C&aacute;c hoạt động qu&acirc;n sự của Mỹ v&agrave; Israel nhằm v&agrave;o Iran c&oacute; thể l&agrave;m gi&aacute;n đoạn nghi&ecirc;m trọng nguồn cung dầu th&ocirc; to&agrave;n cầu v&agrave; đẩy gi&aacute; dầu tăng vọt l&ecirc;n mức chưa từng thấy trong nhiều năm, đặc biệt l&agrave; trong kịch bản eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của giới, bị phong tỏa.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260228/images/iran-28226-31.jpg" style="height:400px; width:600px">

T&agrave;u của Lực lượng Vệ binh C&aacute;ch mạng Hồi gi&aacute;o Iran (IRGC) di chuyển tr&ecirc;n vịnh Persian ở gần Bushehr, Iran. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Iran l&agrave; th&agrave;nh vi&ecirc;n s&aacute;ng lập Tổ chức c&aacute;c Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) v&agrave; từng giữ vị thế l&agrave; nh&agrave; sản xuất lớn thứ hai của khối trong thập ni&ecirc;n 1970, khi chiếm hơn 10% sản lượng dầu thế giới. Tuy nhi&ecirc;n, sau cuộc C&aacute;ch mạng Hồi gi&aacute;o năm 1979 c&ugrave;ng c&aacute;c lệnh trừng phạt k&eacute;o d&agrave;i, sản lượng dầu của Iran suy giảm mạnh v&agrave; chưa từng quay lại mức đỉnh trước đ&oacute;.

Đặc biệt, năm 2018, khi ch&iacute;nh quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tuy&ecirc;n bố r&uacute;t Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nh&acirc;n được k&yacute; kết giữa Iran v&agrave; Nh&oacute;m P5+1 (gồm Anh, Ph&aacute;p, Mỹ, Trung Quốc, Nga v&agrave; Đức) hồi năm 2015, hay c&ograve;n được gọi l&agrave; Kế hoạch h&agrave;nh động chung to&agrave;n diện (JCPOA), v&agrave; t&aacute;i &aacute;p đặt c&aacute;c biện ph&aacute;p trừng phạt, ng&agrave;nh dầu mỏ Iran tiếp tục đối mặt với sức &eacute;p lớn do thiếu vốn v&agrave; c&ocirc;ng nghệ.

Iran hiện chiếm khoảng 3% nguồn cung dầu to&agrave;n cầu, với sản lượng v&agrave;o khoảng 3,1 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y. Nước n&agrave;y l&agrave; nh&agrave; sản xuất dầu lớn thứ tư trong OPEC, đứng sau Saudi Arabia, Iraq v&agrave; C&aacute;c Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), v&agrave; vẫn nằm trong Top 10 quốc gia sản xuất dầu mỏ h&agrave;ng đầu thế giới. Sản lượng hiện nay của Iran vẫn l&agrave; con số đ&aacute;ng kể v&agrave; Iran được cho l&agrave; sở hữu trữ lượng dầu th&ocirc; lớn thứ ba thế giới, củng cố tầm quan trọng chiến lược của nước n&agrave;y.

Tuy nhi&ecirc;n, rủi ro lớn nhất đối với thị trường kh&ocirc;ng chỉ nằm ở sản lượng của Iran. Trong bối cảnh Israel v&agrave; Mỹ ph&aacute;t động hoạt động qu&acirc;n sự nhằm v&agrave;o Iran, nếu nước n&agrave;y đ&aacute;p trả bằng c&aacute;ch hạn chế hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, thị trường dầu mỏ to&agrave;n cầu c&oacute; thể đối mặt với c&uacute; sốc nguồn cung nghi&ecirc;m trọng. Hiện, mỗi ng&agrave;y c&oacute; khoảng 16,5 triệu th&ugrave;ng dầu, tương đương gần 1/4 tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển tr&ecirc;n thế giới, đi qua tuyến huyết mạch n&agrave;y. Bất kỳ sự gi&aacute;n đoạn n&agrave;o tại eo biển Hormuz cũng c&oacute; thể đẩy gi&aacute; dầu tăng đột biến, k&eacute;o theo &aacute;p lực lạm ph&aacute;t v&agrave; l&agrave;m gia tăng rủi ro đối với kinh tế to&agrave;n cầu.&nbsp;

Phần lớn dầu xuất khẩu của Saudi Arabia, Iraq, UAE v&agrave; Kuwait đều đi qua tuyến đường huyết mạch n&agrave;y. Ri&ecirc;ng Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 5 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y qua eo biển Hormuz, d&ugrave; nước n&agrave;y c&oacute; thể chuyển hướng một phần qua mạng lưới đường ống dẫn dầu Đ&ocirc;ng - T&acirc;y ra Biển Đỏ. Ngo&agrave;i ra, UAE cũng sở hữu tuyến đường ống dẫn tới Vịnh Oman với c&ocirc;ng suất khoảng 1,5 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y. D&ugrave; vậy, c&aacute;c phương &aacute;n thay thế n&agrave;y kh&oacute; c&oacute; thể b&ugrave; đắp ho&agrave;n to&agrave;n nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Việc đ&oacute;ng cửa eo biển Hormuz c&oacute; thể l&agrave;m gi&aacute;n đoạn d&ograve;ng chảy dầu từ Trung Đ&ocirc;ng đến ch&acirc;u &Aacute;. V&agrave;o th&aacute;ng 6/2025, khi căng thẳng trong khu vực leo thang trong cuộc xung đột k&eacute;o d&agrave;i 12 ng&agrave;y giữa Israel v&agrave; Iran, gi&aacute; cước chuẩn cho một si&ecirc;u t&agrave;u chở 2 triệu th&ugrave;ng dầu th&ocirc; từ Trung Đ&ocirc;ng đến Trung Quốc đ&atilde; tăng vọt. Điều n&agrave;y phản &aacute;nh mức độ nhạy cảm cao của thị trường trước c&aacute;c rủi ro địa ch&iacute;nh trị tại khu vực.

Theo giới ph&acirc;n t&iacute;ch, xung đột qu&acirc;n sự trong khu vực v&agrave; việc eo biển Hormuz bị phong tỏa c&oacute; thể khiến gi&aacute; dầu tăng vọt trong ngắn hạn, thậm ch&iacute; vượt c&aacute;c mốc t&acirc;m l&yacute; quan trọng. Diễn biến n&agrave;y c&oacute; nguy cơ k&iacute;ch hoạt l&agrave;n s&oacute;ng biến động tr&ecirc;n thị trường t&agrave;i ch&iacute;nh to&agrave;n cầu, từ chứng kho&aacute;n, tiền tệ cho tới tr&aacute;i phiếu. Ngược lại, nếu căng thẳng được kiểm so&aacute;t th&ocirc;ng qua đ&agrave;m ph&aacute;n, thị trường c&oacute; thể nhanh ch&oacute;ng hạ nhiệt, trong bối cảnh nguồn cung to&agrave;n cầu vẫn tương đối dồi d&agrave;o v&agrave; OPEC c&ograve;n dư địa để điều chỉnh sản lượng.

L&ecirc; Minh/TTXVN (Theo Bloomberg)

<a href="https://baotintuc.vn/thi-truong-tien-te/cang-thang-my-iran-leo-thang-co-the-day-gia-dau-tang-vot-len-muc-chua-tung-thay-20260228171556469.htm">Link gốc</a>

Các hoạt động quân sự của Mỹ và Israel nhằm vào Iran có thể làm gián đoạn nghiêm trọng nguồn cung dầu thô toàn cầu và đẩy giá dầu tăng vọt lên mức chưa từng thấy trong nhiều năm, đặc biệt là trong kịch bản eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của giới, bị phong tỏa.


C&aacute;c hoạt động qu&acirc;n sự của Mỹ v&agrave; Israel nhằm v&agrave;o Iran c&oacute; thể l&agrave;m gi&aacute;n đoạn nghi&ecirc;m trọng nguồn cung dầu th&ocirc; to&agrave;n cầu v&agrave; đẩy gi&aacute; dầu tăng vọt l&ecirc;n mức chưa từng thấy trong nhiều năm, đặc biệt l&agrave; trong kịch bản eo biển Hormuz, tuyến vận tải năng lượng huyết mạch của giới, bị phong tỏa.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260228/images/iran-28226-31.jpg" style="height:400px; width:600px" />

T&agrave;u của Lực lượng Vệ binh C&aacute;ch mạng Hồi gi&aacute;o Iran (IRGC) di chuyển tr&ecirc;n vịnh Persian ở gần Bushehr, Iran. Ảnh tư liệu: THX/TTXVN

Iran l&agrave; th&agrave;nh vi&ecirc;n s&aacute;ng lập Tổ chức c&aacute;c Nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) v&agrave; từng giữ vị thế l&agrave; nh&agrave; sản xuất lớn thứ hai của khối trong thập ni&ecirc;n 1970, khi chiếm hơn 10% sản lượng dầu thế giới. Tuy nhi&ecirc;n, sau cuộc C&aacute;ch mạng Hồi gi&aacute;o năm 1979 c&ugrave;ng c&aacute;c lệnh trừng phạt k&eacute;o d&agrave;i, sản lượng dầu của Iran suy giảm mạnh v&agrave; chưa từng quay lại mức đỉnh trước đ&oacute;.

Đặc biệt, năm 2018, khi ch&iacute;nh quyền Tổng thống Mỹ Donald Trump tuy&ecirc;n bố r&uacute;t Mỹ khỏi thỏa thuận hạt nh&acirc;n được k&yacute; kết giữa Iran v&agrave; Nh&oacute;m P5+1 (gồm Anh, Ph&aacute;p, Mỹ, Trung Quốc, Nga v&agrave; Đức) hồi năm 2015, hay c&ograve;n được gọi l&agrave; Kế hoạch h&agrave;nh động chung to&agrave;n diện (JCPOA), v&agrave; t&aacute;i &aacute;p đặt c&aacute;c biện ph&aacute;p trừng phạt, ng&agrave;nh dầu mỏ Iran tiếp tục đối mặt với sức &eacute;p lớn do thiếu vốn v&agrave; c&ocirc;ng nghệ.

Iran hiện chiếm khoảng 3% nguồn cung dầu to&agrave;n cầu, với sản lượng v&agrave;o khoảng 3,1 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y. Nước n&agrave;y l&agrave; nh&agrave; sản xuất dầu lớn thứ tư trong OPEC, đứng sau Saudi Arabia, Iraq v&agrave; C&aacute;c Tiểu vương quốc Arab Thống nhất (UAE), v&agrave; vẫn nằm trong Top 10 quốc gia sản xuất dầu mỏ h&agrave;ng đầu thế giới. Sản lượng hiện nay của Iran vẫn l&agrave; con số đ&aacute;ng kể v&agrave; Iran được cho l&agrave; sở hữu trữ lượng dầu th&ocirc; lớn thứ ba thế giới, củng cố tầm quan trọng chiến lược của nước n&agrave;y.

Tuy nhi&ecirc;n, rủi ro lớn nhất đối với thị trường kh&ocirc;ng chỉ nằm ở sản lượng của Iran. Trong bối cảnh Israel v&agrave; Mỹ ph&aacute;t động hoạt động qu&acirc;n sự nhằm v&agrave;o Iran, nếu nước n&agrave;y đ&aacute;p trả bằng c&aacute;ch hạn chế hoạt động vận chuyển qua eo biển Hormuz, thị trường dầu mỏ to&agrave;n cầu c&oacute; thể đối mặt với c&uacute; sốc nguồn cung nghi&ecirc;m trọng. Hiện, mỗi ng&agrave;y c&oacute; khoảng 16,5 triệu th&ugrave;ng dầu, tương đương gần 1/4 tổng lượng dầu vận chuyển bằng đường biển tr&ecirc;n thế giới, đi qua tuyến huyết mạch n&agrave;y. Bất kỳ sự gi&aacute;n đoạn n&agrave;o tại eo biển Hormuz cũng c&oacute; thể đẩy gi&aacute; dầu tăng đột biến, k&eacute;o theo &aacute;p lực lạm ph&aacute;t v&agrave; l&agrave;m gia tăng rủi ro đối với kinh tế to&agrave;n cầu.&nbsp;

Phần lớn dầu xuất khẩu của Saudi Arabia, Iraq, UAE v&agrave; Kuwait đều đi qua tuyến đường huyết mạch n&agrave;y. Ri&ecirc;ng Saudi Arabia xuất khẩu khoảng 5 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y qua eo biển Hormuz, d&ugrave; nước n&agrave;y c&oacute; thể chuyển hướng một phần qua mạng lưới đường ống dẫn dầu Đ&ocirc;ng - T&acirc;y ra Biển Đỏ. Ngo&agrave;i ra, UAE cũng sở hữu tuyến đường ống dẫn tới Vịnh Oman với c&ocirc;ng suất khoảng 1,5 triệu th&ugrave;ng/ng&agrave;y. D&ugrave; vậy, c&aacute;c phương &aacute;n thay thế n&agrave;y kh&oacute; c&oacute; thể b&ugrave; đắp ho&agrave;n to&agrave;n nếu eo biển Hormuz bị phong tỏa.

Việc đ&oacute;ng cửa eo biển Hormuz c&oacute; thể l&agrave;m gi&aacute;n đoạn d&ograve;ng chảy dầu từ Trung Đ&ocirc;ng đến ch&acirc;u &Aacute;. V&agrave;o th&aacute;ng 6/2025, khi căng thẳng trong khu vực leo thang trong cuộc xung đột k&eacute;o d&agrave;i 12 ng&agrave;y giữa Israel v&agrave; Iran, gi&aacute; cước chuẩn cho một si&ecirc;u t&agrave;u chở 2 triệu th&ugrave;ng dầu th&ocirc; từ Trung Đ&ocirc;ng đến Trung Quốc đ&atilde; tăng vọt. Điều n&agrave;y phản &aacute;nh mức độ nhạy cảm cao của thị trường trước c&aacute;c rủi ro địa ch&iacute;nh trị tại khu vực.

Theo giới ph&acirc;n t&iacute;ch, xung đột qu&acirc;n sự trong khu vực v&agrave; việc eo biển Hormuz bị phong tỏa c&oacute; thể khiến gi&aacute; dầu tăng vọt trong ngắn hạn, thậm ch&iacute; vượt c&aacute;c mốc t&acirc;m l&yacute; quan trọng. Diễn biến n&agrave;y c&oacute; nguy cơ k&iacute;ch hoạt l&agrave;n s&oacute;ng biến động tr&ecirc;n thị trường t&agrave;i ch&iacute;nh to&agrave;n cầu, từ chứng kho&aacute;n, tiền tệ cho tới tr&aacute;i phiếu. Ngược lại, nếu căng thẳng được kiểm so&aacute;t th&ocirc;ng qua đ&agrave;m ph&aacute;n, thị trường c&oacute; thể nhanh ch&oacute;ng hạ nhiệt, trong bối cảnh nguồn cung to&agrave;n cầu vẫn tương đối dồi d&agrave;o v&agrave; OPEC c&ograve;n dư địa để điều chỉnh sản lượng.

L&ecirc; Minh/TTXVN (Theo Bloomberg)

<a href="https://baotintuc.vn/thi-truong-tien-te/cang-thang-my-iran-leo-thang-co-the-day-gia-dau-tang-vot-len-muc-chua-tung-thay-20260228171556469.htm">Link gốc</a>