Đến lượt c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu - nơi vận h&agrave;nh c&aacute;c dịch vụ AI - đối diện rủi ro.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260330/images/screenshot-2026-03-30-at-09_36_45.png" style="height:348px; width:600px" />

Đường sắt, &ocirc; t&ocirc; thời kỳ đầu, mạng viễn th&ocirc;ng, dầu đ&aacute; phiến hay bất động sản Trung Quốc đều từng trải qua một chu kỳ cơn sốt n&oacute;ng bỏng. Giờ đ&acirc;y, đến lượt c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu - nơi vận h&agrave;nh c&aacute;c dịch vụ AI.&nbsp;

Liệu h&agrave;ng ngh&igrave;n tỷ USD đổ v&agrave;o những &ldquo;kho m&aacute;y lạnh chứa đầy thiết bị điện tử&rdquo; c&oacute; thể ph&aacute; vỡ quy luật &ldquo;b&ugrave;ng nổ rồi suy tho&aacute;i&rdquo; trong qu&aacute; khứ? Một số nh&acirc;n vật quyền lực tin l&agrave; c&oacute;, &iacute;t nhất l&agrave; đối với họ.

Trong số đ&oacute; c&oacute; Mark Zuckerberg c&ugrave;ng c&aacute;c l&atilde;nh đạo tại Alphabet, Microsoft, Amazon v&agrave; Oracle. Theo ước t&iacute;nh của Visible Alpha, 5 &ldquo;&ocirc;ng lớn&rdquo; n&agrave;y c&oacute; thể chi tới 4.000 tỷ USD vốn đầu tư trong 5 năm, phần lớn d&agrave;nh cho c&aacute;c trung t&acirc;m dữ liệu m&agrave; họ kỳ vọng sẽ t&aacute;i định h&igrave;nh hoạt động kinh doanh.

L&agrave;n s&oacute;ng chi ti&ecirc;u n&agrave;y đ&atilde; bắt đầu l&agrave;m thay đổi bảng c&acirc;n đối kế to&aacute;n. Google - vốn &iacute;t vay nợ - đ&atilde; huy động 32 tỷ USD từ thị trường tr&aacute;i phiếu. Meta ph&aacute;t h&agrave;nh 30 tỷ USD v&agrave;o th&aacute;ng 11 năm ngo&aacute;i, đồng thời g&aacute;nh th&ecirc;m c&aacute;c cam kết ngo&agrave;i bảng c&acirc;n đối cho những dự &aacute;n trung t&acirc;m dữ liệu khổng lồ. Nếu đ&acirc;y l&agrave; một cơn &ldquo;cuồng đầu tư&rdquo;, c&aacute;i gi&aacute; phải trả sẽ rất lớn.

D&ugrave; được quảng b&aacute; rầm rộ, việc x&aacute;c định ch&iacute;nh x&aacute;c c&oacute; bao nhi&ecirc;u trung t&acirc;m dữ liệu đang được x&acirc;y dựng v&agrave; chi ph&iacute; ra sao kh&ocirc;ng hề dễ d&agrave;ng. C&aacute;c nh&agrave; nghi&ecirc;n cứu của McKinsey ước t&iacute;nh tổng đầu tư v&agrave;o hạ tầng t&iacute;nh to&aacute;n phục vụ AI c&oacute; thể đạt 5.200 tỷ USD v&agrave;o năm 2030, dựa tr&ecirc;n c&ocirc;ng suất 125 gigawatt, với chi ph&iacute; khoảng 40 tỷ USD mỗi gigawatt.

Để so s&aacute;nh, mức ti&ecirc;u thụ điện cao điểm của Anh năm 2025 chỉ khoảng 46 gigawatt.

Tuy nhi&ecirc;n, con số n&agrave;y c&oacute; thể c&ograve;n thấp. Trước đ&acirc;y, mỗi gigawatt trung t&acirc;m dữ liệu cần khoảng 25 tỷ USD cho chip v&agrave; phần cứng, c&ugrave;ng 15 tỷ USD cho đất đai, điện v&agrave; c&aacute;c yếu tố kh&aacute;c. Hiện nay, chi ph&iacute; đ&atilde; tăng l&ecirc;n khoảng 35 tỷ USD v&agrave; 20 tỷ USD tương ứng. Điều đ&oacute; đẩy tổng chi ph&iacute; tiềm năng l&ecirc;n tới 6.900 tỷ USD đến năm 2030.

Nếu t&iacute;nh th&ecirc;m một nửa trong số 4.000 tỷ USD chi ti&ecirc;u dự kiến của c&aacute;c g&atilde; khổng lồ như Google, Meta v&agrave; Amazon, tổng quy m&ocirc; c&oacute; thể l&ecirc;n tới 9.000 tỷ USD.

Con số n&agrave;y tương đương tổng đầu tư v&agrave;o bất động sản nh&agrave; ở của Trung Quốc giai đoạn 2016&ndash;2021, trước khi thị trường n&agrave;y lao dốc. Đồng thời, n&oacute; cũng gấp hơn hai lần tổng đầu tư v&agrave;o thiết bị m&aacute;y t&iacute;nh tại Mỹ trong 5 năm trước khi bong b&oacute;ng dotcom vỡ.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260330/images/screenshot-2026-03-30-at-09_36_32.png" style="height:177px; width:600px" />

Lợi nhuận tương xứng

Giả sử c&aacute;c khoản đầu tư khổng lồ n&agrave;y thực sự diễn ra, c&acirc;u hỏi lớn l&agrave;: cần lợi nhuận bao nhi&ecirc;u để &ldquo;xứng đ&aacute;ng&rdquo; với số vốn bỏ ra?

Với c&aacute;c t&agrave;i sản hạ tầng như đường cao tốc hay nh&agrave; m&aacute;y điện, chi ph&iacute; vốn thường khoảng 7&ndash;8%/năm. Nhưng trung t&acirc;m dữ liệu rủi ro hơn. Theo gi&aacute;o sư Michael Roberts tại Wharton (Đại học Pennsylvania), mức sinh lời c&oacute; thể cần tới 15% hoặc hơn.

Giả sử mức tối thiểu l&agrave; 10%, th&igrave; khoản đầu tư 9.000 tỷ USD sẽ cần tạo ra 900 tỷ USD lợi nhuận mỗi năm sau chi ph&iacute;. Với bi&ecirc;n lợi nhuận khoảng 1/3, doanh thu cần đạt 2.700 tỷ USD - gần tương đương tổng chi ti&ecirc;u cho phần mềm của Mỹ trong một năm.

Doanh thu n&agrave;y c&oacute; thể đến từ hai nguồn: B&aacute;n sản phẩm, c&ocirc;ng cụ AI v&agrave; cho thu&ecirc; hạ tầng (chip, m&aacute;y chủ).

Microsoft l&agrave;m cả hai. Amazon v&agrave; Google chủ yếu cho thu&ecirc; hạ tầng. Meta, kh&ocirc;ng c&oacute; mảng cloud, sử dụng to&agrave;n bộ trung t&acirc;m dữ liệu cho ch&iacute;nh m&igrave;nh.

Tuy nhi&ecirc;n, m&ocirc; h&igrave;nh kinh doanh vẫn c&ograve;n mơ hồ. Google v&agrave; Meta cho rằng AI gi&uacute;p tăng doanh thu quảng c&aacute;o v&agrave; giữ ch&acirc;n người d&ugrave;ng. Microsoft thu ph&iacute; c&aacute;c c&ocirc;ng cụ AI nhưng cũng cung cấp miễn ph&iacute; để thu h&uacute;t người d&ugrave;ng.

Niềm tin của nh&agrave; đầu tư li&ecirc;n tục dao động. Cổ phiếu Meta từng giảm 11% khi c&ocirc;ng ty tăng dự b&aacute;o chi ti&ecirc;u, rồi lại tăng 10% khi tiếp tục l&agrave;m điều tương tự. Cổ phiếu Microsoft lại giảm 10% d&ugrave; kết quả kinh doanh vượt kỳ vọng.&nbsp;

Điều r&otilde; r&agrave;ng l&agrave;: c&agrave;ng chi mạnh cho đầu tư, c&agrave;ng &iacute;t tiền cho cổ đ&ocirc;ng trong ngắn hạn.

Vỡ bong b&oacute;ng

Trong ngắn hạn, nhu cầu vẫn rất lớn. C&aacute;c c&ocirc;ng ty cloud ghi nhận đơn h&agrave;ng tăng mạnh; lượng doanh thu chưa thực hiện của Microsoft, Google v&agrave; Amazon đ&atilde; tăng gấp đ&ocirc;i trong năm qua, theo Goldman Sachs. Điều n&agrave;y cho ph&eacute;p họ điều chỉnh tốc độ triển khai nếu thị trường thay đổi, tr&aacute;nh kịch bản &ldquo;x&acirc;y xong mới t&igrave;m kh&aacute;ch&rdquo; như bong b&oacute;ng viễn th&ocirc;ng cuối thập ni&ecirc;n 1990.

Tuy nhi&ecirc;n, kh&ocirc;ng c&oacute; g&igrave; đảm bảo nhu cầu sẽ tiếp tục theo kịp nguồn cung. Mark Zuckerberg thừa nhận &ocirc;ng đang đầu tư dựa tr&ecirc;n &ldquo;kịch bản lạc quan nhất&rdquo;.

C&ocirc;ng nghệ c&oacute; thể thay đổi nhanh ch&oacute;ng, k&eacute;o theo những giả định về nhu cầu cũng thay đổi. Ngo&agrave;i ra, chưa r&otilde; v&ograve;ng đời của c&aacute;c chip đắt đỏ n&agrave;y sẽ k&eacute;o d&agrave;i bao l&acirc;u.

Một rủi ro kh&aacute;c l&agrave; nhu cầu AI c&oacute; thể tăng chậm hơn dự kiến. Theo một b&aacute;o c&aacute;o của MIT, khoảng 95% dự &aacute;n AI trong doanh nghiệp hiện nay thất bại.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260330/images/screenshot-2026-03-30-at-09_20_02.png" style="height:389px; width:608px" />

Trong bong b&oacute;ng viễn th&ocirc;ng, sai lầm nằm ở việc tin rằng lưu lượng internet tăng gấp đ&ocirc;i mỗi 90 ng&agrave;y, trong khi thực tế l&agrave; mỗi năm. V&agrave; trong đầu tư, thời điểm l&agrave; yếu tố sống c&ograve;n, đặc biệt khi c&oacute; nợ cần phải trả.

Một số bắt đầu cảnh b&aacute;o về rủi ro của những dự b&aacute;o qu&aacute; tham vọng. Dario Amodei, đồng s&aacute;ng lập Anthropic, cho rằng nếu thực tế đi chệch khỏi c&aacute;c kỳ vọng hiện nay, những &ldquo;tay chơi lớn&rdquo; c&oacute; thể đối mặt nguy cơ ph&aacute; sản v&igrave; đ&atilde; &ldquo;all-in&rdquo; chi ti&ecirc;u vốn, &nbsp;&aacute;m chỉ t&acirc;m l&yacute; đầu tư kiểu &ldquo;chỉ sống một lần&rdquo; (YOLO) đang lan rộng trong ng&agrave;nh.

OpenAI c&oacute; thể l&agrave; &ldquo;ẩn số lớn nhất&rdquo;. C&ocirc;ng ty của Sam Altman, cha đẻ ChatGPT, từng c&oacute; tham vọng x&acirc;y dựng tới 250 gigawatt c&ocirc;ng suất trung t&acirc;m dữ liệu, với chi ph&iacute; c&oacute; thể vượt 10.000 tỷ USD. Do OpenAI kh&ocirc;ng trực tiếp sở hữu hạ tầng n&agrave;y tr&ecirc;n bảng c&acirc;n đối kế to&aacute;n, phần lớn chi ph&iacute; sẽ do c&aacute;c c&ocirc;ng ty x&acirc;y dựng trung t&acirc;m dữ liệu như CoreWeave, Crusoe, c&ugrave;ng c&aacute;c h&atilde;ng chip như Nvidia v&agrave; Advanced Micro Devices g&aacute;nh v&aacute;c.

Tuy nhi&ecirc;n, Altman đ&atilde; điều chỉnh kế hoạch. Nếu trước đ&acirc;y OpenAI dự định chi 1.400 tỷ USD trong 8 năm để thu&ecirc; trung t&acirc;m dữ liệu, th&igrave; nay con số l&agrave; 600 tỷ USD trong 4 năm. C&ocirc;ng ty cũng đ&atilde; dừng ph&aacute;t triển Sora - c&ocirc;ng cụ tạo video ti&ecirc;u tốn nhiều năng lượng - chỉ v&agrave;i th&aacute;ng sau khi ra mắt, cho thấy kỷ luật t&agrave;i ch&iacute;nh đang được siết chặt hơn. C&aacute;c đợt sa thải v&agrave; cắt giảm thưởng tại Meta cũng phản &aacute;nh xu hướng tương tự.

Ngay cả với c&aacute;c &ldquo;hyperscaler&rdquo;, việc họ thực sự cần bao nhi&ecirc;u c&ocirc;ng suất trung t&acirc;m dữ liệu cũng chưa r&otilde; r&agrave;ng. Meta vừa c&ocirc;ng bố kế hoạch đầu tư ri&ecirc;ng, vừa đồng thời k&yacute; hợp đồng thu&ecirc; hạ tầng từ c&aacute;c nh&agrave; cung cấp cloud kh&aacute;c, khiến tổng nhu cầu trở n&ecirc;n kh&oacute; đo&aacute;n. Trong bối cảnh cạnh tranh khốc liệt giữa c&aacute;c c&ocirc;ng ty AI, sự mập mờ n&agrave;y c&oacute; thể l&agrave; chủ &yacute;.

Nếu Mark Zuckerberg thay đổi kế hoạch sau khi đ&atilde; chi một phần trong 620 tỷ USD dự kiến đầu tư trong 4 năm tới, hoặc k&yacute; c&aacute;c hợp đồng thu&ecirc; m&agrave; sau đ&oacute; kh&ocirc;ng cần d&ugrave;ng đến, nh&agrave; đầu tư chắc chắn sẽ kh&ocirc;ng h&agrave;i l&ograve;ng. Tuy nhi&ecirc;n, với quyền kiểm so&aacute;t c&ocirc;ng ty th&ocirc;ng qua cổ phiếu c&oacute; quyền biểu quyết cao, gần như kh&ocirc;ng ai c&oacute; thể ngăn cản &ocirc;ng ngo&agrave;i việc ph&agrave;n n&agrave;n.

D&ugrave; vậy, ngay cả khi phải &ldquo;quay đầu&rdquo; mạnh, Meta cũng kh&oacute; rơi v&agrave;o khủng hoảng sống c&ograve;n khi năm ngo&aacute;i vẫn thu về gần 200 tỷ USD doanh thu quảng c&aacute;o. Google, Amazon v&agrave; Microsoft cũng c&oacute; những mảng kinh doanh cốt l&otilde;i đủ mạnh để &ldquo;chống lưng&rdquo;. Ri&ecirc;ng OpenAI th&igrave; kh&ocirc;ng.

Ch&iacute;nh điều n&agrave;y, c&ugrave;ng với việc phần lớn đầu tư được t&agrave;i trợ từ d&ograve;ng tiền nội bộ, khiến c&aacute;c &ldquo;&ocirc;ng lớn&rdquo; c&ocirc;ng nghệ hiện nay kh&aacute;c xa những c&ocirc;ng ty trong c&aacute;c cơn sốt đầu tư trước đ&acirc;y, vốn phụ thuộc nhiều v&agrave;o nợ hoặc ph&aacute;t h&agrave;nh cổ phiếu. Ngay cả khi kh&ocirc;ng thu hồi đủ vốn, Big Tech vẫn c&oacute; thể &ldquo;sống s&oacute;t để kể lại c&acirc;u chuyện&rdquo;.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260330/images/screenshot-2026-03-30-at-09_36_45%20(1).png" style="height:348px; width:600px" />

Apple

C&ocirc;ng ty c&ocirc;ng nghệ lớn duy nhất gần như đứng ngo&agrave;i l&agrave;n s&oacute;ng x&acirc;y dựng trung t&acirc;m dữ liệu l&agrave; Apple. Trong khi c&aacute;c đối thủ tăng mạnh vay nợ v&agrave; đầu tư t&agrave;i sản cố định, Apple vẫn duy tr&igrave; bảng c&acirc;n đối kế to&aacute;n gọn nhẹ.

D&ugrave; hợp t&aacute;c với Google để ph&aacute;t triển AI v&agrave; thử nghiệm một số t&iacute;nh năng &ldquo;tr&iacute; tuệ&rdquo;, h&atilde;ng sản xuất iPhone kh&ocirc;ng tham gia mạnh v&agrave;o việc tự x&acirc;y dựng m&ocirc; h&igrave;nh AI từ đầu.

Một chỉ số t&agrave;i ch&iacute;nh cho thấy sự kh&aacute;c biệt r&otilde; rệt: với mỗi 1 USD t&agrave;i sản cố định, Apple tạo ra hơn 8 USD doanh thu. Con số n&agrave;y chỉ l&agrave; 2 USD với Amazon v&agrave; hơn 1 USD với Meta.&nbsp;

Với CEO Tim Cook, việc kh&ocirc;ng chạy đua x&acirc;y dựng hạ tầng AI c&oacute; thể l&agrave; một bước đi thi&ecirc;n t&agrave;i, hoặc sai lầm ch&iacute; mạng, như nhận định của Jason Thomas từ Carlyle. Nếu Apple đồng thời mất vị thế tr&ecirc;n thị trường thiết bị (trong khi OpenAI, Google v&agrave; Meta đều ph&aacute;t triển thiết bị ri&ecirc;ng), rủi ro sẽ rất lớn.

Theo: Financial Times&nbsp;

<a href="https://markettimes.vn/bong-bong-ai-nguy-co-sap-vo-tung-xuat-hien-dong-von-khung-9-000-ty-usd-nhung-95-du-an-van-that-bai-nhieu-tay-choi-lon-co-the-pha-san-112278.html">Link gốc</a>

Đến lượt các trung tâm dữ liệu - nơi vận hành các dịch vụ AI - đối diện rủi ro.


Thế giới

Tạp chí Nhịp sống thị trường

Bong bóng AI nguy cơ sắp vỡ tung: Xuất hiện dòng vốn ‘khủng’ 9.000 tỷ USD nhưng 95% dự án vẫn thất bại, nhiều 'tay chơi lớn' có thể phá sản

Nguyễn Văn Hướng

Kh&#244;ng thấy điểm t&#234;n con Rồng đ&#244;ng l&#224;o đ&#226;u. 

Không thấy điểm tên con Rồng đông lào đâu. 