12/04/2026

V&#242;ng 1 đ&#224;m ph&#225;n Iran - Mỹ thất bại khi kh&#244;ng đạt được thoả thuận. Cũng kh&#244;ng ngạc nhi&#234;n lắm. V&#236; 2 b&#234;n vừa chiến đấu căng thẳng, bỗng dưng 1 cuộc gặp giải quyết xong vấn đề l&#224; hiếm. Đ&#224;m ph&#225;n Paris chấm dứt chiến tranh VN mất gần 5 năm với hơn 200 phi&#234;n họp. Đ&#224;m ph&#225;n Nga-Ukraine nhiều năm nay vẫn chưa c&#243; kết quả. 

Điều ta quan t&#226;m l&#224; Mỹ sẽ l&#224;m g&#236; tiếp theo? 
Hiện tại Iran đang xem m&#236;nh cửa tr&#234;n n&#234;n kh&#244;ng xuống nước dễ d&#224;ng. Trước khi Trump tấn c&#244;ng, Iran đ&#227; xuống nước chấp nhận từ bỏ vũ kh&#237; hạt nh&#226;n (theo lời ngoại trưởng Iran). V&#236; l&#250;c đ&#243; Iran cũng chưa chắc chắn m&#236;nh c&#243; kiểm so&#225;t qu&#226;n sự được Hormuz kh&#244;ng. Nhưng giờ th&#236; họ kh&#225; chắc chắn. V&#236; vậy Iran quay xe kh&#244;ng chấp nhận từ bỏ hạt nh&#226;n theo y&#234;u cầu từ Mỹ. Về ph&#237;a Trump, y&#234;u cầu hạt nh&#226;n gần như l&#224; quan trọng nhất, hơn cả Hormuz. V&#236; nếu Iran kh&#244;ng từ bỏ hạt nh&#226;n, người ta sẽ đặt c&#226;u hỏi: mục ti&#234;u của Trump l&#224; g&#236; khi tấn c&#244;ng Iran như vậy? V&#224; Trump đ&#227; đạt được  g&#236; khi tấn c&#244;ng iran.

R&#245; r&#224;ng Trump đang thua về mặt ch&#237;nh trị v&#224; chiến lược. NY Times tường thuật lại rằng: đ&#237;ch th&#226;n Netanyahu v&#224; gi&#225;m đốc Mossad bay qua nh&#224; Trắng thuyết tr&#236;nh với Trump về phương &#225;n tấn c&#244;ng Iran. H&#244;m đ&#243; Israel thuyết phục rằng cuộc tấn c&#244;ng c&#243; thể thay đổi chế độ Iran cũng như Iran sẽ qu&#225; yếu đến nỗi kh&#244;ng thể kiểm so&#225;t Hormuz. Cấp dưới Trump bao gồm JD Vance kh&#244;ng đồng t&#236;nh v&#224; khuy&#234;n Trump kh&#244;ng n&#234;n. Nhưng kết quả Trump vẫn ra lệnh tấn c&#244;ng. Cựu ngoại trưởng John Kerry cũng cho biết Netanyahu trong qu&#225; khứ từng nhiều lần thuyết phục c&#225;c đời tổng thống Mỹ tấn c&#244;ng Iran, nhưng đều bị từ chối. C&#243; lẽ tấn c&#244;ng Iran đang l&#224; sai lầm ch&#237;nh trị lớn nhất của Trump tới hiện tại.

Điểm yếu của Trump l&#224; &#225;p lực trong nước v&#224; &#225;p lực kinh tế. Lạm ph&#225;t Mỹ nhảy từ 3 l&#234;n 3.3% th&#225;ng vừa rồi đ&#227; l&#224; cảnh b&#225;o đỏ. Lạm ph&#225;t c&#243; thể chưa phản &#225;nh hết trong th&#225;ng 3, m&#224; ngấm dần trong thời gian tới nếu gi&#225; dầu kh&#244;ng hạ nhiệt. (Gi&#225; xăng ở Mỹ th&#225;ng 3 đ&#227; tăng 21.2%).

Về dự đo&#225;n ngắn hạn sắp tới. T&#244;i cho rằng Trump c&#243; thể đe doạ tấn c&#244;ng qu&#226;n sự Iran trở lại tr&#234;n Trust. Nhưng sẽ kh&#244;ng l&#224;m ngay. M&#224; khả năng cao Mỹ sẽ tiếp tục cho tầu gỡ m&#236;n ở Hormuz (Mỹ đang l&#224;m). Nếu Iran c&#244;ng khai cản trở tầu h&#224;ng qua Hormuz, Mỹ mới lấy l&#253; do ph&#225; vỡ cam kết ngừng bắn v&#224; tấn c&#244;ng qu&#226;n sự trở lại. 

Điểm thứ 2 Trump khả năng cao sẽ l&#224;m: đ&#243; l&#224; doạ r&#250;t khỏi NATO để buộc nato tham gia v&#224;o xung đột g&#226;y sức &#233;p l&#234;n Iran. Nato rất cần Mỹ. Hiện tại Mỹ đang ph&#242;ng thủ hạt nh&#226;n cho cả ch&#226;u &#194;u. Nếu thiếu Mỹ, ch&#226;u &#194;u phải chi ra rất nhiều tiền x&#226;y dựng hệ thống ph&#242;ng thủ hạt nh&#226;n ri&#234;ng. V&#224; quan trọng l&#224; n&#243; mất nhiều thời gian. Trong khi rủi ro hiện tại đang cao.

H&#244;m nay 1 số chuy&#234;n gia n&#234;u quan điểm m&#224; t&#244;i thấy đ&#225;ng ch&#250; &#253;: đ&#243; l&#224; bối cảnh lạm ph&#225;t cao, l&#227;i suất cao, nợ c&#244;ng cao sẽ khiến chu kỳ 2026-2030 to&#224;n cầu sẽ l&#224; chu kỳ phục hồi h&#236;nh chữ E. T&#244;i kh&#244;ng phải chuy&#234;n gia nhưng t&#244;i c&#243; thể giải th&#237;ch đơn giản chữ E như sau:

- Phục hồi chữ V: nhanh v&#224; lan toả (v&#237; dụ sau covid)
- Phục hồi chữ K: ph&#226;n ho&#225;, người gi&#224;u l&#234;n người ngh&#232;o đi. V&#237; dụ 2025
- Phục hồi chữ E: cực đoan hơn chữ K: x&#227; hội chia th&#224;nh nhiều tầng: 1% hưởng lợi phần lớn tăng trưởng; 10% tăng trưởng nhẹ; 50-80% lay lắt v&#224; dưới 50%: cảm gi&#225;c suy tho&#225;i (con số % l&#224; tượng trưng).

Như ở Mỹ hiện tại số &#237;t dn AI l&#224; tăng trưởng tốt, c&#242;n SME vẫn kh&#225; kh&#243; khăn do l&#227;i suất cao.

D&#249; sao th&#236; ta cũng phải đợi hết tuần tới mới biết diễn biến thực tế ra sao. T&#244;i hi vọng vấn đề Hormuz sẽ được xử l&#253; sớm để d&#242;ng chảy dầu lưu th&#244;ng trở lại. Đ&#226;y đơn thuần kh&#244;ng phải vấn đề của Trump (mặc d&#249; ch&#237;nh Trump tạo ra) m&#224; n&#234;n l&#224; vấn đề quốc tế (v&#236; ai cũng bị ảnh hưởng).

Facebook: S&#243;ng v&#224; Người


12/04/2026

Vòng 1 đàm phán Iran - Mỹ thất bại khi không đạt được thoả thuận. Cũng không ngạc nhiên lắm. Vì 2 bên vừa chiến đấu căng thẳng, bỗng dưng 1 cuộc gặp giải quyết xong vấn đề là hiếm. Đàm phán Paris chấm dứt chiến tranh VN mất gần 5 năm với hơn 200 phiên họp. Đàm phán Nga-Ukraine nhiều năm nay vẫn chưa có kết quả. 

Điều ta quan tâm là Mỹ sẽ làm gì tiếp theo? 
Hiện tại Iran đang xem mình cửa trên nên không xuống nước dễ dàng. Trước khi Trump tấn công, Iran đã xuống nước chấp nhận từ bỏ vũ khí hạt nhân (theo lời ngoại trưởng Iran). Vì lúc đó Iran cũng chưa chắc chắn mình có kiểm soát quân sự được Hormuz không. Nhưng giờ thì họ khá chắc chắn. Vì vậy Iran quay xe không chấp nhận từ bỏ hạt nhân theo yêu cầu từ Mỹ. Về phía Trump, yêu cầu hạt nhân gần như là quan trọng nhất, hơn cả Hormuz. Vì nếu Iran không từ bỏ hạt nhân, người ta sẽ đặt câu hỏi: mục tiêu của Trump là gì khi tấn công Iran như vậy? Và Trump đã đạt được  gì khi tấn công iran.

Rõ ràng Trump đang thua về mặt chính trị và chiến lược. NY Times tường thuật lại rằng: đích thân Netanyahu và giám đốc Mossad bay qua nhà Trắng thuyết trình với Trump về phương án tấn công Iran. Hôm đó Israel thuyết phục rằng cuộc tấn công có thể thay đổi chế độ Iran cũng như Iran sẽ quá yếu đến nỗi không thể kiểm soát Hormuz. Cấp dưới Trump bao gồm JD Vance không đồng tình và khuyên Trump không nên. Nhưng kết quả Trump vẫn ra lệnh tấn công. Cựu ngoại trưởng John Kerry cũng cho biết Netanyahu trong quá khứ từng nhiều lần thuyết phục các đời tổng thống Mỹ tấn công Iran, nhưng đều bị từ chối. Có lẽ tấn công Iran đang là sai lầm chính trị lớn nhất của Trump tới hiện tại.

Điểm yếu của Trump là áp lực trong nước và áp lực kinh tế. Lạm phát Mỹ nhảy từ 3 lên 3.3% tháng vừa rồi đã là cảnh báo đỏ. Lạm phát có thể chưa phản ánh hết trong tháng 3, mà ngấm dần trong thời gian tới nếu giá dầu không hạ nhiệt. (Giá xăng ở Mỹ tháng 3 đã tăng 21.2%).

Về dự đoán ngắn hạn sắp tới. Tôi cho rằng Trump có thể đe doạ tấn công quân sự Iran trở lại trên Trust. Nhưng sẽ không làm ngay. Mà khả năng cao Mỹ sẽ tiếp tục cho tầu gỡ mìn ở Hormuz (Mỹ đang làm). Nếu Iran công khai cản trở tầu hàng qua Hormuz, Mỹ mới lấy lý do phá vỡ cam kết ngừng bắn và tấn công quân sự trở lại. 

Điểm thứ 2 Trump khả năng cao sẽ làm: đó là doạ rút khỏi NATO để buộc nato tham gia vào xung đột gây sức ép lên Iran. Nato rất cần Mỹ. Hiện tại Mỹ đang phòng thủ hạt nhân cho cả châu Âu. Nếu thiếu Mỹ, châu Âu phải chi ra rất nhiều tiền xây dựng hệ thống phòng thủ hạt nhân riêng. Và quan trọng là nó mất nhiều thời gian. Trong khi rủi ro hiện tại đang cao.

Hôm nay 1 số chuyên gia nêu quan điểm mà tôi thấy đáng chú ý: đó là bối cảnh lạm phát cao, lãi suất cao, nợ công cao sẽ khiến chu kỳ 2026-2030 toàn cầu sẽ là chu kỳ phục hồi hình chữ E. Tôi không phải chuyên gia nhưng tôi có thể giải thích đơn giản chữ E như sau:

- Phục hồi chữ V: nhanh và lan toả (ví dụ sau covid)
- Phục hồi chữ K: phân hoá, người giàu lên người nghèo đi. Ví dụ 2025
- Phục hồi chữ E: cực đoan hơn chữ K: xã hội chia thành nhiều tầng: 1% hưởng lợi phần lớn tăng trưởng; 10% tăng trưởng nhẹ; 50-80% lay lắt và dưới 50%: cảm giác suy thoái (con số % là tượng trưng).

Như ở Mỹ hiện tại số ít dn AI là tăng trưởng tốt, còn SME vẫn khá khó khăn do lãi suất cao.

Dù sao thì ta cũng phải đợi hết tuần tới mới biết diễn biến thực tế ra sao. Tôi hi vọng vấn đề Hormuz sẽ được xử lý sớm để dòng chảy dầu lưu thông trở lại. Đây đơn thuần không phải vấn đề của Trump (mặc dù chính Trump tạo ra) mà nên là vấn đề quốc tế (vì ai cũng bị ảnh hưởng).

Facebook: Sóng và Người
