Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuy&ecirc;n bố sẽ giảm thuế nhập khẩu đối với h&agrave;ng h&oacute;a Ấn Độ từ 25% xuống c&ograve;n 18% sau khi New Delhi cam kết ngừng mua dầu của Nga đ&aacute;nh dấu một bước ngoặt quan trọng trong mối quan hệ kinh tế - ch&iacute;nh trị giữa hai nước.

Động th&aacute;i n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ phản &aacute;nh c&aacute;ch tiếp cận &ldquo;ngoại giao thuế quan&rdquo; m&agrave; &ocirc;ng Trump theo đuổi từ khi trở lại Nh&agrave; Trắng, m&agrave; c&ograve;n cho thấy vai tr&ograve; trung t&acirc;m của năng lượng trong c&aacute;c t&iacute;nh to&aacute;n địa chiến lược li&ecirc;n quan đến cuộc xung đột Nga - Ukraine.

Thuế quan, dầu mỏ v&agrave; đ&ograve;n bẩy chiến lược

Trong b&agrave;i đăng tr&ecirc;n Truth Social, &ocirc;ng Trump khẳng định việc giảm thuế sẽ đi k&egrave;m với việc Ấn Độ hạ thuế nhập khẩu đối với h&agrave;ng h&oacute;a Mỹ xuống 0% v&agrave; mua c&aacute;c sản phẩm của Mỹ trị gi&aacute; 500 tỷ USD. Theo &ocirc;ng, thỏa thuận n&agrave;y kh&ocirc;ng chỉ mang lại lợi &iacute;ch thương mại cho Mỹ, m&agrave; c&ograve;n g&oacute;p phần &ldquo;chấm dứt cuộc chiến ở Ukraine&rdquo;, bởi n&oacute; l&agrave;m suy yếu một trong những nguồn thu quan trọng nhất của Nga: xuất khẩu dầu mỏ.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260205/images/lom.jpg" style="height:388px; width:600px" />

Tổng thống Mỹ Donald Trump v&agrave; Thủ tướng Ấn Độ Narendra Modi trong một cuộc hội đ&agrave;m v&agrave;o th&aacute;ng 2/2025. Ảnh: Nh&agrave; Trắng

Thủ tướng Narendra Modi, trong phản hồi tr&ecirc;n mạng x&atilde; hội X, b&agrave;y tỏ sự hoan ngh&ecirc;nh đối với quyết định của Mỹ v&agrave; nhấn mạnh vai tr&ograve; l&atilde;nh đạo của &ocirc;ng Trump đối với &ldquo;h&ograve;a b&igrave;nh, ổn định v&agrave; thịnh vượng to&agrave;n cầu&rdquo;. Những tuy&ecirc;n bố n&agrave;y cho thấy cả hai nh&agrave; l&atilde;nh đạo đều coi thỏa thuận thuế quan - năng lượng l&agrave; một phần của bức tranh quan hệ song phương rộng lớn hơn, nơi kinh tế, ch&iacute;nh trị v&agrave; an ninh đan xen chặt chẽ.

Đằng sau những th&ocirc;ng điệp ngoại giao t&iacute;ch cực l&agrave; một thực tế phức tạp hơn. Kể từ khi Nga triển khai chiến dịch qu&acirc;n sự đặc biệt tại Ukraine v&agrave;o th&aacute;ng 2/2022, Ấn Độ đ&atilde; trở th&agrave;nh một trong những kh&aacute;ch h&agrave;ng lớn nhất của dầu th&ocirc; Nga.

Việc phần lớn thế giới phương T&acirc;y &aacute;p đặt trừng phạt đối với Moscow khiến dầu Nga được b&aacute;n với mức chiết khấu s&acirc;u, cho ph&eacute;p New Delhi vừa tăng nguồn cung năng lượng vừa kiềm chế chi ph&iacute; nhập khẩu. Trong bối cảnh Ấn Độ l&agrave; quốc gia ti&ecirc;u thụ năng lượng tăng nhanh, lợi thế gi&aacute; cả n&agrave;y c&oacute; &yacute; nghĩa kinh tế v&agrave; ch&iacute;nh trị rất lớn.

Tuy nhi&ecirc;n, từ g&oacute;c nh&igrave;n của Washington, d&ograve;ng tiền m&agrave; Nga thu được từ việc b&aacute;n dầu cho c&aacute;c nền kinh tế lớn như Ấn Độ l&agrave;m suy yếu hiệu quả của chế độ trừng phạt. V&igrave; vậy, &ocirc;ng Trump coi việc nhắm v&agrave;o người mua dầu Nga, th&ocirc;ng qua thuế quan v&agrave; đ&ograve;n bẩy thương mại, l&agrave; c&aacute;ch gi&aacute;n tiếp nhưng hiệu quả để gia tăng &aacute;p lực l&ecirc;n Moscow.

Ch&iacute;nh s&aacute;ch n&agrave;y đ&atilde; được triển khai theo từng bước. Th&aacute;ng 6, Mỹ tuy&ecirc;n bố &aacute;p thuế 25% đối với h&agrave;ng h&oacute;a Ấn Độ do cho rằng nước n&agrave;y chưa l&agrave;m đủ để thu hẹp th&acirc;m hụt thương mại với Mỹ v&agrave; mở cửa thị trường. Th&aacute;ng 8, Washington tiếp tục bổ sung th&ecirc;m 25% thuế đối với h&agrave;ng h&oacute;a Ấn Độ v&igrave; New Delhi vẫn tiếp tục mua dầu của Nga, n&acirc;ng tổng mức thuế l&ecirc;n 50%. Trong bối cảnh đ&oacute;, cam kết ngừng mua dầu Nga của Ấn Độ trở th&agrave;nh điều kiện then chốt để Mỹ đồng &yacute; hạ thuế xuống mức 18%.

Mức thuế n&agrave;y, d&ugrave; vẫn cao hơn trước đ&acirc;y, lại đưa Ấn Độ v&agrave;o nh&oacute;m gần với Li&ecirc;n minh ch&acirc;u &Acirc;u v&agrave; Nhật Bản, vốn đang chịu thuế khoảng 15%. Điều đ&oacute; cho thấy Washington sẵn s&agrave;ng d&ugrave;ng ưu đ&atilde;i thương mại như một c&ocirc;ng cụ để định hướng h&agrave;nh vi chiến lược của đối t&aacute;c.

Ấn Độ giữa Mỹ, Nga v&agrave; mạng lưới thương mại to&agrave;n cầu

Quyết định của Ấn Độ kh&ocirc;ng chỉ đơn giản l&agrave; nhượng bộ trước sức &eacute;p của Mỹ. N&oacute; diễn ra trong bối cảnh cấu tr&uacute;c thương mại v&agrave; địa ch&iacute;nh trị của New Delhi đang thay đổi nhanh ch&oacute;ng. Truyền thống quan hệ Ấn Độ - Nga từ l&acirc;u gắn chặt với lĩnh vực quốc ph&ograve;ng hơn l&agrave; năng lượng.

Nga l&agrave; nh&agrave; cung cấp vũ kh&iacute; lớn nhất cho Ấn Độ, trong khi tỷ trọng dầu Nga trong tổng nhập khẩu năng lượng của nước n&agrave;y trước năm 2022 tương đối nhỏ. Việc tăng mạnh mua dầu Nga sau khi chiến sự Ukraine nổ ra l&agrave; một quyết định mang t&iacute;nh cơ hội, tận dụng sự lệch pha của thị trường to&agrave;n cầu.

Giờ đ&acirc;y, khi Mỹ v&agrave; ch&acirc;u &Acirc;u gia tăng c&aacute;c biện ph&aacute;p nhằm hạn chế doanh thu năng lượng của Nga, việc tiếp tục nhập khẩu dầu Nga với quy m&ocirc; lớn ng&agrave;y c&agrave;ng mang lại rủi ro địa ch&iacute;nh trị. Thỏa thuận thuế quan với Mỹ v&igrave; thế cho ph&eacute;p Ấn Độ đạt được hai mục ti&ecirc;u: giảm &aacute;p lực thương mại từ Washington v&agrave; t&aacute;i khẳng định vai tr&ograve; của m&igrave;nh như một đối t&aacute;c chiến lược trong trật tự do Mỹ dẫn dắt.

<img alt="" src="https://static.fireant.vn/Upload/20260205/images/814-202602050933322.jpeg" style="height:400px; width:600px" />

Một nh&agrave; m&aacute;y lọc dầu của Ấn Độ. Ảnh: GI

Tuy nhi&ecirc;n, Ấn Độ kh&ocirc;ng đặt tất cả trứng v&agrave;o một giỏ. Chỉ v&agrave;i ng&agrave;y trước khi &ocirc;ng Trump c&ocirc;ng bố giảm thuế, New Delhi đ&atilde; k&yacute; kết một hiệp định thương mại tự do với Li&ecirc;n minh ch&acirc;u &Acirc;u sau gần hai thập kỷ đ&agrave;m ph&aacute;n. Thỏa thuận n&agrave;y mở ra triển vọng tự do h&oacute;a thương mại cho hầu hết c&aacute;c mặt h&agrave;ng giữa Ấn Độ v&agrave; 27 nước th&agrave;nh vi&ecirc;n EU, từ dệt may đến dược phẩm, đồng thời giảm mạnh thuế nhập khẩu đối với rượu vang v&agrave; &ocirc; t&ocirc; ch&acirc;u &Acirc;u.

Việc đồng thời đạt được c&aacute;c thỏa thuận lớn với Mỹ v&agrave; EU phản &aacute;nh chiến lược đa dạng h&oacute;a đối t&aacute;c của Ấn Độ. Trong một thế giới nơi ch&iacute;nh s&aacute;ch thuế quan của Washington ng&agrave;y c&agrave;ng kh&oacute; đo&aacute;n, New Delhi muốn tr&aacute;nh phụ thuộc qu&aacute; mức v&agrave;o một thị trường duy nhất. C&aacute;c thỏa thuận gần đ&acirc;y với Oman v&agrave; New Zealand cũng nằm trong nỗ lực đ&oacute;.

Từ ph&iacute;a Mỹ, thỏa thuận với Ấn Độ được th&uacute;c đẩy bởi cả động cơ kinh tế lẫn chiến lược. Mỹ đang th&acirc;m hụt thương mại h&agrave;ng h&oacute;a với Ấn Độ - 53,5 tỷ USD trong 11 th&aacute;ng đầu năm ngo&aacute;i, v&agrave; mong muốn mở rộng xuất khẩu sang thị trường hơn 1,4 tỷ d&acirc;n. Đồng thời, Washington coi Ấn Độ l&agrave; một đối trọng quan trọng với Trung Quốc ở ch&acirc;u &Aacute;, cả về kinh tế lẫn địa ch&iacute;nh trị.

Tuy vậy, việc đạt được &ldquo;thuế bằng 0&rdquo; cho h&agrave;ng h&oacute;a Mỹ v&agrave;o Ấn Độ kh&ocirc;ng hề dễ d&agrave;ng. New Delhi tỏ ra d&egrave; dặt trong việc mở cửa c&aacute;c lĩnh vực nhạy cảm như n&ocirc;ng nghiệp v&agrave; chăn nu&ocirc;i, vốn li&ecirc;n quan trực tiếp đến sinh kế của h&agrave;ng trăm triệu người. Điều n&agrave;y cho thấy d&ugrave; sẵn s&agrave;ng nhượng bộ về dầu mỏ v&agrave; thuế quan, Ấn Độ vẫn giữ những lằn ranh đỏ trong ch&iacute;nh s&aacute;ch thương mại.

Ở chiều ngược lại, việc Ấn Độ ngừng mua dầu Nga cũng kh&ocirc;ng phải l&agrave; quyết định kh&ocirc;ng c&oacute; chi ph&iacute;. Nga đ&atilde; cung cấp dầu với mức chiết khấu đ&aacute;ng kể, gi&uacute;p Ấn Độ giảm chi ph&iacute; nhập khẩu v&agrave; ổn định gi&aacute; nhi&ecirc;n liệu trong nước. Việc chuyển sang c&aacute;c nguồn cung kh&aacute;c, bao gồm dầu v&agrave; kh&iacute; tự nhi&ecirc;n từ Mỹ như &ocirc;ng Trump từng kỳ vọng, c&oacute; thể l&agrave;m tăng chi ph&iacute; trong ngắn hạn. Tuy nhi&ecirc;n, New Delhi dường như chấp nhận đ&aacute;nh đổi n&agrave;y để đổi lấy lợi &iacute;ch thương mại v&agrave; ch&iacute;nh trị d&agrave;i hạn.

Trong bối cảnh &ocirc;ng Trump gặp kh&oacute; khăn trong việc hiện thực h&oacute;a lời hứa nhanh ch&oacute;ng chấm dứt chiến tranh Ukraine, việc sử dụng c&aacute;c c&ocirc;ng cụ kinh tế để g&acirc;y &aacute;p lực gi&aacute;n tiếp l&ecirc;n Nga trở n&ecirc;n ng&agrave;y c&agrave;ng quan trọng. Cuộc đ&agrave;m ph&aacute;n ba b&ecirc;n dự kiến tại Abu Dhabi, với sự tham gia của đặc ph&aacute;i vi&ecirc;n Steve Witkoff v&agrave; Jared Kushner, cho thấy Nh&agrave; Trắng đang kết hợp ngoại giao truyền thống với chiến lược &ldquo;b&oacute;p nghẹt nguồn thu&rdquo; của Moscow.

Thỏa thuận với Ấn Độ v&igrave; thế mang &yacute; nghĩa vượt ra ngo&agrave;i song phương. Nếu New Delhi thực sự giảm mạnh hoặc chấm dứt nhập khẩu dầu Nga, t&aacute;c động đến ng&acirc;n s&aacute;ch của Moscow c&oacute; thể đ&aacute;ng kể, bởi Ấn Độ l&agrave; một trong những kh&aacute;ch h&agrave;ng lớn nhất của Nga kể từ năm 2022. Tuy nhi&ecirc;n, hiệu quả cuối c&ugrave;ng c&ograve;n phụ thuộc v&agrave;o việc Nga c&oacute; thể t&igrave;m được người mua thay thế ở c&aacute;c thị trường kh&aacute;c hay kh&ocirc;ng, cũng như v&agrave;o diễn biến của thị trường năng lượng to&agrave;n cầu.

T&oacute;m lại, việc Mỹ giảm thuế cho Ấn Độ để đổi lấy cam kết về dầu mỏ phản &aacute;nh một giai đoạn mới của &ldquo;ngoại giao kinh tế cưỡng bức&rdquo;, nơi thuế quan v&agrave; thị trường năng lượng trở th&agrave;nh c&ocirc;ng cụ của ch&iacute;nh s&aacute;ch đối ngoại.

Đối với Ấn Độ, đ&acirc;y l&agrave; một bước đi nhằm t&aacute;i c&acirc;n bằng vị thế của m&igrave;nh giữa c&aacute;c cường quốc, tận dụng cạnh tranh địa ch&iacute;nh trị để tối đa h&oacute;a lợi &iacute;ch. C&ograve;n đối với Mỹ, đ&oacute; l&agrave; một nỗ lực nhằm gắn kết thương mại với chiến lược to&agrave;n cầu, trong đ&oacute; cuộc chiến ở Ukraine vẫn l&agrave; t&acirc;m điểm.

H&ugrave;ng L&acirc;m

<a href="https://congluan.vn/an-do-va-bai-toan-mot-ben-ap-luc-mot-ben-gia-re-10329463.html">Link gốc</a>

Việc Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố sẽ giảm thuế nhập khẩu đối với hàng hóa Ấn Độ từ 25% xuống còn 18% sau khi New Delhi cam kết ngừng mua dầu của Nga đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong mối quan hệ kinh tế - chính trị giữa hai nước.

Thế giới

Nhà báo & Công luận

Ấn Độ và bài toán 'một bên áp lực, một bên giá rẻ'

Trần Quốc Thuận

Ấn độ cũng thuộc th&#224;nh phần đồng minh k đ&#225;ng tin

Ấn độ cũng thuộc thành phần đồng minh k đáng tin