17/1/2026

Sau nhiều năm quan s&#225;t t&#244;i thấy c&#243; 1 sự lặp lại th&#250; vị trong v&#242;ng đời của trader. N&#243; như sau (c&#225;c bạn c&#243; thể g&#243;p &#253; bổ sung cho ho&#224;n thiện):

Bước 1 – F0: Ng&#226;y thơ 
Nh&#224; đầu tư mới F0 thường kh&#244;ng sợ h&#227;i. Kh&#244;ng bị &#225;m ảnh bởi “đỉnh – đ&#225;y”, kh&#244;ng mang theo k&#253; ức thua lỗ, kh&#244;ng bị tr&#243;i bởi qu&#225; khứ. Ch&#237;nh v&#236; thế, họ d&#225;m mua khi người kh&#225;c sợ, d&#225;m xuống tiền l&#250;c thị trường c&#242;n ho&#224;i nghi. Kh&#244;ng &#237;t F0 kiếm được lợi nhuận rất ổn ngay giai đoạn đầu ch&#237;nh bởi sự kh&#244;ng biết sợ n&#224;y.

Đ&#226;y l&#224; giai đoạn t&#244;i tạm gọi l&#224; “&#226;n huệ của sự v&#244; minh”.

Bước 2 – F1: Bắt đầu sai 
Sau v&#224;i lần giao dịch, những lệnh mua b&#225;n sai bắt đầu xuất hiện.
L&#227;i kh&#244;ng c&#242;n đều, thậm ch&#237; c&#243; những khoản lỗ đầu ti&#234;n.
Nh&#224; đầu tư l&#250;c n&#224;y bắt đầu đọc tin, ph&#226;n t&#237;ch kt, nghe room khuyến nghị, nhưng chưa c&#243; phương ph&#225;p, kiến thức rời rạc, v&#224; t&#226;m l&#253; th&#236; ho&#224;n to&#224;n chưa được r&#232;n luyện
Sai lầm ở giai đoạn n&#224;y thường chưa qu&#225; lớn, nhưng đủ để gieo mầm bất an.

Bước 3 – F2: Thua lỗ thật sự v&#236; c&#225;i t&#244;i
Đ&#226;y l&#224; giai đoạn nguy hiểm nhất.
Nhiều nh&#224; đầu tư d&#225;m cược lớn hơn, v&#236; tin rằng m&#236;nh đ&#227; hiểu thị trường. Nhưng ch&#237;nh họ bị bias nặng bởi c&#225;c kịch bản đ&#227; vẽ ra trong đầu. L&#250;c n&#224;y, lỗ kh&#244;ng c&#242;n hẳn đến từ thị trường, m&#224; đến từ ch&#237;nh c&#225;i t&#244;i b&#234;n trong. C&#224;ng lỗ th&#236; họ c&#224;ng gồng v&#236; tin m&#236;nh c&#242;n đ&#250;ng. T&#226;m l&#253; trader kh&#225; nặng nề, nhưng chưa thực sự nhận ra gốc rễ vấn đề nằm ở đ&#226;u.
Rất nhiều trader dừng lại vĩnh viễn ở đ&#226;y, v&#224; kh&#244;ng bg quay lại ttck.

Bước 4 – F3: Khi&#234;m tốn trở lại
Trader sống s&#243;t qua F2 sẽ bước sang F3.
Nh&#224; đầu tư bắt đầu học nghi&#234;m t&#250;c hơn về phương ph&#225;p, dần kiểm so&#225;t được cảm x&#250;c. Thua lỗ l&#250;c n&#224;y giảm đi r&#245; rệt.
Lợi nhuận c&#243; thể chưa lớn, nhưng đ&#227; bền hơn v&#224; &#237;t bị t&#226;m l&#253; ảnh hưởng tới cuộc sống.
Đ&#226;y l&#224; giai đoạn trader “t&#225;i cấu tr&#250;c lại ch&#237;nh m&#236;nh”.

Bước 5 – Fn: Số &#237;t c&#242;n ở lại
Sau nhiều năm, chỉ c&#242;n lại một nh&#243;m nhỏ.
Nh&#243;m n&#224;y đầy kinh nghiệm v&#224; cũng full thương t&#237;ch. Biết sợ, n&#234;n biết kiểm so&#225;t t&#226;m l&#253;: Biết mua khi người kh&#225;c sợ, nhưng kh&#244;ng c&#242;n hồn nhi&#234;n như F0. Kiểm so&#225;t cảm x&#250;c tốt, v&#224; họ kh&#244;ng cần chứng minh m&#236;nh đ&#250;ng với ai cả. Lợi nhuận của nh&#243;m n&#224;y c&#243; thể kh&#244;ng qu&#225; ph&#244; trương, đ&#244;i l&#250;c họ h&#224;i l&#242;ng với game h&#242;a vốn. 
Nhưng thua lỗ được hạn chế tối đa – v&#224; quan trọng hơn: họ c&#242;n ở lại. V&#224; do kiểm so&#225;t được cảm x&#250;c, họ c&#243; thể ở lại th&#234;m với thị trường th&#234;m nhiều năm nữa.

Điều th&#250; vị t&#244;i thấy l&#224; h&#224;nh vi của Fn đ&#244;i khi rất giống F0
Nhưng đ&#243; l&#224; sự “đơn giản sau khi đ&#227; đi qua đủ một v&#242;ng trưởng th&#224;nh”, chứ kh&#244;ng phải sự ng&#226;y thơ ban đầu.

Đ&#226;y l&#224; t&#244;i viết dựa tr&#234;n quan s&#225;t - 1 dạng định t&#237;nh c&#243; thể đ&#250;ng với người n&#224;y nhưng kh&#244;ng đ&#250;ng với người kh&#225;c. C&#225;c bạn muốn thực sự nghi&#234;m t&#250;c đọc về ph&#226;n t&#237;ch định lượng t&#226;m l&#253; trader tr&#234;n ttck VN c&#225;c bạn c&#243; thể đặt quyển &quot;Thị trường l&#224; tấm gương&quot; t&#244;i viết. Link đặt tr&#234;n FB: S&#243;ng v&#224; Người
Ch&#250;c c&#225;c bạn cuối tuần vui vẻ!
#vni #chungkhoan #vnindex #tamlyhoc

17/1/2026

Sau nhiều năm quan sát tôi thấy có 1 sự lặp lại thú vị trong vòng đời của trader. Nó như sau (các bạn có thể góp ý bổ sung cho hoàn thiện):

Bước 1 – F0: Ngây thơ 
Nhà đầu tư mới F0 thường không sợ hãi. Không bị ám ảnh bởi “đỉnh – đáy”, không mang theo ký ức thua lỗ, không bị trói bởi quá khứ. Chính vì thế, họ dám mua khi người khác sợ, dám xuống tiền lúc thị trường còn hoài nghi. Không ít F0 kiếm được lợi nhuận rất ổn ngay giai đoạn đầu chính bởi sự không biết sợ này.

Đây là giai đoạn tôi tạm gọi là “ân huệ của sự vô minh”.

Bước 2 – F1: Bắt đầu sai 
Sau vài lần giao dịch, những lệnh mua bán sai bắt đầu xuất hiện.
Lãi không còn đều, thậm chí có những khoản lỗ đầu tiên.
Nhà đầu tư lúc này bắt đầu đọc tin, phân tích kt, nghe room khuyến nghị, nhưng chưa có phương pháp, kiến thức rời rạc, và tâm lý thì hoàn toàn chưa được rèn luyện
Sai lầm ở giai đoạn này thường chưa quá lớn, nhưng đủ để gieo mầm bất an.

Bước 3 – F2: Thua lỗ thật sự vì cái tôi
Đây là giai đoạn nguy hiểm nhất.
Nhiều nhà đầu tư dám cược lớn hơn, vì tin rằng mình đã hiểu thị trường. Nhưng chính họ bị bias nặng bởi các kịch bản đã vẽ ra trong đầu. Lúc này, lỗ không còn hẳn đến từ thị trường, mà đến từ chính cái tôi bên trong. Càng lỗ thì họ càng gồng vì tin mình còn đúng. Tâm lý trader khá nặng nề, nhưng chưa thực sự nhận ra gốc rễ vấn đề nằm ở đâu.
Rất nhiều trader dừng lại vĩnh viễn ở đây, và không bg quay lại ttck.

Bước 4 – F3: Khiêm tốn trở lại
Trader sống sót qua F2 sẽ bước sang F3.
Nhà đầu tư bắt đầu học nghiêm túc hơn về phương pháp, dần kiểm soát được cảm xúc. Thua lỗ lúc này giảm đi rõ rệt.
Lợi nhuận có thể chưa lớn, nhưng đã bền hơn và ít bị tâm lý ảnh hưởng tới cuộc sống.
Đây là giai đoạn trader “tái cấu trúc lại chính mình”.

Bước 5 – Fn: Số ít còn ở lại
Sau nhiều năm, chỉ còn lại một nhóm nhỏ.
Nhóm này đầy kinh nghiệm và cũng full thương tích. Biết sợ, nên biết kiểm soát tâm lý: Biết mua khi người khác sợ, nhưng không còn hồn nhiên như F0. Kiểm soát cảm xúc tốt, và họ không cần chứng minh mình đúng với ai cả. Lợi nhuận của nhóm này có thể không quá phô trương, đôi lúc họ hài lòng với game hòa vốn. 
Nhưng thua lỗ được hạn chế tối đa – và quan trọng hơn: họ còn ở lại. Và do kiểm soát được cảm xúc, họ có thể ở lại thêm với thị trường thêm nhiều năm nữa.

Điều thú vị tôi thấy là hành vi của Fn đôi khi rất giống F0
Nhưng đó là sự “đơn giản sau khi đã đi qua đủ một vòng trưởng thành”, chứ không phải sự ngây thơ ban đầu.

Đây là tôi viết dựa trên quan sát - 1 dạng định tính có thể đúng với người này nhưng không đúng với người khác. Các bạn muốn thực sự nghiêm túc đọc về phân tích định lượng tâm lý trader trên ttck VN các bạn có thể đặt quyển "Thị trường là tấm gương" tôi viết. Link đặt trên FB: Sóng và Người
Chúc các bạn cuối tuần vui vẻ!
#vni #chungkhoan #vnindex #tamlyhoc

Sóng và Người

Máy lọc nước

Nhẫn

Pham Luke

Tổ Tiên Mách Bảo

Tiên tri CP 

Linh Hoàng

TQT F0

Thịt Heo Hảo Hạng

IFLY

(NDPaL) Lo Ta

Tín Nguyễn

Lotus

LÊ THÚY THANH

Nguyen Hien

utsnow

Cessna 172

mei mei