Đ&uacute;ng 1 tuần nữa, tất cả c&aacute;c doanh nghiệp ni&ecirc;m yết v&agrave; đăng k&yacute; giao dịch tr&ecirc;n s&agrave;n chứng kho&aacute;n sẽ phải nộp b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh kiểm to&aacute;n năm 2025 - l&agrave; t&agrave;i liệu đ&aacute;ng mong chờ nhất. Vậy l&agrave;m thế n&agrave;o để &ldquo;đọc&rdquo; dữ liệu một c&aacute;ch ch&iacute;nh x&aacute;c nhất?

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260324/images/photo_2026-03-24_07-46-39.jpg" style="height:450px; width:600px">

Rủi ro &ldquo;mất tiền&rdquo; hay &ldquo;mất h&agrave;ng&rdquo;

Thực tế b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh kiểm to&aacute;n năm 2024 (thời hạn nộp v&agrave;o cuối th&aacute;ng 3 năm ngo&aacute;i) đ&atilde; cho thấy những b&agrave;i học đắt gi&aacute; về niềm tin đặt sai chỗ.&nbsp;

Điển h&igrave;nh như trường hợp của <a class='symbol'>BCG</a> Energy (<a class='symbol'>BGE</a>), b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh tự lập ghi nhận mức l&atilde;i l&ecirc;n tới 394 tỷ đồng sau thuế, một con số đầy hứa hẹn. Thế nhưng, khi b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n được c&ocirc;ng bố, nh&agrave; đầu tư đ&atilde; thực sự sốc khi con số n&agrave;y đảo chiều th&agrave;nh lỗ r&ograve;ng tới 766 tỷ đồng, k&egrave;m theo một loạt &yacute; kiến ngoại trừ v&agrave; nhấn mạnh từ kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n. Cổ phiếu <a class='symbol'>BGE</a> ngay lập tức lao dốc kh&ocirc;ng phanh sau một thời gian tưởng chừng đ&atilde; t&iacute;ch lũy đủ &quot;tin xấu&quot; li&ecirc;n quan đến c&aacute;c l&atilde;nh đạo cao cấp của tập đo&agrave;n mẹ Bamboo Capital.

Với những trường hợp như của <a class='symbol'>BCG</a> Energy, nh&agrave; đầu tư r&otilde; r&agrave;ng đứng trước rủi ro mất tiền khi t&igrave;nh h&igrave;nh kinh doanh bết b&aacute;t của doanh nghiệp chưa được phản &aacute;nh đầy đủ, hoặc cố t&igrave;nh bị che dấu.&nbsp;

Tuy nhi&ecirc;n, trong thế giới t&agrave;i ch&iacute;nh, kh&ocirc;ng chỉ việc lợi nhuận sụt giảm mới &ldquo;g&acirc;y hại&rdquo; cho cổ đ&ocirc;ng. Việc b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n đột ngột ghi tăng lợi nhuận so với số tự lập cũng khiến nh&agrave; đầu tư thiệt hại do &quot;mất h&agrave;ng&quot; v&igrave; th&ocirc;ng tin chưa chuẩn x&aacute;c ban đầu.&nbsp;

Năm 2024, h&agrave;ng loạt doanh nghiệp lớn như Vietnam Airlines (<a class='symbol'>HVN</a>), Vinhomes (<a class='symbol'>VHM</a>), Vingroup (<a class='symbol'>VIC</a>), Hapaco (<a class='symbol'>HAP</a>) hay Bia S&agrave;i G&ograve;n B&igrave;nh T&acirc;y (<a class='symbol'>SBB</a>)... đều ghi nhận mức thay đổi lợi nhuận sau kiểm to&aacute;n tăng th&ecirc;m tới h&agrave;ng chục, h&agrave;ng trăm tỷ đồng (ri&ecirc;ng <a class='symbol'>SBB</a> giảm lỗ hơn 200 tỷ đồng).

Cần phải kh&aacute;ch quan nh&igrave;n nhận rằng, kh&ocirc;ng phải mọi sai lệch đều bắt nguồn từ sự cố &yacute; l&agrave;m sai của doanh nghiệp. Đ&ocirc;i khi, sự kh&aacute;c biệt đơn giản đến từ c&aacute;ch nh&igrave;n nhận v&agrave; đ&aacute;nh gi&aacute; kh&aacute;c nhau giữa đội ngũ kế to&aacute;n nội bộ v&agrave; kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n độc lập về c&aacute;c ước t&iacute;nh kế to&aacute;n phức tạp. D&ugrave; l&agrave; sai s&oacute;t kỹ thuật hay chủ đ&iacute;ch &quot;l&agrave;m đẹp&quot;, nh&agrave; đầu tư vẫn cần một c&aacute;i nh&igrave;n cuối c&ugrave;ng ch&iacute;nh x&aacute;c nhất, v&agrave; b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n ch&iacute;nh l&agrave; t&agrave;i liệu đ&aacute;ng tin cậy nhất để soi x&eacute;t nội tại một doanh nghiệp.

Nh&agrave; đầu tư cần soi x&eacute;t những g&igrave;?

Để kh&ocirc;ng bị lạc lối trong ma trận số liệu, nh&agrave; đầu tư cần tập trung v&agrave;o &quot;linh hồn&quot; của bản b&aacute;o c&aacute;o l&agrave; phần &yacute; kiến của kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n v&agrave; sự ch&ecirc;nh lệch ở c&aacute;c khoản mục trọng yếu. Một &yacute; kiến &quot;Chấp nhận to&agrave;n phần&quot; cho thấy bộ m&aacute;y t&agrave;i ch&iacute;nh vận h&agrave;nh ổn định, &iacute;t nhất kh&ocirc;ng c&oacute; nhiều &ldquo;điểm mờ&rdquo;.

Tuy nhi&ecirc;n, nếu xuất hiện &quot;&Yacute; kiến ngoại trừ&quot;, đ&oacute; l&agrave; t&iacute;n hiệu cho thấy kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n kh&ocirc;ng thể x&aacute;c thực hoặc kh&ocirc;ng đồng &yacute; với một phần dữ liệu quan trọng. Nghi&ecirc;m trọng hơn, dạng &yacute; kiến &quot;Từ chối đưa ra &yacute; kiến&quot; thường l&agrave; dấu hiệu của những lỗ hổng t&agrave;i ch&iacute;nh lớn m&agrave; nh&agrave; đầu tư kh&ocirc;ng thể bỏ qua.&nbsp;

Nh&agrave; đầu tư cũng cần đặc biệt ch&uacute; &yacute; đến c&aacute;c khoản mục dễ biến động như tr&iacute;ch lập dự ph&ograve;ng nợ xấu, dự ph&ograve;ng giảm gi&aacute; h&agrave;ng tồn kho hay việc ghi nhận doanh thu. Đ&acirc;y l&agrave; những nơi thường xuy&ecirc;n xảy ra sự v&ecirc;nh nhau giữa b&aacute;o c&aacute;o tự lập v&agrave; kiểm to&aacute;n, bởi doanh nghiệp lu&ocirc;n c&oacute; xu hướng lạc quan h&oacute;a c&aacute;c con số, trong khi kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n bắt buộc phải tu&acirc;n thủ t&iacute;nh thận trọng để phản &aacute;nh đ&uacute;ng gi&aacute; trị t&agrave;i sản thực tế.

Kh&aacute;c biệt n&agrave;y c&oacute; thể xuất ph&aacute;t đơn giản từ việc doanh nghiệp đ&aacute;nh gi&aacute; khoản kh&aacute;ch h&agrave;ng nợ (Phải thu kh&aacute;ch h&agrave;ng) l&agrave; c&oacute; thể thu hồi, nhưng dưới lăng k&iacute;nh ph&aacute;p l&yacute; v&agrave; c&aacute;c bằng chứng về giấy tờ, kiểm to&aacute;n cho rằng kh&oacute; thu hồi.&nbsp;

Một khu vực cực kỳ nhạy cảm thường được l&agrave;m r&otilde; trong b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n ch&iacute;nh l&agrave; c&aacute;c giao dịch với b&ecirc;n li&ecirc;n quan.&nbsp;

Th&ocirc;ng qua c&aacute;c thuyết minh chi tiết n&agrave;y, nh&agrave; đầu tư c&oacute; thể b&oacute;c t&aacute;ch được d&ograve;ng tiền thực chất của doanh nghiệp bắt nguồn từ đ&acirc;u, liệu đ&oacute; l&agrave; nguồn thu l&agrave;nh mạnh từ việc b&aacute;n h&agrave;ng ra thị trường cho kh&aacute;ch h&agrave;ng kh&aacute;ch quan, hay thực chất chỉ l&agrave; những v&ograve;ng xo&aacute;y d&ograve;ng tiền chạy quanh c&aacute;c c&ocirc;ng ty con v&agrave; c&ocirc;ng ty li&ecirc;n kết nhằm &quot;thổi&quot; doanh thu v&agrave; lợi nhuận ảo.&nbsp;

Mặc d&ugrave; việc giao dịch với c&aacute;c b&ecirc;n li&ecirc;n quan kh&ocirc;ng sai về ph&aacute;p luật hay quy định kế to&aacute;n, nhưng n&oacute; lu&ocirc;n tiềm ẩn rủi ro về việc r&uacute;t ruột t&agrave;i sản hoặc thao t&uacute;ng b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh. B&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n c&oacute; nhiệm vụ c&ocirc;ng khai chi tiết những mối quan hệ n&agrave;y để nh&agrave; đầu tư tự đ&aacute;nh gi&aacute; xem doanh nghiệp đang sống bằng thực lực hay đang dựa v&agrave;o những hệ sinh th&aacute;i phức tạp để tồn tại v&agrave; l&agrave;m đẹp sổ s&aacute;ch.

V&igrave; sao b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n đ&aacute;ng tin?

Nhiều người đặt c&acirc;u hỏi về t&iacute;nh kh&aacute;ch quan khi ch&iacute;nh doanh nghiệp l&agrave; kh&aacute;ch h&agrave;ng trả tiền cho h&atilde;ng kiểm to&aacute;n. Thực tế sự độc lập tương đối của kiểm to&aacute;n vẫn lu&ocirc;n được duy tr&igrave; v&agrave; th&uacute;c đẩy mạnh mẽ dưới những quy định nghề nghiệp v&agrave; ph&aacute;p l&yacute; khắt khe.&nbsp;

Kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n kh&ocirc;ng l&agrave;m việc để bảo vệ ban l&atilde;nh đạo doanh nghiệp m&agrave; họ l&agrave;m việc v&igrave; uy t&iacute;n chuy&ecirc;n m&ocirc;n v&agrave; tr&aacute;ch nhiệm bảo vệ lợi &iacute;ch c&ocirc;ng ch&uacute;ng. Trong khi ban l&atilde;nh đạo thường nh&igrave;n nhận t&agrave;i ch&iacute;nh bằng sự kỳ vọng v&agrave; c&aacute;c kế hoạch tương lai, th&igrave; kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n lại nh&igrave;n nhận bằng bằng chứng thực tế v&agrave; sự tu&acirc;n thủ nghi&ecirc;m ngặt c&aacute;c chuẩn mực kế to&aacute;n. Sự kh&aacute;c biệt trong &quot;thế giới quan&quot; n&agrave;y ch&iacute;nh l&agrave; bộ lọc quan trọng gi&uacute;p loại bỏ những hạt sạn th&ocirc;ng tin trước khi đến tay cổ đ&ocirc;ng, đảm bảo rằng những g&igrave; được c&ocirc;ng bố l&agrave; trung thực v&agrave; hợp l&yacute;.

Sức &eacute;p từ cơ quan quản l&yacute; nh&agrave; nước ch&iacute;nh l&agrave; r&agrave;o cản cuối c&ugrave;ng ngăn chặn mọi sự th&ocirc;ng đồng giữa đơn vị kiểm to&aacute;n v&agrave; doanh nghiệp.&nbsp;

Nếu kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n thực hiện sai quy tr&igrave;nh hoặc lơ l&agrave; tr&aacute;ch nhiệm, họ kh&ocirc;ng chỉ mất đi danh tiếng m&agrave; c&ograve;n đối mặt với c&aacute;c &aacute;n kỷ luật đ&igrave;nh chỉ h&agrave;nh nghề nghi&ecirc;m khắc. Minh chứng điển h&igrave;nh l&agrave; trường hợp của C&ocirc;ng ty Hạ tầng nước S&agrave;i G&ograve;n (<a class='symbol'>SII</a>) năm 2024. D&ugrave; b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh ban đầu do Grant Thornton Việt Nam kiểm to&aacute;n đưa ra &yacute; kiến &quot;chấp nhận to&agrave;n phần&quot;, nhưng Ủy ban Chứng kho&aacute;n Nh&agrave; nước (UBCKNN) sau đ&oacute; đ&atilde; kết luận b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n n&agrave;y kh&ocirc;ng đạt y&ecirc;u cầu. Theo C&ocirc;ng văn số 6067/UBCK-GSĐC ng&agrave;y 07/10/2025, cơ quan quản l&yacute; x&aacute;c định kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n chưa thực hiện đầy đủ c&aacute;c thủ tục v&agrave; chưa thu thập đủ bằng chứng th&iacute;ch hợp để đưa ra &yacute; kiến. Hệ quả trực tiếp l&agrave; UBCKNN đ&atilde; ch&iacute;nh thức đ&igrave;nh chỉ tư c&aacute;ch kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n đối với những người đ&atilde; k&yacute; tr&ecirc;n b&aacute;o c&aacute;o n&agrave;y, bao gồm cả Ph&oacute; Tổng gi&aacute;m đốc đơn vị kiểm to&aacute;n.&nbsp;

Những chế t&agrave;i quyết liệt n&agrave;y gửi đi một th&ocirc;ng điệp đanh th&eacute;p rằng b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n phải l&agrave; một tấm gương phẳng kh&ocirc;ng được ph&eacute;p cong v&ecirc;nh v&igrave; bất kỳ lợi &iacute;ch nh&oacute;m n&agrave;o, để xứng đ&aacute;ng l&agrave; điểm tựa niềm tin cuối c&ugrave;ng cho nh&agrave; đầu tư.

Kh&ocirc;ng chỉ chế t&agrave;i, c&aacute;c h&atilde;ng kiểm to&aacute;n cũng hoạt động để bảo vệ uy t&iacute;n bản th&acirc;n. Với c&aacute;c h&atilde;ng kiểm to&aacute;n c&oacute; c&aacute;c ti&ecirc;u chuẩn khắt khe, hoạt động chuẩn mực, được nhiều tổ chức t&agrave;i ch&iacute;nh tin cậy, họ cũng c&oacute; cơ hội được c&aacute;c doanh nghiệp lớn mời kiểm to&aacute;n với mức gi&aacute; cao hơn. B&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; t&agrave;i liệu cho nh&agrave; đầu tư soi v&agrave;o, đ&oacute; c&ograve;n l&agrave; t&agrave;i liệu m&agrave; c&aacute;c tổ chức t&iacute;n dụng nh&igrave;n v&agrave;o trước khi ra quyết định r&oacute;t tiền.&nbsp;

D&ugrave; kh&ocirc;ng phải l&agrave; t&agrave;i liệu đ&aacute;ng tin cậy tuyệt đối, nhưng với những quy định khắt khe v&agrave; cơ chế vận h&agrave;nh hiện tại, b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh kiểm to&aacute;n vẫn đang l&agrave; t&agrave;i liệu quan trọng v&agrave; đ&aacute;ng tin nhất được doanh nghiệp c&ocirc;ng bố.&nbsp;

&Iacute;t nhất, b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n đ&aacute;ng tin hơn những hứa hẹn đẹp đẽ từ l&atilde;nh đạo doanh nghiệp.&nbsp;

Minh Thư

<a href="https://markettimes.vn/bao-cao-kiem-toan-2025-nha-dau-tu-can-chu-y-gi-tren-ma-tran-so-lieu-111737.html">Link gốc</a>

Đúng 1 tuần nữa, tất cả các doanh nghiệp niêm yết và đăng ký giao dịch trên sàn chứng khoán sẽ phải nộp báo cáo tài chính kiểm toán năm 2025 - là tài liệu đáng mong chờ nhất. Vậy làm thế nào để “đọc” dữ liệu một cách chính xác nhất?


Đ&uacute;ng 1 tuần nữa, tất cả c&aacute;c doanh nghiệp ni&ecirc;m yết v&agrave; đăng k&yacute; giao dịch tr&ecirc;n s&agrave;n chứng kho&aacute;n sẽ phải nộp b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh kiểm to&aacute;n năm 2025 - l&agrave; t&agrave;i liệu đ&aacute;ng mong chờ nhất. Vậy l&agrave;m thế n&agrave;o để &ldquo;đọc&rdquo; dữ liệu một c&aacute;ch ch&iacute;nh x&aacute;c nhất?

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260324/images/photo_2026-03-24_07-46-39.jpg" style="height:450px; width:600px" />

Rủi ro &ldquo;mất tiền&rdquo; hay &ldquo;mất h&agrave;ng&rdquo;

Thực tế b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh kiểm to&aacute;n năm 2024 (thời hạn nộp v&agrave;o cuối th&aacute;ng 3 năm ngo&aacute;i) đ&atilde; cho thấy những b&agrave;i học đắt gi&aacute; về niềm tin đặt sai chỗ.&nbsp;

Điển h&igrave;nh như trường hợp của BCG Energy (BGE), b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh tự lập ghi nhận mức l&atilde;i l&ecirc;n tới 394 tỷ đồng sau thuế, một con số đầy hứa hẹn. Thế nhưng, khi b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n được c&ocirc;ng bố, nh&agrave; đầu tư đ&atilde; thực sự sốc khi con số n&agrave;y đảo chiều th&agrave;nh lỗ r&ograve;ng tới 766 tỷ đồng, k&egrave;m theo một loạt &yacute; kiến ngoại trừ v&agrave; nhấn mạnh từ kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n. Cổ phiếu BGE ngay lập tức lao dốc kh&ocirc;ng phanh sau một thời gian tưởng chừng đ&atilde; t&iacute;ch lũy đủ &quot;tin xấu&quot; li&ecirc;n quan đến c&aacute;c l&atilde;nh đạo cao cấp của tập đo&agrave;n mẹ Bamboo Capital.

Với những trường hợp như của BCG Energy, nh&agrave; đầu tư r&otilde; r&agrave;ng đứng trước rủi ro mất tiền khi t&igrave;nh h&igrave;nh kinh doanh bết b&aacute;t của doanh nghiệp chưa được phản &aacute;nh đầy đủ, hoặc cố t&igrave;nh bị che dấu.&nbsp;

Tuy nhi&ecirc;n, trong thế giới t&agrave;i ch&iacute;nh, kh&ocirc;ng chỉ việc lợi nhuận sụt giảm mới &ldquo;g&acirc;y hại&rdquo; cho cổ đ&ocirc;ng. Việc b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n đột ngột ghi tăng lợi nhuận so với số tự lập cũng khiến nh&agrave; đầu tư thiệt hại do &quot;mất h&agrave;ng&quot; v&igrave; th&ocirc;ng tin chưa chuẩn x&aacute;c ban đầu.&nbsp;

Năm 2024, h&agrave;ng loạt doanh nghiệp lớn như Vietnam Airlines (HVN), Vinhomes (VHM), Vingroup (VIC), Hapaco (HAP) hay Bia S&agrave;i G&ograve;n B&igrave;nh T&acirc;y (SBB)... đều ghi nhận mức thay đổi lợi nhuận sau kiểm to&aacute;n tăng th&ecirc;m tới h&agrave;ng chục, h&agrave;ng trăm tỷ đồng (ri&ecirc;ng SBB giảm lỗ hơn 200 tỷ đồng).

Cần phải kh&aacute;ch quan nh&igrave;n nhận rằng, kh&ocirc;ng phải mọi sai lệch đều bắt nguồn từ sự cố &yacute; l&agrave;m sai của doanh nghiệp. Đ&ocirc;i khi, sự kh&aacute;c biệt đơn giản đến từ c&aacute;ch nh&igrave;n nhận v&agrave; đ&aacute;nh gi&aacute; kh&aacute;c nhau giữa đội ngũ kế to&aacute;n nội bộ v&agrave; kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n độc lập về c&aacute;c ước t&iacute;nh kế to&aacute;n phức tạp. D&ugrave; l&agrave; sai s&oacute;t kỹ thuật hay chủ đ&iacute;ch &quot;l&agrave;m đẹp&quot;, nh&agrave; đầu tư vẫn cần một c&aacute;i nh&igrave;n cuối c&ugrave;ng ch&iacute;nh x&aacute;c nhất, v&agrave; b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n ch&iacute;nh l&agrave; t&agrave;i liệu đ&aacute;ng tin cậy nhất để soi x&eacute;t nội tại một doanh nghiệp.

Nh&agrave; đầu tư cần soi x&eacute;t những g&igrave;?

Để kh&ocirc;ng bị lạc lối trong ma trận số liệu, nh&agrave; đầu tư cần tập trung v&agrave;o &quot;linh hồn&quot; của bản b&aacute;o c&aacute;o l&agrave; phần &yacute; kiến của kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n v&agrave; sự ch&ecirc;nh lệch ở c&aacute;c khoản mục trọng yếu. Một &yacute; kiến &quot;Chấp nhận to&agrave;n phần&quot; cho thấy bộ m&aacute;y t&agrave;i ch&iacute;nh vận h&agrave;nh ổn định, &iacute;t nhất kh&ocirc;ng c&oacute; nhiều &ldquo;điểm mờ&rdquo;.

Tuy nhi&ecirc;n, nếu xuất hiện &quot;&Yacute; kiến ngoại trừ&quot;, đ&oacute; l&agrave; t&iacute;n hiệu cho thấy kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n kh&ocirc;ng thể x&aacute;c thực hoặc kh&ocirc;ng đồng &yacute; với một phần dữ liệu quan trọng. Nghi&ecirc;m trọng hơn, dạng &yacute; kiến &quot;Từ chối đưa ra &yacute; kiến&quot; thường l&agrave; dấu hiệu của những lỗ hổng t&agrave;i ch&iacute;nh lớn m&agrave; nh&agrave; đầu tư kh&ocirc;ng thể bỏ qua.&nbsp;

Nh&agrave; đầu tư cũng cần đặc biệt ch&uacute; &yacute; đến c&aacute;c khoản mục dễ biến động như tr&iacute;ch lập dự ph&ograve;ng nợ xấu, dự ph&ograve;ng giảm gi&aacute; h&agrave;ng tồn kho hay việc ghi nhận doanh thu. Đ&acirc;y l&agrave; những nơi thường xuy&ecirc;n xảy ra sự v&ecirc;nh nhau giữa b&aacute;o c&aacute;o tự lập v&agrave; kiểm to&aacute;n, bởi doanh nghiệp lu&ocirc;n c&oacute; xu hướng lạc quan h&oacute;a c&aacute;c con số, trong khi kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n bắt buộc phải tu&acirc;n thủ t&iacute;nh thận trọng để phản &aacute;nh đ&uacute;ng gi&aacute; trị t&agrave;i sản thực tế.

Kh&aacute;c biệt n&agrave;y c&oacute; thể xuất ph&aacute;t đơn giản từ việc doanh nghiệp đ&aacute;nh gi&aacute; khoản kh&aacute;ch h&agrave;ng nợ (Phải thu kh&aacute;ch h&agrave;ng) l&agrave; c&oacute; thể thu hồi, nhưng dưới lăng k&iacute;nh ph&aacute;p l&yacute; v&agrave; c&aacute;c bằng chứng về giấy tờ, kiểm to&aacute;n cho rằng kh&oacute; thu hồi.&nbsp;

Một khu vực cực kỳ nhạy cảm thường được l&agrave;m r&otilde; trong b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n ch&iacute;nh l&agrave; c&aacute;c giao dịch với b&ecirc;n li&ecirc;n quan.&nbsp;

Th&ocirc;ng qua c&aacute;c thuyết minh chi tiết n&agrave;y, nh&agrave; đầu tư c&oacute; thể b&oacute;c t&aacute;ch được d&ograve;ng tiền thực chất của doanh nghiệp bắt nguồn từ đ&acirc;u, liệu đ&oacute; l&agrave; nguồn thu l&agrave;nh mạnh từ việc b&aacute;n h&agrave;ng ra thị trường cho kh&aacute;ch h&agrave;ng kh&aacute;ch quan, hay thực chất chỉ l&agrave; những v&ograve;ng xo&aacute;y d&ograve;ng tiền chạy quanh c&aacute;c c&ocirc;ng ty con v&agrave; c&ocirc;ng ty li&ecirc;n kết nhằm &quot;thổi&quot; doanh thu v&agrave; lợi nhuận ảo.&nbsp;

Mặc d&ugrave; việc giao dịch với c&aacute;c b&ecirc;n li&ecirc;n quan kh&ocirc;ng sai về ph&aacute;p luật hay quy định kế to&aacute;n, nhưng n&oacute; lu&ocirc;n tiềm ẩn rủi ro về việc r&uacute;t ruột t&agrave;i sản hoặc thao t&uacute;ng b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh. B&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n c&oacute; nhiệm vụ c&ocirc;ng khai chi tiết những mối quan hệ n&agrave;y để nh&agrave; đầu tư tự đ&aacute;nh gi&aacute; xem doanh nghiệp đang sống bằng thực lực hay đang dựa v&agrave;o những hệ sinh th&aacute;i phức tạp để tồn tại v&agrave; l&agrave;m đẹp sổ s&aacute;ch.

V&igrave; sao b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n đ&aacute;ng tin?

Nhiều người đặt c&acirc;u hỏi về t&iacute;nh kh&aacute;ch quan khi ch&iacute;nh doanh nghiệp l&agrave; kh&aacute;ch h&agrave;ng trả tiền cho h&atilde;ng kiểm to&aacute;n. Thực tế sự độc lập tương đối của kiểm to&aacute;n vẫn lu&ocirc;n được duy tr&igrave; v&agrave; th&uacute;c đẩy mạnh mẽ dưới những quy định nghề nghiệp v&agrave; ph&aacute;p l&yacute; khắt khe.&nbsp;

Kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n kh&ocirc;ng l&agrave;m việc để bảo vệ ban l&atilde;nh đạo doanh nghiệp m&agrave; họ l&agrave;m việc v&igrave; uy t&iacute;n chuy&ecirc;n m&ocirc;n v&agrave; tr&aacute;ch nhiệm bảo vệ lợi &iacute;ch c&ocirc;ng ch&uacute;ng. Trong khi ban l&atilde;nh đạo thường nh&igrave;n nhận t&agrave;i ch&iacute;nh bằng sự kỳ vọng v&agrave; c&aacute;c kế hoạch tương lai, th&igrave; kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n lại nh&igrave;n nhận bằng bằng chứng thực tế v&agrave; sự tu&acirc;n thủ nghi&ecirc;m ngặt c&aacute;c chuẩn mực kế to&aacute;n. Sự kh&aacute;c biệt trong &quot;thế giới quan&quot; n&agrave;y ch&iacute;nh l&agrave; bộ lọc quan trọng gi&uacute;p loại bỏ những hạt sạn th&ocirc;ng tin trước khi đến tay cổ đ&ocirc;ng, đảm bảo rằng những g&igrave; được c&ocirc;ng bố l&agrave; trung thực v&agrave; hợp l&yacute;.

Sức &eacute;p từ cơ quan quản l&yacute; nh&agrave; nước ch&iacute;nh l&agrave; r&agrave;o cản cuối c&ugrave;ng ngăn chặn mọi sự th&ocirc;ng đồng giữa đơn vị kiểm to&aacute;n v&agrave; doanh nghiệp.&nbsp;

Nếu kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n thực hiện sai quy tr&igrave;nh hoặc lơ l&agrave; tr&aacute;ch nhiệm, họ kh&ocirc;ng chỉ mất đi danh tiếng m&agrave; c&ograve;n đối mặt với c&aacute;c &aacute;n kỷ luật đ&igrave;nh chỉ h&agrave;nh nghề nghi&ecirc;m khắc. Minh chứng điển h&igrave;nh l&agrave; trường hợp của C&ocirc;ng ty Hạ tầng nước S&agrave;i G&ograve;n (SII) năm 2024. D&ugrave; b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh ban đầu do Grant Thornton Việt Nam kiểm to&aacute;n đưa ra &yacute; kiến &quot;chấp nhận to&agrave;n phần&quot;, nhưng Ủy ban Chứng kho&aacute;n Nh&agrave; nước (UBCKNN) sau đ&oacute; đ&atilde; kết luận b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n n&agrave;y kh&ocirc;ng đạt y&ecirc;u cầu. Theo C&ocirc;ng văn số 6067/UBCK-GSĐC ng&agrave;y 07/10/2025, cơ quan quản l&yacute; x&aacute;c định kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n chưa thực hiện đầy đủ c&aacute;c thủ tục v&agrave; chưa thu thập đủ bằng chứng th&iacute;ch hợp để đưa ra &yacute; kiến. Hệ quả trực tiếp l&agrave; UBCKNN đ&atilde; ch&iacute;nh thức đ&igrave;nh chỉ tư c&aacute;ch kiểm to&aacute;n vi&ecirc;n đối với những người đ&atilde; k&yacute; tr&ecirc;n b&aacute;o c&aacute;o n&agrave;y, bao gồm cả Ph&oacute; Tổng gi&aacute;m đốc đơn vị kiểm to&aacute;n.&nbsp;

Những chế t&agrave;i quyết liệt n&agrave;y gửi đi một th&ocirc;ng điệp đanh th&eacute;p rằng b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n phải l&agrave; một tấm gương phẳng kh&ocirc;ng được ph&eacute;p cong v&ecirc;nh v&igrave; bất kỳ lợi &iacute;ch nh&oacute;m n&agrave;o, để xứng đ&aacute;ng l&agrave; điểm tựa niềm tin cuối c&ugrave;ng cho nh&agrave; đầu tư.

Kh&ocirc;ng chỉ chế t&agrave;i, c&aacute;c h&atilde;ng kiểm to&aacute;n cũng hoạt động để bảo vệ uy t&iacute;n bản th&acirc;n. Với c&aacute;c h&atilde;ng kiểm to&aacute;n c&oacute; c&aacute;c ti&ecirc;u chuẩn khắt khe, hoạt động chuẩn mực, được nhiều tổ chức t&agrave;i ch&iacute;nh tin cậy, họ cũng c&oacute; cơ hội được c&aacute;c doanh nghiệp lớn mời kiểm to&aacute;n với mức gi&aacute; cao hơn. B&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n kh&ocirc;ng chỉ l&agrave; t&agrave;i liệu cho nh&agrave; đầu tư soi v&agrave;o, đ&oacute; c&ograve;n l&agrave; t&agrave;i liệu m&agrave; c&aacute;c tổ chức t&iacute;n dụng nh&igrave;n v&agrave;o trước khi ra quyết định r&oacute;t tiền.&nbsp;

D&ugrave; kh&ocirc;ng phải l&agrave; t&agrave;i liệu đ&aacute;ng tin cậy tuyệt đối, nhưng với những quy định khắt khe v&agrave; cơ chế vận h&agrave;nh hiện tại, b&aacute;o c&aacute;o t&agrave;i ch&iacute;nh kiểm to&aacute;n vẫn đang l&agrave; t&agrave;i liệu quan trọng v&agrave; đ&aacute;ng tin nhất được doanh nghiệp c&ocirc;ng bố.&nbsp;

&Iacute;t nhất, b&aacute;o c&aacute;o kiểm to&aacute;n đ&aacute;ng tin hơn những hứa hẹn đẹp đẽ từ l&atilde;nh đạo doanh nghiệp.&nbsp;

Minh Thư

<a href="https://markettimes.vn/bao-cao-kiem-toan-2025-nha-dau-tu-can-chu-y-gi-tren-ma-tran-so-lieu-111737.html">Link gốc</a>