So s&#225;nh Việt Nam hiện tại với Trung Quốc năm 2005 v&#224; H&#224;n Quốc khoảng 1985 cho thấy Việt Nam đang đứng ở một điểm rất quen thuộc trong tiến tr&#236;nh c&#244;ng nghiệp h&#243;a, nhưng bối cảnh thuận lợi v&#224; th&#225;ch thức lại kh&#225;c nhau.

Về tr&#236;nh độ ph&#225;t triển, Việt Nam hiện nay tương đương Trung Quốc giai đoạn 2005 v&#224; H&#224;n Quốc giữa thập ni&#234;n 1980: GDP/đầu người ở mức trung b&#236;nh, tăng trưởng dựa nhiều v&#224;o bất động sản, FDI nh&#226;n c&#244;ng gi&#225; rẻ, đầu tư c&#244;ng, hạ tầng v&#224; xuất khẩu, bắt đầu loay hoay với c&#226;u hỏi &quot;l&#224;m sao l&#234;n nấc thang gi&#225; trị cao hơn&quot;. Điểm kh&#225;c l&#224; Việt Nam đi sau n&#234;n c&#243; lợi thế học được m&#244; h&#236;nh, c&#244;ng nghệ v&#224; quản trị đ&#227; được chuẩn h&#243;a.

Về m&#244; h&#236;nh tăng trưởng, Trung Quốc 2005 vẫn dựa rất mạnh v&#224;o BĐS v&#224; đầu tư c&#244;ng, nhưng đồng thời đ&#227; bơm vốn khổng lồ cho sản xuất, xuất khẩu v&#224; c&#244;ng nghệ, c&#244;ng nghiệp nặng. H&#224;n Quốc 1985 th&#236; đang ở giai đoạn tăng tốc c&#244;ng nghiệp h&#243;a, tập trung th&#233;p, đ&#243;ng t&#224;u, &#244; t&#244;, điện tử dưới sự dẫn dắt của c&#225;c chaebol. Việt Nam hiện tại cũng phụ thuộc nhiều v&#224;o BĐS, nhưng đang đứng trước &#225;p lực phải chuyển nhanh sang sản xuất - c&#244;ng nghệ để tr&#225;nh bong b&#243;ng t&#224;i sản v&#224; bẫy thu nhập trung b&#236;nh.

Về vai tr&#242; nh&#224; nước, cả Trung Quốc v&#224; H&#224;n Quốc đều d&#249;ng doanh nghiệp nh&#224; nước hoặc tập đo&#224;n trụ cột để dẫn dắt những ng&#224;nh chiến lược: Trung Quốc c&#243; c&#225;c SOE năng lượng, hạ tầng, viễn th&#244;ng. H&#224;n Quốc c&#243; Samsung, Hyundai, POSCO được nh&#224; nước bảo trợ mạnh mẽ. Việt Nam h&#244;m nay cũng đang đặt vai tr&#242; tương tự cho c&#225;c trụ như Viettel, EVN, PVN v&#224; một số tập đo&#224;n hạ tầng - c&#244;ng nghiệp, nhưng mức độ quyết liệt v&#224; khả năng chấp nhận rủi ro d&#224;i hạn vẫn đang trong qu&#225; tr&#236;nh ho&#224;n thiện.

Về FDI v&#224; chuỗi cung ứng, Trung Quốc 2005 l&#224; &quot;c&#244;ng xưởng của thế giới&quot;, thu h&#250;t FDI khổng lồ, từ gia c&#244;ng đến dần h&#236;nh th&#224;nh c&#244;ng nghiệp phụ trợ nội địa. H&#224;n Quốc th&#236; &#237;t phụ thuộc FDI hơn, tập trung ph&#225;t triển năng lực trong nước. Việt Nam hiện giống Trung Quốc hơn ở chỗ phải dựa nhiều v&#224;o FDI giai đoạn đầu, nhưng kh&#225;c ở bối cảnh địa ch&#237;nh trị thuận lợi hơn khi thế giới đang đa dạng h&#243;a chuỗi cung ứng, tạo cơ hội nhảy c&#243;c nếu tận dụng tốt.

Về nh&#226;n lực v&#224; c&#244;ng nghệ, H&#224;n Quốc 1985 đ&#227; đầu tư rất mạnh cho gi&#225;o dục kỹ thuật v&#224; kỷ luật lao động, Trung Quốc 2005 bắt đầu b&#249;ng nổ đ&#224;o tạo kỹ sư; Việt Nam hiện c&#243; lợi thế d&#226;n số trẻ v&#224; chi ph&#237; lao động, nhưng điểm yếu l&#224; thiếu kỹ sư tr&#236;nh độ cao v&#224; năng lực R&amp;D nội địa c&#242;n mỏng, đ&#226;y sẽ l&#224; n&#250;t thắt nếu kh&#244;ng cải thiện nhanh.

Việt Nam hiện tại đứng ở &quot;điểm khởi động&quot; tương tự Trung Quốc 2005 v&#224; H&#224;n Quốc 1985, với lợi thế đi sau, hội nhập s&#226;u v&#224; bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng to&#224;n cầu. Tuy nhi&#234;n, để đi tiếp cần quyết liệt hơn trong đầu tư năng lượng, hạ tầng, c&#244;ng nghệ, nh&#226;n lực v&#224; trao vai tr&#242; thực chất cho c&#225;c tập đo&#224;n trụ cột. Nếu l&#224;m tốt, Việt Nam c&#243; thể r&#250;t ngắn con đường 20 - 30 năm của c&#225;c nước đi trước xuống c&#242;n 10 - 15 năm, nhưng nếu chậm trễ, nguy cơ mắc kẹt ở tăng trưởng dựa v&#224;o BĐS v&#224; gia c&#244;ng gi&#225; rẻ l&#224; rất r&#245;.

- Việt Đức Invest -

So sánh Việt Nam hiện tại với Trung Quốc năm 2005 và Hàn Quốc khoảng 1985 cho thấy Việt Nam đang đứng ở một điểm rất quen thuộc trong tiến trình công nghiệp hóa, nhưng bối cảnh thuận lợi và thách thức lại khác nhau.

Về trình độ phát triển, Việt Nam hiện nay tương đương Trung Quốc giai đoạn 2005 và Hàn Quốc giữa thập niên 1980: GDP/đầu người ở mức trung bình, tăng trưởng dựa nhiều vào bất động sản, FDI nhân công giá rẻ, đầu tư công, hạ tầng và xuất khẩu, bắt đầu loay hoay với câu hỏi "làm sao lên nấc thang giá trị cao hơn". Điểm khác là Việt Nam đi sau nên có lợi thế học được mô hình, công nghệ và quản trị đã được chuẩn hóa.

Về mô hình tăng trưởng, Trung Quốc 2005 vẫn dựa rất mạnh vào BĐS và đầu tư công, nhưng đồng thời đã bơm vốn khổng lồ cho sản xuất, xuất khẩu và công nghệ, công nghiệp nặng. Hàn Quốc 1985 thì đang ở giai đoạn tăng tốc công nghiệp hóa, tập trung thép, đóng tàu, ô tô, điện tử dưới sự dẫn dắt của các chaebol. Việt Nam hiện tại cũng phụ thuộc nhiều vào BĐS, nhưng đang đứng trước áp lực phải chuyển nhanh sang sản xuất - công nghệ để tránh bong bóng tài sản và bẫy thu nhập trung bình.

Về vai trò nhà nước, cả Trung Quốc và Hàn Quốc đều dùng doanh nghiệp nhà nước hoặc tập đoàn trụ cột để dẫn dắt những ngành chiến lược: Trung Quốc có các SOE năng lượng, hạ tầng, viễn thông. Hàn Quốc có Samsung, Hyundai, POSCO được nhà nước bảo trợ mạnh mẽ. Việt Nam hôm nay cũng đang đặt vai trò tương tự cho các trụ như Viettel, EVN, PVN và một số tập đoàn hạ tầng - công nghiệp, nhưng mức độ quyết liệt và khả năng chấp nhận rủi ro dài hạn vẫn đang trong quá trình hoàn thiện.

Về FDI và chuỗi cung ứng, Trung Quốc 2005 là "công xưởng của thế giới", thu hút FDI khổng lồ, từ gia công đến dần hình thành công nghiệp phụ trợ nội địa. Hàn Quốc thì ít phụ thuộc FDI hơn, tập trung phát triển năng lực trong nước. Việt Nam hiện giống Trung Quốc hơn ở chỗ phải dựa nhiều vào FDI giai đoạn đầu, nhưng khác ở bối cảnh địa chính trị thuận lợi hơn khi thế giới đang đa dạng hóa chuỗi cung ứng, tạo cơ hội nhảy cóc nếu tận dụng tốt.

Về nhân lực và công nghệ, Hàn Quốc 1985 đã đầu tư rất mạnh cho giáo dục kỹ thuật và kỷ luật lao động, Trung Quốc 2005 bắt đầu bùng nổ đào tạo kỹ sư; Việt Nam hiện có lợi thế dân số trẻ và chi phí lao động, nhưng điểm yếu là thiếu kỹ sư trình độ cao và năng lực R&D nội địa còn mỏng, đây sẽ là nút thắt nếu không cải thiện nhanh.

Việt Nam hiện tại đứng ở "điểm khởi động" tương tự Trung Quốc 2005 và Hàn Quốc 1985, với lợi thế đi sau, hội nhập sâu và bối cảnh dịch chuyển chuỗi cung ứng toàn cầu. Tuy nhiên, để đi tiếp cần quyết liệt hơn trong đầu tư năng lượng, hạ tầng, công nghệ, nhân lực và trao vai trò thực chất cho các tập đoàn trụ cột. Nếu làm tốt, Việt Nam có thể rút ngắn con đường 20 - 30 năm của các nước đi trước xuống còn 10 - 15 năm, nhưng nếu chậm trễ, nguy cơ mắc kẹt ở tăng trưởng dựa vào BĐS và gia công giá rẻ là rất rõ.

- Việt Đức Invest -