Những biến động địa ch&iacute;nh trị tại Trung Đ&ocirc;ng đang tạo ra một c&uacute; h&iacute;ch chưa từng c&oacute; đối với thị trường năng lượng to&agrave;n cầu. Lần đầu ti&ecirc;n sau nhiều năm, nhi&ecirc;n liệu sinh học trở n&ecirc;n cạnh tranh, thậm ch&iacute; rẻ hơn nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch, buộc cả doanh nghiệp lẫn giới hoạch định ch&iacute;nh s&aacute;ch phải nh&igrave;n lại vai tr&ograve; của nguồn năng lượng từng bị coi l&agrave; &ldquo;phương &aacute;n phụ&rdquo;.

Từ lựa chọn thay thế th&agrave;nh đối thủ trực tiếp

Thị trường năng lượng thế giới đang chứng kiến một sự đảo chiều hiếm gặp. Theo dữ liệu từ Argus Media, gi&aacute; diesel sinh học tại ch&acirc;u &Acirc;u đ&atilde; giảm xuống thấp hơn diesel truyền thống từ cuối th&aacute;ng 3/2026. Tại ch&acirc;u &Aacute;, gi&aacute; dầu cọ kỳ hạn &ndash; nguy&ecirc;n liệu chủ lực để sản xuất biodiesel cũng đ&atilde; rơi xuống dưới mức gi&aacute; diesel v&agrave;o đầu th&aacute;ng 4.

Trong bối cảnh b&igrave;nh thường, đ&acirc;y l&agrave; điều kh&oacute; xảy ra. Suốt nhiều năm, nhi&ecirc;n liệu sinh học lu&ocirc;n bị xem l&agrave; lựa chọn đắt đỏ, phụ thuộc lớn v&agrave;o ch&iacute;nh s&aacute;ch hỗ trợ. Tuy nhi&ecirc;n, c&uacute; sốc từ xung đột tại Trung Đ&ocirc;ng đ&atilde; l&agrave;m thay đổi to&agrave;n bộ c&aacute;n c&acirc;n chi ph&iacute;.

Khi căng thẳng tại Iran leo thang, eo biển Hormuz &ndash; tuyến vận chuyển dầu mỏ huyết mạch của thế giới rơi v&agrave;o t&igrave;nh trạng gi&aacute;n đoạn nghi&ecirc;m trọng, đẩy gi&aacute; dầu l&ecirc;n cao v&agrave; duy tr&igrave; ở mức đắt đỏ ngay cả khi đ&atilde; c&oacute; lệnh ngừng bắn. Ngược lại, gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu sinh học lại ổn định hơn nhờ &iacute;t chịu t&aacute;c động từ yếu tố địa ch&iacute;nh trị, c&ugrave;ng với nguồn nguy&ecirc;n liệu đầu v&agrave;o tương đối đa dạng v&agrave; chuỗi cung ứng ph&acirc;n t&aacute;n.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260418/images/193930-ttxvn-giankhoangiau20170323145153-9130960-1776505377.jpg" style="height:360px; width:600px"> 
Một gi&agrave;n khoan dầu tại Biển Bắc. Ảnh: AP/TTXVN&nbsp;

Ch&iacute;nh sự ch&ecirc;nh lệch n&agrave;y đ&atilde; khiến c&aacute;c doanh nghiệp năng lượng bắt đầu thay đổi h&agrave;nh vi. &Ocirc;ng Matti Lievonen, Tổng Gi&aacute;m đốc h&atilde;ng nhi&ecirc;n liệu t&aacute;i tạo EcoCeres (Hong Kong), cho biết c&aacute;c nh&agrave; cung cấp dầu tại ch&acirc;u &Aacute; đang gửi &ldquo;ng&agrave;y c&agrave;ng nhiều&rdquo; y&ecirc;u cầu mua dầu thực vật HVO &ndash; loại nhi&ecirc;n liệu c&oacute; thể thay thế trực tiếp diesel truyền thống.

Theo &ocirc;ng Lievonen, đ&acirc;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; phản ứng ngắn hạn trước biến động gi&aacute;, m&agrave; c&ograve;n phản &aacute;nh một sự thay đổi tư duy s&acirc;u sắc hơn: c&aacute;c tập đo&agrave;n năng lượng lớn đang t&iacute;nh to&aacute;n nghi&ecirc;m t&uacute;c đến những nguồn cung kh&ocirc;ng phụ thuộc v&agrave;o Trung Đ&ocirc;ng.

Ở cấp độ ch&iacute;nh s&aacute;ch, phản ứng cũng diễn ra nhanh ch&oacute;ng. Indonesia &ndash; quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới &ndash; sẽ n&acirc;ng tỷ lệ pha trộn biodiesel từ 40% l&ecirc;n 50% từ th&aacute;ng 7/2026. Malaysia cũng dự kiến tăng từ 10% l&ecirc;n 15%. Trong khi đ&oacute;, Ủy ban ch&acirc;u &Acirc;u đ&atilde; l&ecirc;n tiếng khuyến kh&iacute;ch c&aacute;c quốc gia mở rộng sử dụng nhi&ecirc;n liệu sinh học nhằm giảm &aacute;p lực l&ecirc;n nguồn cung dầu mỏ.

Những động th&aacute;i n&agrave;y cho thấy nhi&ecirc;n liệu sinh học đang dần vượt qua vai tr&ograve; &ldquo;giải ph&aacute;p m&ocirc;i trường&rdquo;, để trở th&agrave;nh một th&agrave;nh tố trong chiến lược an ninh năng lượng.

Cơ hội mở ra, nhưng chưa thể thay thế dầu mỏ

D&ugrave; đang nổi l&ecirc;n mạnh mẽ, nhi&ecirc;n liệu sinh học vẫn c&ograve;n khoảng c&aacute;ch đ&aacute;ng kể so với dầu mỏ về quy m&ocirc; v&agrave; khả năng thay thế.

Tại ch&acirc;u &Acirc;u, HVO đạt chuẩn hiện vẫn c&oacute; gi&aacute; xấp xỉ gấp đ&ocirc;i nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch, d&ugrave; mức ch&ecirc;nh lệch đ&atilde; thu hẹp đ&aacute;ng kể so với trước đ&acirc;y &ndash; thời điểm từng cao gấp ba lần. Điều n&agrave;y cho thấy lợi thế gi&aacute; hiện tại mang t&iacute;nh cục bộ v&agrave; phụ thuộc nhiều v&agrave;o biến động của thị trường dầu.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2030, ti&ecirc;u thụ nhi&ecirc;n liệu sinh học to&agrave;n cầu dự kiến đạt khoảng 6 triệu th&ugrave;ng dầu quy đổi mỗi ng&agrave;y, tăng hơn gấp đ&ocirc;i so với năm 2023. Tuy nhi&ecirc;n, con số n&agrave;y vẫn chỉ tương đương khoảng 6% tổng nguồn cung dầu to&agrave;n cầu hiện nay.

N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, nhi&ecirc;n liệu sinh học c&oacute; thể đ&oacute;ng vai tr&ograve; bổ trợ quan trọng, nhưng chưa đủ sức thay thế ho&agrave;n to&agrave;n dầu mỏ trong trung hạn.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, sự dịch chuyển sang nhi&ecirc;n liệu sinh học cũng đặt ra những rủi ro mới. Nhiều nguy&ecirc;n liệu đầu v&agrave;o của biodiesel, đặc biệt l&agrave; dầu thực vật, vốn l&agrave; th&agrave;nh phần thiết yếu trong chuỗi lương thực to&agrave;n cầu. Khi nhu cầu năng lượng gia tăng, &aacute;p lực cạnh tranh c&oacute; thể đẩy gi&aacute; thực phẩm l&ecirc;n cao, tạo ra hệ lụy kinh tế &ndash; x&atilde; hội kh&ocirc;ng nhỏ.

Trong lĩnh vực h&agrave;ng kh&ocirc;ng, nhi&ecirc;n liệu h&agrave;ng kh&ocirc;ng bền vững (SAF) cũng đang thu hẹp khoảng c&aacute;ch với nhi&ecirc;n liệu truyền thống, nhưng vẫn cao hơn khoảng 60%. Theo b&agrave; Myl&egrave;ne Scholnick, cố vấn World Star Aviation v&agrave; cựu l&atilde;nh đạo Amazon Air, mức ch&ecirc;nh lệch n&agrave;y vẫn chưa đủ hấp dẫn để th&uacute;c đẩy c&aacute;c h&atilde;ng h&agrave;ng kh&ocirc;ng chuyển đổi mạnh mẽ, trong khi nguồn cung SAF c&ograve;n hạn chế.

C&acirc;u hỏi lớn nhất hiện nay l&agrave; liệu xu hướng n&agrave;y c&oacute; mang t&iacute;nh d&agrave;i hạn hay chỉ l&agrave; phản ứng tức thời trước biến động địa ch&iacute;nh trị. &Ocirc;ng Alan Gelder của Wood Mackenzie nhận định, để d&ograve;ng vốn đầu tư lớn đổ v&agrave;o lĩnh vực nhi&ecirc;n liệu sinh học, thị trường cần niềm tin rằng đ&acirc;y l&agrave; một thay đổi mang t&iacute;nh cấu tr&uacute;c, chứ kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; một đợt đảo chiều gi&aacute; ngắn hạn.

D&ugrave; vậy, c&uacute; sốc hiện tại đ&atilde; phơi b&agrave;y một thực tế kh&oacute; phủ nhận: Khi dầu mỏ trở n&ecirc;n bất ổn, nhi&ecirc;n liệu sinh học lập tức bước ra khỏi &ldquo;vai phụ&rdquo; để trở th&agrave;nh lựa chọn khả thi. V&agrave; một khi thị trường đ&atilde; nh&igrave;n thấy lựa chọn thay thế, khả năng quay lại trạng th&aacute;i phụ thuộc ho&agrave;n to&agrave;n v&agrave;o dầu mỏ như trước đ&acirc;y sẽ ng&agrave;y c&agrave;ng kh&oacute; xảy ra.

Thi&ecirc;n Trường

<a href="https://thuonghieucongluan.com.vn/dau-mo-that-the-buoc-ngoat-hiem-co-thi-truong-nang-luong-toan-cau-dao-chieu-a314521.html">Link gốc</a>

Những biến động địa chính trị tại Trung Đông đang tạo ra một cú hích chưa từng có đối với thị trường năng lượng toàn cầu. Lần đầu tiên sau nhiều năm, nhiên liệu sinh học trở nên cạnh tranh, thậm chí rẻ hơn nhiên liệu hóa thạch, buộc cả doanh nghiệp lẫn giới hoạch định chính sách phải nhìn lại vai trò của nguồn năng lượng từng bị coi là “phương án phụ”.

Những biến động địa ch&iacute;nh trị tại Trung Đ&ocirc;ng đang tạo ra một c&uacute; h&iacute;ch chưa từng c&oacute; đối với thị trường năng lượng to&agrave;n cầu. Lần đầu ti&ecirc;n sau nhiều năm, nhi&ecirc;n liệu sinh học trở n&ecirc;n cạnh tranh, thậm ch&iacute; rẻ hơn nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch, buộc cả doanh nghiệp lẫn giới hoạch định ch&iacute;nh s&aacute;ch phải nh&igrave;n lại vai tr&ograve; của nguồn năng lượng từng bị coi l&agrave; &ldquo;phương &aacute;n phụ&rdquo;.

Từ lựa chọn thay thế th&agrave;nh đối thủ trực tiếp

Thị trường năng lượng thế giới đang chứng kiến một sự đảo chiều hiếm gặp. Theo dữ liệu từ Argus Media, gi&aacute; diesel sinh học tại ch&acirc;u &Acirc;u đ&atilde; giảm xuống thấp hơn diesel truyền thống từ cuối th&aacute;ng 3/2026. Tại ch&acirc;u &Aacute;, gi&aacute; dầu cọ kỳ hạn &ndash; nguy&ecirc;n liệu chủ lực để sản xuất biodiesel cũng đ&atilde; rơi xuống dưới mức gi&aacute; diesel v&agrave;o đầu th&aacute;ng 4.

Trong bối cảnh b&igrave;nh thường, đ&acirc;y l&agrave; điều kh&oacute; xảy ra. Suốt nhiều năm, nhi&ecirc;n liệu sinh học lu&ocirc;n bị xem l&agrave; lựa chọn đắt đỏ, phụ thuộc lớn v&agrave;o ch&iacute;nh s&aacute;ch hỗ trợ. Tuy nhi&ecirc;n, c&uacute; sốc từ xung đột tại Trung Đ&ocirc;ng đ&atilde; l&agrave;m thay đổi to&agrave;n bộ c&aacute;n c&acirc;n chi ph&iacute;.

Khi căng thẳng tại Iran leo thang, eo biển Hormuz &ndash; tuyến vận chuyển dầu mỏ huyết mạch của thế giới rơi v&agrave;o t&igrave;nh trạng gi&aacute;n đoạn nghi&ecirc;m trọng, đẩy gi&aacute; dầu l&ecirc;n cao v&agrave; duy tr&igrave; ở mức đắt đỏ ngay cả khi đ&atilde; c&oacute; lệnh ngừng bắn. Ngược lại, gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu sinh học lại ổn định hơn nhờ &iacute;t chịu t&aacute;c động từ yếu tố địa ch&iacute;nh trị, c&ugrave;ng với nguồn nguy&ecirc;n liệu đầu v&agrave;o tương đối đa dạng v&agrave; chuỗi cung ứng ph&acirc;n t&aacute;n.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260418/images/193930-ttxvn-giankhoangiau20170323145153-9130960-1776505377.jpg" style="height:360px; width:600px" /> 
Một gi&agrave;n khoan dầu tại Biển Bắc. Ảnh: AP/TTXVN&nbsp;

Ch&iacute;nh sự ch&ecirc;nh lệch n&agrave;y đ&atilde; khiến c&aacute;c doanh nghiệp năng lượng bắt đầu thay đổi h&agrave;nh vi. &Ocirc;ng Matti Lievonen, Tổng Gi&aacute;m đốc h&atilde;ng nhi&ecirc;n liệu t&aacute;i tạo EcoCeres (Hong Kong), cho biết c&aacute;c nh&agrave; cung cấp dầu tại ch&acirc;u &Aacute; đang gửi &ldquo;ng&agrave;y c&agrave;ng nhiều&rdquo; y&ecirc;u cầu mua dầu thực vật HVO &ndash; loại nhi&ecirc;n liệu c&oacute; thể thay thế trực tiếp diesel truyền thống.

Theo &ocirc;ng Lievonen, đ&acirc;y kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; phản ứng ngắn hạn trước biến động gi&aacute;, m&agrave; c&ograve;n phản &aacute;nh một sự thay đổi tư duy s&acirc;u sắc hơn: c&aacute;c tập đo&agrave;n năng lượng lớn đang t&iacute;nh to&aacute;n nghi&ecirc;m t&uacute;c đến những nguồn cung kh&ocirc;ng phụ thuộc v&agrave;o Trung Đ&ocirc;ng.

Ở cấp độ ch&iacute;nh s&aacute;ch, phản ứng cũng diễn ra nhanh ch&oacute;ng. Indonesia &ndash; quốc gia sản xuất dầu cọ lớn nhất thế giới &ndash; sẽ n&acirc;ng tỷ lệ pha trộn biodiesel từ 40% l&ecirc;n 50% từ th&aacute;ng 7/2026. Malaysia cũng dự kiến tăng từ 10% l&ecirc;n 15%. Trong khi đ&oacute;, Ủy ban ch&acirc;u &Acirc;u đ&atilde; l&ecirc;n tiếng khuyến kh&iacute;ch c&aacute;c quốc gia mở rộng sử dụng nhi&ecirc;n liệu sinh học nhằm giảm &aacute;p lực l&ecirc;n nguồn cung dầu mỏ.

Những động th&aacute;i n&agrave;y cho thấy nhi&ecirc;n liệu sinh học đang dần vượt qua vai tr&ograve; &ldquo;giải ph&aacute;p m&ocirc;i trường&rdquo;, để trở th&agrave;nh một th&agrave;nh tố trong chiến lược an ninh năng lượng.

Cơ hội mở ra, nhưng chưa thể thay thế dầu mỏ

D&ugrave; đang nổi l&ecirc;n mạnh mẽ, nhi&ecirc;n liệu sinh học vẫn c&ograve;n khoảng c&aacute;ch đ&aacute;ng kể so với dầu mỏ về quy m&ocirc; v&agrave; khả năng thay thế.

Tại ch&acirc;u &Acirc;u, HVO đạt chuẩn hiện vẫn c&oacute; gi&aacute; xấp xỉ gấp đ&ocirc;i nhi&ecirc;n liệu h&oacute;a thạch, d&ugrave; mức ch&ecirc;nh lệch đ&atilde; thu hẹp đ&aacute;ng kể so với trước đ&acirc;y &ndash; thời điểm từng cao gấp ba lần. Điều n&agrave;y cho thấy lợi thế gi&aacute; hiện tại mang t&iacute;nh cục bộ v&agrave; phụ thuộc nhiều v&agrave;o biến động của thị trường dầu.

Theo Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA), đến năm 2030, ti&ecirc;u thụ nhi&ecirc;n liệu sinh học to&agrave;n cầu dự kiến đạt khoảng 6 triệu th&ugrave;ng dầu quy đổi mỗi ng&agrave;y, tăng hơn gấp đ&ocirc;i so với năm 2023. Tuy nhi&ecirc;n, con số n&agrave;y vẫn chỉ tương đương khoảng 6% tổng nguồn cung dầu to&agrave;n cầu hiện nay.

N&oacute;i c&aacute;ch kh&aacute;c, nhi&ecirc;n liệu sinh học c&oacute; thể đ&oacute;ng vai tr&ograve; bổ trợ quan trọng, nhưng chưa đủ sức thay thế ho&agrave;n to&agrave;n dầu mỏ trong trung hạn.

B&ecirc;n cạnh đ&oacute;, sự dịch chuyển sang nhi&ecirc;n liệu sinh học cũng đặt ra những rủi ro mới. Nhiều nguy&ecirc;n liệu đầu v&agrave;o của biodiesel, đặc biệt l&agrave; dầu thực vật, vốn l&agrave; th&agrave;nh phần thiết yếu trong chuỗi lương thực to&agrave;n cầu. Khi nhu cầu năng lượng gia tăng, &aacute;p lực cạnh tranh c&oacute; thể đẩy gi&aacute; thực phẩm l&ecirc;n cao, tạo ra hệ lụy kinh tế &ndash; x&atilde; hội kh&ocirc;ng nhỏ.

Trong lĩnh vực h&agrave;ng kh&ocirc;ng, nhi&ecirc;n liệu h&agrave;ng kh&ocirc;ng bền vững (SAF) cũng đang thu hẹp khoảng c&aacute;ch với nhi&ecirc;n liệu truyền thống, nhưng vẫn cao hơn khoảng 60%. Theo b&agrave; Myl&egrave;ne Scholnick, cố vấn World Star Aviation v&agrave; cựu l&atilde;nh đạo Amazon Air, mức ch&ecirc;nh lệch n&agrave;y vẫn chưa đủ hấp dẫn để th&uacute;c đẩy c&aacute;c h&atilde;ng h&agrave;ng kh&ocirc;ng chuyển đổi mạnh mẽ, trong khi nguồn cung SAF c&ograve;n hạn chế.

C&acirc;u hỏi lớn nhất hiện nay l&agrave; liệu xu hướng n&agrave;y c&oacute; mang t&iacute;nh d&agrave;i hạn hay chỉ l&agrave; phản ứng tức thời trước biến động địa ch&iacute;nh trị. &Ocirc;ng Alan Gelder của Wood Mackenzie nhận định, để d&ograve;ng vốn đầu tư lớn đổ v&agrave;o lĩnh vực nhi&ecirc;n liệu sinh học, thị trường cần niềm tin rằng đ&acirc;y l&agrave; một thay đổi mang t&iacute;nh cấu tr&uacute;c, chứ kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; một đợt đảo chiều gi&aacute; ngắn hạn.

D&ugrave; vậy, c&uacute; sốc hiện tại đ&atilde; phơi b&agrave;y một thực tế kh&oacute; phủ nhận: Khi dầu mỏ trở n&ecirc;n bất ổn, nhi&ecirc;n liệu sinh học lập tức bước ra khỏi &ldquo;vai phụ&rdquo; để trở th&agrave;nh lựa chọn khả thi. V&agrave; một khi thị trường đ&atilde; nh&igrave;n thấy lựa chọn thay thế, khả năng quay lại trạng th&aacute;i phụ thuộc ho&agrave;n to&agrave;n v&agrave;o dầu mỏ như trước đ&acirc;y sẽ ng&agrave;y c&agrave;ng kh&oacute; xảy ra.

Thi&ecirc;n Trường

<a href="https://thuonghieucongluan.com.vn/dau-mo-that-the-buoc-ngoat-hiem-co-thi-truong-nang-luong-toan-cau-dao-chieu-a314521.html">Link gốc</a>