn mạnh rằng Anh &ldquo;c&oacute; rất nhiều thứ để cung cấp&rdquo; cho Trung Quốc, cho thấy ngoại giao kinh tế sẽ giữ vai tr&ograve; then chốt trong việc định h&igrave;nh mối quan hệ n&agrave;y.

Sự gắn kết kinh tế s&acirc;u hơn diễn ra trong l&uacute;c nhiều nước ch&acirc;u &Acirc;u ng&agrave;y c&agrave;ng thất vọng với c&aacute;ch tiếp cận của Washington đối với thương mại v&agrave; địa ch&iacute;nh trị to&agrave;n cầu. Quan hệ EU - Trung Quốc đ&atilde; thay đổi đ&aacute;ng kể, với thặng dư thương mại gia tăng v&agrave; trọng t&acirc;m v&agrave;o lợi &iacute;ch song phương. Tuy vậy, căng thẳng vẫn tồn tại, đặc biệt li&ecirc;n quan đến mối quan hệ ng&agrave;y c&agrave;ng gần gũi giữa Trung Quốc v&agrave; Nga, khiến phản ứng của ch&acirc;u &Acirc;u với Bắc Kinh trở n&ecirc;n phức tạp hơn.

Quan hệ Anh - Trung: Bước xoay trục thực dụng

Mong muốn tăng cường quan hệ với Trung Quốc của Anh phản &aacute;nh c&aacute;ch tiếp cận thực dụng trước bối cảnh kinh tế v&agrave; địa ch&iacute;nh trị đang thay đổi. Trong khi Mỹ từ l&acirc;u l&agrave; đối t&aacute;c chủ đạo của Anh, ảnh hưởng kinh tế ng&agrave;y c&agrave;ng lớn của Trung Quốc v&agrave; sự dịch chuyển của thương mại to&agrave;n cầu khiến ch&acirc;u &Aacute; trở th&agrave;nh đối t&aacute;c hấp dẫn hơn. Việc Anh xoay trục sang Trung Quốc l&agrave; một phần của sự t&aacute;i sắp xếp rộng hơn tr&ecirc;n to&agrave;n cầu, khi c&aacute;c quốc gia t&igrave;m kiếm đối t&aacute;c ngo&agrave;i khu&ocirc;n khổ truyền thống để bảo đảm khả năng chống chịu kinh tế.

Trong chuyến thăm của Thủ tướng Anh, nhiều thỏa thuận quan trọng đ&atilde; được k&yacute; kết, bao gồm c&aacute;c s&aacute;ng kiến nhằm n&acirc;ng cao hiệu quả thương mại v&agrave; mở rộng hợp t&aacute;c song phương trong c&aacute;c lĩnh vực như chống tội phạm c&oacute; tổ chức v&agrave; nhập cư tr&aacute;i ph&eacute;p. Ngo&agrave;i ra, quan hệ đối t&aacute;c n&agrave;y được kỳ vọng sẽ th&uacute;c đẩy cơ hội đầu tư d&agrave;i hạn, thể hiện qua thỏa thuận với AstraZeneca.

Hiệp định thương mại tự do EU - Ấn Độ: Một li&ecirc;n minh chiến lược mới

Hiệp định thương mại tự do mới đ&acirc;y giữa EU v&agrave; Ấn Độ l&agrave; một v&iacute; dụ nổi bật kh&aacute;c cho thấy địa ch&iacute;nh trị đang dịch chuyển. Thỏa thuận n&agrave;y, được ca ngợi l&agrave; &ldquo;mẹ của mọi thỏa thuận&rdquo;, được kỳ vọng sẽ l&agrave;m thay đổi mạnh mẽ d&ograve;ng chảy thương mại giữa hai khu vực lớn l&agrave; ch&acirc;u &Acirc;u v&agrave; ch&acirc;u &Aacute;. Hiệp định sẽ x&oacute;a bỏ hoặc cắt giảm s&acirc;u thuế quan đối với nhiều sản phẩm c&ocirc;ng nghiệp như sắt, th&eacute;p, nhựa, h&oacute;a chất v&agrave; dược phẩm, mở ra một thị trường khổng lồ mới cho h&agrave;ng h&oacute;a ch&acirc;u &Acirc;u.

Thỏa thuận EU - Ấn Độ đặc biệt c&oacute; &yacute; nghĩa trong bối cảnh c&aacute;c tranh chấp thương mại ng&agrave;y c&agrave;ng gia tăng với Mỹ v&agrave; những căng thẳng k&eacute;o d&agrave;i về thuế quan. Ấn Độ, vốn l&acirc;u nay l&agrave; một thị trường kh&aacute; kh&eacute;p k&iacute;n với nhiều sản phẩm phương T&acirc;y, nay đang mở cửa cho ch&acirc;u &Acirc;u theo c&aacute;ch l&agrave;m thay đổi đ&aacute;ng kể cục diện thương mại. Dự kiến, hiệp định sẽ gi&uacute;p xuất khẩu của EU sang Ấn Độ tăng gấp đ&ocirc;i v&agrave;o năm 2032, qua đ&oacute; gi&uacute;p c&aacute;c doanh nghiệp ch&acirc;u &Acirc;u tiết kiệm khoảng 4 tỷ euro tiền thuế. Ngo&agrave;i ra, việc Ấn Độ từng bước giảm thuế đối với c&aacute;c sản phẩm ch&acirc;u &Acirc;u như rượu vang, dầu &ocirc; liu v&agrave; thực phẩm chế biến sẽ mở ra th&ecirc;m nhiều cơ hội xuất khẩu mới.

Những sự gắn kết với cả Trung Quốc v&agrave; Ấn Độ cũng cho thấy một bước xoay trục chiến lược của ch&acirc;u &Acirc;u v&agrave; Anh, nhằm giảm phụ thuộc v&agrave;o c&aacute;c thị trường phương T&acirc;y truyền thống như Mỹ v&agrave; t&igrave;m kiếm đối t&aacute;c kinh tế mới ở ch&acirc;u &Aacute;. Đ&acirc;y l&agrave; phản ứng trực tiếp trước xu hướng bảo hộ của Mỹ v&agrave; trục Trung Quốc - Nga, đồng thời mang lại cho ch&acirc;u &Acirc;u một tập hợp đối t&aacute;c mới để hợp t&aacute;c kinh tế v&agrave; gia tăng ảnh hưởng to&agrave;n cầu.

Liệu ch&acirc;u &Aacute; c&oacute; thể trở th&agrave;nh đối t&aacute;c chiến lược mới của EU?

Chủ tịch Ủy ban ch&acirc;u &Acirc;u Ursula von der Leyen cho rằng quan hệ giữa EU v&agrave; Trung Quốc đ&atilde; đến một bước ngoặt. D&ugrave; c&oacute; hợp t&aacute;c kinh tế, EU vẫn đối mặt với những mất c&acirc;n đối lớn trong thương mại với Trung Quốc, đặc biệt l&agrave; th&acirc;m hụt thương mại khổng lồ, tiếp tục g&acirc;y sức &eacute;p l&ecirc;n sự c&acirc;n bằng kinh tế của khối. B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, mối quan hệ ng&agrave;y c&agrave;ng gần gũi giữa Trung Quốc v&agrave; Nga cũng phủ b&oacute;ng l&ecirc;n quan hệ EU - Trung, buộc ch&acirc;u &Acirc;u phải c&acirc;n nhắc giữa lợi &iacute;ch kinh tế v&agrave; c&aacute;c quan ngại ch&iacute;nh trị về việc Bắc Kinh x&iacute;ch lại gần Moscow.

Đồng thời, Trung Quốc vẫn l&agrave; một mắt x&iacute;ch thiết yếu trong chuỗi cung ứng của ch&acirc;u &Acirc;u, nhất l&agrave; đối với c&aacute;c đầu v&agrave;o khai th&aacute;c quan trọng, c&ocirc;ng nghệ v&agrave; vật liệu đất hiếm. EU phải c&acirc;n bằng giữa những lo ngại địa ch&iacute;nh trị v&agrave; hợp t&aacute;c kinh tế thực dụng, thể hiện qua c&aacute;c cuộc trao đổi gần đ&acirc;y, khi b&agrave; von der Leyen k&ecirc;u gọi t&igrave;m &ldquo;những giải ph&aacute;p cụ thể&rdquo; để bảo đảm một mối quan hệ đối t&aacute;c ổn định.

Khi c&aacute;c nước ch&acirc;u &Acirc;u điều hướng bối cảnh địa ch&iacute;nh trị đang thay đổi, một c&acirc;u hỏi then chốt được đặt ra: Liệu ch&acirc;u &Aacute; c&oacute; thực sự trở th&agrave;nh đối t&aacute;c chiến lược mới của EU? C&acirc;u trả lời kh&ocirc;ng đơn giản, nhưng nhiều yếu tố cho thấy ch&acirc;u &Aacute; đang ng&agrave;y c&agrave;ng giữ vai tr&ograve; trung t&acirc;m trong chiến lược địa ch&iacute;nh trị của EU.

Trước hết l&agrave; tầm quan trọng ng&agrave;y c&agrave;ng lớn của Trung Quốc v&agrave; Ấn Độ trong nền kinh tế to&agrave;n cầu. Khi Trung Quốc đ&atilde; trở th&agrave;nh nền kinh tế lớn thứ hai thế giới v&agrave; thị trường Ấn Độ tiếp tục mở rộng, cả hai quốc gia n&agrave;y mang lại cho ch&acirc;u &Acirc;u những cơ hội mới về thương mại, đầu tư v&agrave; chia sẻ c&ocirc;ng nghệ. S&aacute;ng kiến &ldquo;V&agrave;nh đai v&agrave; Con đường&rdquo; của Trung Quốc c&ugrave;ng việc Bắc Kinh tăng cường tham gia v&agrave;o c&aacute;c dự &aacute;n hạ tầng ở ch&acirc;u &Acirc;u mở ra một k&ecirc;nh hợp t&aacute;c kinh tế quan trọng. Tương tự, c&aacute;c kế hoạch c&ocirc;ng nghiệp h&oacute;a đầy tham vọng của Ấn Độ tạo ra triển vọng hấp dẫn cho c&aacute;c doanh nghiệp ch&acirc;u &Acirc;u muốn mở rộng hiện diện tại ch&acirc;u &Aacute;.

Tuy nhi&ecirc;n, c&aacute;c rủi ro ch&iacute;nh trị v&agrave; kinh tế vẫn c&ograve;n. Quan hệ EU - Trung chịu nhiều sức &eacute;p từ vấn đề mất c&acirc;n đối thương mại, c&aacute;c quan ngại về nh&acirc;n quyền v&agrave; mối quan hệ ng&agrave;y c&agrave;ng gần gũi giữa Bắc Kinh v&agrave; Moscow. EU từ l&acirc;u đ&atilde; phải vật lộn với b&agrave;i to&aacute;n c&acirc;n bằng giữa hợp t&aacute;c kinh tế với Trung Quốc v&agrave; việc giải quyết những vấn đề địa ch&iacute;nh trị phức tạp n&agrave;y. Sự hiện diện ng&agrave;y c&agrave;ng lớn của Trung Quốc tại ch&acirc;u &Acirc;u, đặc biệt ở Đ&ocirc;ng &Acirc;u v&agrave; trong c&aacute;c hạ tầng then chốt, cũng l&agrave;m dấy l&ecirc;n lo ngại về chủ quyền quốc gia v&agrave; sự gắn kết nội khối của EU.

Ngo&agrave;i ra, Ấn Độ l&agrave; một thị trường đầy triển vọng cho h&agrave;ng h&oacute;a ch&acirc;u &Acirc;u, nhưng thỏa thuận thương mại EU - Ấn Độ vẫn gặp kh&oacute; khăn trong việc xử l&yacute; c&aacute;c vấn đề về n&ocirc;ng nghiệp v&agrave; thuế quan, đặc biệt với những mặt h&agrave;ng nhạy cảm của ch&acirc;u &Acirc;u như thịt b&ograve;, đường v&agrave; gia cầm. Khi Ấn Độ t&igrave;m c&aacute;ch c&acirc;n bằng giữa tăng trưởng kinh tế v&agrave; c&aacute;c ch&iacute;nh s&aacute;ch bảo hộ trong nước, EU phải điều chỉnh c&aacute;ch tiếp cận sao cho kh&ocirc;ng l&agrave;m phật l&ograve;ng c&aacute;c đối t&aacute;c chiến lược kh&aacute;c.

T&oacute;m lại, ch&acirc;u &Aacute;, đặc biệt l&agrave; Trung Quốc v&agrave; Ấn Độ, c&oacute; tiềm năng lớn để trở th&agrave;nh đối t&aacute;c chiến lược mới của EU, nhưng vẫn c&ograve;n nhiều th&aacute;ch thức trong việc vượt qua những phức tạp về ch&iacute;nh trị, kinh tế v&agrave; an ninh đi k&egrave;m với c&aacute;c mối quan hệ n&agrave;y. Quan hệ giữa EU v&agrave; ch&acirc;u &Aacute; chắc chắn sẽ tiếp tục ph&aacute;t triển trong những thập kỷ tới, được th&uacute;c đẩy bởi sự đan xen giữa cơ hội kinh tế v&agrave; th&aacute;ch thức địa ch&iacute;nh trị.

Nh.Thạch

<a href="https://petrotimes.vn/dia-chinh-tri-dang-dinh-hinh-lai-kinh-te-the-gioi-nhu-the-nao-737363.html">Link gốc</a>

Thế giới đang bước vào một giai đoạn chuyển dịch địa chiến lược chưa từng có, khi trật tự toàn cầu vốn quen thuộc đang thay đổi sâu sắc. Quan hệ quốc tế và thương mại ngày càng khó lường, bị thúc đẩy bởi các biện pháp áp thuế mạnh tay, sự điều chỉnh chính trị và những quan hệ đối tác kinh tế mới. Điều này báo hiệu sự kết thúc của một giai đoạn ổn định toàn cầu nhất định. Trật tự mới, với cạnh tranh kinh tế gay gắt, liên minh phân mảnh và dòng chảy thương mại biến động, đang định hình lại cách các quốc gia tương tác trên trường quốc tế.

Thế giới

PetroTimes

Địa chính trị đang định hình lại kinh tế thế giới như thế nào?

Phạm Huỳnh Tấn Lạt

Mỹ đang thua TQ.Usd đang dần mất gi&#225; trị dự trữ to&#224;n cầu. Quay lại bản vị v&#224;ng th&#236; TQ v&#224; Nga n&#243; lại cười to

Mỹ đang thua TQ.Usd đang dần mất giá trị dự trữ toàn cầu. Quay lại bản vị vàng thì TQ và Nga nó lại cười to