Kh&oacute; khăn của quốc gia n&agrave;y chủ yếu đến từ lượng gạo nhập khẩu cao v&agrave; t&igrave;nh trạng bu&ocirc;n lậu tr&agrave;n v&agrave;o thị trường nội địa.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260316/images/ava2.png" style="height:395px; width:600px" />

Ảnh minh họa

Ng&agrave;nh sản xuất gạo của Nigeria &ndash; lĩnh vực từng thu h&uacute;t lượng đầu tư lớn trong v&agrave; ngo&agrave;i nước đang đối mặt nguy cơ suy giảm nghi&ecirc;m trọng khi nhập khẩu v&agrave; bu&ocirc;n lậu gia tăng. Điều n&agrave;y đ&atilde; k&eacute;o gi&aacute; thị trường xuống thấp v&agrave; g&acirc;y &aacute;p lực lớn l&ecirc;n c&aacute;c nh&agrave; sản xuất trong nước.

Theo Tiến sĩ Andy Ekwelem, Tổng Gi&aacute;m đốc Hiệp hội Chế biến Gạo Nigeria, hiện gần 90 trong số hơn 150 nh&agrave; m&aacute;y xay x&aacute;t gạo tr&ecirc;n to&agrave;n quốc đ&atilde; phải ngừng hoạt động. C&aacute;c nh&agrave; m&aacute;y c&ograve;n lại chỉ vận h&agrave;nh ở mức 30&ndash;70% c&ocirc;ng suất thiết kế.

Những kh&oacute; khăn của ng&agrave;nh gạo chủ yếu đến từ lượng gạo nhập khẩu cao v&agrave; t&igrave;nh trạng bu&ocirc;n lậu tr&agrave;n v&agrave;o thị trường nội địa, khiến gi&aacute; gạo giảm v&agrave; l&agrave;m suy yếu khả năng cạnh tranh của sản phẩm trong nước.

Dữ liệu từ nhiều nguồn cho thấy Nigeria đ&atilde; nhập khẩu từ 2,4 triệu đến 3,2 triệu tấn gạo trong năm 2025, phần lớn diễn ra trong giai đoạn ch&iacute;nh phủ &aacute;p dụng miễn thuế nhập khẩu tạm thời nhằm giảm chi ph&iacute; thực phẩm.

Theo c&ocirc;ng ty tư vấn n&ocirc;ng nghiệp Vestance, ước t&iacute;nh nhập khẩu gạo ni&ecirc;n vụ 2024/2025 đạt khoảng 2,4 triệu tấn, tăng 60% so với dự b&aacute;o 1,5 triệu tấn đưa ra v&agrave;o th&aacute;ng 4/2024. Con số n&agrave;y chưa bao gồm lượng gạo nhập lậu v&agrave;o nước n&agrave;y.

Việc nhập khẩu quy m&ocirc; lớn, ước t&iacute;nh trị gi&aacute; khoảng 1 ngh&igrave;n tỷ Naira, đ&atilde; khiến thị trường rơi v&agrave;o t&igrave;nh trạng dư cung từ năm ngo&aacute;i. Cơ chế Ch&iacute;nh s&aacute;ch N&ocirc;ng nghiệp Quốc gia (NAPM) v&igrave; vậy đ&atilde; k&ecirc;u gọi ch&iacute;nh phủ ngừng nhập khẩu th&ecirc;m để bảo vệ n&ocirc;ng d&acirc;n v&agrave; doanh nghiệp chế biến trong nước.

&Ocirc;ng Kolawale Oye, CEO của Infinera Agribusiness Ltd, cho biết ngay cả dữ liệu c&acirc;n đối lương thực quốc gia của ch&iacute;nh phủ cũng cho thấy Nigeria ghi nhận lượng gạo dư thừa khoảng 1,1 triệu tấn v&agrave;o th&aacute;ng 12/2025. Tuy nhi&ecirc;n, &ocirc;ng nhấn mạnh phần dư thừa n&agrave;y chủ yếu đến từ nhập khẩu chứ kh&ocirc;ng phải từ sản xuất nội địa.

Trong khi đ&oacute;, số liệu năm 2025 từ Cục Thống k&ecirc; Quốc gia Nigeria (NBS) cho thấy chi ph&iacute; nhập khẩu thực phẩm của nước n&agrave;y tăng mạnh, từ 3,83 ngh&igrave;n tỷ Naira năm 2023 &ndash; thời điểm Tổng thống Bola Ahmed Tinubu nhậm chức &ndash; l&ecirc;n 7,65 ngh&igrave;n tỷ Naira v&agrave;o năm 2025.

Nhiều n&ocirc;ng d&acirc;n cho rằng ch&iacute;nh s&aacute;ch miễn thuế nhập khẩu gạo v&agrave; một số mặt h&agrave;ng thực phẩm từ th&aacute;ng 7/2024 đến th&aacute;ng 12/2025 l&agrave; nguy&ecirc;n nh&acirc;n ch&iacute;nh khiến khối lượng nhập khẩu tăng vọt.

Tuy nhi&ecirc;n, tại một cuộc họp với c&aacute;c b&ecirc;n li&ecirc;n quan ở Abuja, Bộ trưởng N&ocirc;ng nghiệp v&agrave; An ninh Lương thực Abubakar Kyari cho biết chỉ c&oacute; khoảng 250.000 tấn gạo được nhập khẩu trong giai đoạn miễn thuế, con số m&agrave; &ocirc;ng cho l&agrave; kh&ocirc;ng đ&aacute;ng kể so với nhu cầu trong nước khoảng 11 triệu tấn.

D&ugrave; vậy, Bộ trưởng C&ocirc;ng nghiệp John Owan Enoh thừa nhận sự gia tăng của gạo nhập khẩu gi&aacute; rẻ đang tạo ra th&aacute;ch thức lớn. Theo &ocirc;ng, khi gạo nhập khẩu hoặc gạo lậu được b&aacute;n với gi&aacute; thấp hơn nhiều so với gạo chế biến trong nước, điều n&agrave;y l&agrave;m suy yếu sản xuất nội địa v&agrave; l&agrave;m giảm động lực đầu tư v&agrave;o ng&agrave;nh.

Trước đ&oacute;, dưới thời cựu Tổng thống Muhammadu Buhari, Nigeria đ&atilde; cấm nhập khẩu gạo qua bi&ecirc;n giới đường bộ nhằm th&uacute;c đẩy sản xuất nội địa. Ch&iacute;nh s&aacute;ch n&agrave;y gi&uacute;p sản lượng l&uacute;a tăng từ 2,8 triệu tấn năm 2010 l&ecirc;n 8 triệu tấn v&agrave;o năm 2021, nhờ sự hỗ trợ của chương tr&igrave;nh cho vay n&ocirc;ng nghiệp trọng điểm.

Sản lượng gạo xay x&aacute;t trung b&igrave;nh trong giai đoạn n&agrave;y đạt khoảng 5,3 triệu tấn mỗi năm, đồng thời năng suất l&uacute;a tăng từ 1,5 tấn/ha l&ecirc;n khoảng 3,5 tấn/ha.

Theo Ng&acirc;n h&agrave;ng Trung ương Nigeria, nhiều bang ghi nhận sản lượng cao như Kebbi (3,5 triệu tấn), Jigawa (2,1 triệu tấn), Kano (1,6 triệu tấn) v&agrave; Ebonyi (1,5 triệu tấn).

Kể từ năm 2017, khoảng 68 nh&agrave; m&aacute;y xay x&aacute;t gạo quy m&ocirc; vừa v&agrave; lớn đ&atilde; được x&acirc;y dựng tr&ecirc;n khắp Nigeria, đặc biệt tại khu vực miền Bắc, c&ugrave;ng h&agrave;ng ngh&igrave;n nh&agrave; m&aacute;y nhỏ hơn tại c&aacute;c bang như Kano, Kebbi, Kaduna, Katsina, Jigawa, Taraba, Benue, Nasarawa, Anambra v&agrave; Ebonyi.

Tuy nhi&ecirc;n, theo Bộ trưởng Owan Enoh, th&aacute;ch thức hiện nay đ&ograve;i hỏi c&aacute;c giải ph&aacute;p ch&iacute;nh s&aacute;ch thực chất thay v&igrave; chỉ dừng ở thảo luận. &Ocirc;ng nhấn mạnh gạo vẫn l&agrave; một trong những loại lương thực quan trọng nhất đối với Nigeria, với mức ti&ecirc;u thụ khoảng 32&ndash;33 kg/người mỗi năm, tương đương 6,7&ndash;7 triệu tấn gạo xay x&aacute;t.

Như Quỳnh

<a href="https://markettimes.vn/buon-cua-quoc-gia-nhap-khau-2-trieu-tan-gao-gan-90-nha-may-xay-xat-phai-dong-cua-chuyen-gi-dang-xay-ra-111062.html">Link gốc</a>

Khó khăn của quốc gia này chủ yếu đến từ lượng gạo nhập khẩu cao và tình trạng buôn lậu tràn vào thị trường nội địa.
