Bữa trước c&#243; người nhắn hỏi m&#236;nh “&#202;, mua MSR được kh&#244;ng”, m&#236;nh bật cười v&#236; nhớ lại hồi mới v&#224;o sới 2020–2022, cũng từng đ&#225;nh MSR v&#224;i v&#242;ng. 

L&#250;c đ&#243; n&#243; cứ quanh quẩn 25–27, giậm ch&#226;n m&#227;i, n&#234;n m&#236;nh bỏ, kh&#244;ng ng&#243; nữa. Năm ngo&#225;i d&#226;n t&#236;nh lại x&#244;n xao, m&#236;nh cũng đưa n&#243; v&#224;o danh s&#225;ch theo d&#245;i, nhưng thị trường l&#250;c đ&#243; loạn x&#236; ngầu, kim loại l&#234;n xuống thất thường, n&#234;n m&#236;nh cũng chưa c&#243; dịp ngồi lại nh&#236;n cho kỹ. 

H&#244;m nay rảnh rỗi, ngồi nghi&#234;n cứu sơ sơ, viết c&#225;i b&#224;i để kỷ niệm l&#224;… n&#227;o m&#236;nh vẫn c&#242;n l&#224;m việc.

Điều đầu ti&#234;n m&#236;nh nhận ra l&#224; gi&#225; v&#224;ng giảm chẳng n&#243;i l&#234;n điều g&#236; về thế giới kim loại cả. 

V&#224;ng l&#224; kim loại t&#224;i ch&#237;nh, chạy theo USD, l&#227;i suất v&#224; t&#226;m l&#253; tr&#250; ẩn. C&#242;n phần lớn kim loại kh&#225;c lại sống trong một thế giới ho&#224;n to&#224;n kh&#225;c: thế giới của c&#244;ng nghiệp, c&#244;ng nghệ, quốc ph&#242;ng v&#224; địa ch&#237;nh trị. 

Đồng chạy theo x&#226;y dựng v&#224; điện, nickel chạy theo xe điện, aluminium chạy theo sản xuất c&#244;ng nghiệp, palladium v&#224; platinum chạy theo ng&#224;nh &#244; t&#244;, c&#242;n tungsten th&#236; gắn chặt với quốc ph&#242;ng – h&#224;ng kh&#244;ng – c&#244;ng nghệ cao. 

Bạc th&#236; lại l&#224; một c&#226;u chuyện th&#250; vị hơn nữa: từ một kim loại qu&#253; truyền thống, n&#243; đang trở th&#224;nh kim loại c&#244;ng nghệ, v&#236; n&#243; l&#224; chất dẫn điện tốt nhất trong tự nhi&#234;n, l&#224; nguy&#234;n liệu bắt buộc trong bảng mạch, chip, cảm biến, pin mặt trời, xe điện, 5G, AI, robot v&#224; thiết bị y tế. AI c&#224;ng ph&#225;t triển, nhu cầu bạc c&#224;ng tăng, v&#224; năng lượng sạch c&#224;ng mở rộng, bạc c&#224;ng thiếu. 

Bạc kh&#244;ng c&#242;n l&#224; “em họ của v&#224;ng”, n&#243; đang trở th&#224;nh “kim loại của kỷ nguy&#234;n c&#244;ng nghệ”.

Nhưng bạc chỉ l&#224; một phần nhỏ trong bức tranh lớn hơn: bức tranh của Critical Raw Materials – những nguy&#234;n liệu m&#224; thế giới hiện đại kh&#244;ng thể thiếu. 

EU, Mỹ, Nhật đều c&#243; danh s&#225;ch ri&#234;ng, nhưng điểm chung l&#224; những c&#225;i t&#234;n như lithium, cobalt, nickel, rare earths, tungsten, gallium, germanium, graphite. Đ&#226;y l&#224; những nguy&#234;n liệu m&#224; thiếu n&#243;, c&#244;ng nghiệp t&#234; liệt. 

Nhưng trong số đ&#243; lại c&#243; một nh&#243;m nhỏ hơn, đặc biệt hơn: Strategic Materials – những nguy&#234;n liệu kh&#244;ng chỉ quan trọng cho kinh tế, m&#224; c&#242;n thiết yếu cho quốc ph&#242;ng, h&#224;ng kh&#244;ng v&#224; c&#244;ng nghệ l&#245;i. Tungsten, titanium, uranium, rare earths nặng, beryllium… nằm trong nh&#243;m n&#224;y. 

V&#224; điều th&#250; vị nhất l&#224; tungsten nằm trong cả hai nh&#243;m: vừa critical vừa strategic. Kh&#244;ng nhiều kim loại c&#243; được vị tr&#237; n&#224;y.

Tungsten c&#243; nhiệt độ n&#243;ng chảy cao nhất trong tất cả kim loại, độ cứng cực cao, kh&#244;ng thể thay thế trong quốc ph&#242;ng, kh&#244;ng thể thay thế trong h&#224;ng kh&#244;ng, kh&#244;ng thể thay thế trong c&#244;ng nghiệp nặng. V&#224; quan trọng nhất, Trung Quốc kiểm so&#225;t hơn 80% nguồn cung to&#224;n cầu. Điều n&#224;y khiến tungsten trở th&#224;nh kim loại mang t&#237;nh địa ch&#237;nh trị, kh&#244;ng chỉ l&#224; h&#224;ng h&#243;a.

Khi nh&#236;n lại Việt Nam, m&#236;nh thấy TKV, KSV, MSR v&#224; HPG mỗi doanh nghiệp lại đứng ở một vị tr&#237; rất kh&#225;c nhau trong bản đồ kim loại. 

TKV l&#224; c&#226;u chuyện năng lượng v&#224; ổn định nội địa, khai th&#225;c than, bauxite – alumin v&#224; một phần kho&#225;ng sản kim loại. Vai tr&#242; của TKV mang t&#237;nh nền tảng hơn l&#224; tham gia v&#224;o chuỗi cung ứng chiến lược to&#224;n cầu. 

KSV th&#236; thi&#234;n về kho&#225;ng sản c&#244;ng nghiệp truyền thống như đồng, ch&#236; – kẽm, v&#224;ng, thiếc. Đ&#226;y l&#224; những kim loại quan trọng cho sản xuất, nhưng kh&#244;ng nằm trong nh&#243;m critical hay strategic theo chuẩn quốc tế. 

MSR lại l&#224; một trường hợp đặc biệt: sở hữu tungsten quy m&#244; lớn, c&#243; fluorspar, bismuth, copper, từng chiếm khoảng 30% thị phần tungsten to&#224;n cầu sau khi mua lại mảng tungsten của H.C. Starck. 

MSR l&#224; một trong số &#237;t doanh nghiệp Việt Nam bước ra chuỗi gi&#225; trị kim loại to&#224;n cầu, nhưng vẫn kh&#244;ng được hưởng “premium địa ch&#237;nh trị” như c&#225;c mỏ nằm trong EU. 

C&#242;n HPG th&#236; lại đại diện cho một thế giới kh&#225;c: thế giới của th&#233;p – kim loại nền tảng của mọi nền kinh tế. Th&#233;p kh&#244;ng phải critical material, nhưng n&#243; l&#224; xương sống của hạ tầng, x&#226;y dựng, sản xuất v&#224; c&#244;ng nghiệp nặng. 

HPG kh&#244;ng nằm trong cuộc đua nguy&#234;n liệu chiến lược, nhưng lại nằm trong cuộc đua c&#244;ng nghiệp h&#243;a – hiện đại h&#243;a, v&#224; v&#236; vậy n&#243; phản &#225;nh sức khỏe kinh tế nội địa nhiều hơn l&#224; biến động địa ch&#237;nh trị to&#224;n cầu.

V&#224; khi m&#236;nh ngồi nh&#236;n lại cả bức tranh kim loại – từ v&#224;ng, bạc, đồng, nickel, tungsten cho đến th&#233;p – m&#236;nh nhận ra một điều rất r&#245;: đầu tư kim loại kh&#244;ng phải l&#224; chuyện đo&#225;n gi&#225; l&#234;n hay xuống, m&#224; l&#224; chuyện đọc được logic vận h&#224;nh của từng nh&#243;m kim loại, hiểu được chuỗi cung ứng, v&#224; quan trọng nhất l&#224; biết kim loại đ&#243; đang sống trong vũ trụ n&#224;o. 

V&#224;ng sống trong vũ trụ t&#224;i ch&#237;nh. Bạc sống trong vũ trụ c&#244;ng nghệ. Đồng sống trong vũ trụ hạ tầng – điện h&#243;a. Nickel sống trong vũ trụ xe điện. Tungsten sống trong vũ trụ quốc ph&#242;ng – h&#224;ng kh&#244;ng – địa ch&#237;nh trị. C&#242;n th&#233;p th&#236; sống trong vũ trụ sản xuất – x&#226;y dựng – chu kỳ kinh tế. 

V&#224; khi hiểu được mỗi vũ trụ n&#224;y vận h&#224;nh theo logic n&#224;o, bạn sẽ thấy thị trường kim loại kh&#244;ng hề hỗn loạn như người ta tưởng. N&#243; c&#243; nhịp, c&#243; chu kỳ, c&#243; động lực, c&#243; c&#226;u chuyện, v&#224; c&#243; những thời điểm m&#224; từng nh&#243;m kim loại “l&#234;n tiếng” theo c&#225;ch ri&#234;ng của n&#243;.

Điều th&#250; vị l&#224; th&#233;p v&#224; tungsten nằm ở hai th&#225;i cực kh&#225;c nhau của thế giới kim loại. 

Một b&#234;n l&#224; kim loại nền tảng của kinh tế, một b&#234;n l&#224; kim loại chiến lược của quốc ph&#242;ng. 

Một b&#234;n phản &#225;nh chu kỳ kinh tế, một b&#234;n phản &#225;nh chu kỳ địa ch&#237;nh trị. 

Một b&#234;n phụ thuộc v&#224;o nhu cầu nội địa, một b&#234;n phụ thuộc v&#224;o ch&#237;nh s&#225;ch của c&#225;c cường quốc. 

V&#224; khi đặt ch&#250;ng cạnh nhau, bạn sẽ thấy tư duy đầu tư kim loại kh&#244;ng thể d&#249;ng một c&#244;ng thức chung cho tất cả. 

Mỗi kim loại c&#243; một logic ri&#234;ng, một nhịp ri&#234;ng, một c&#226;u chuyện ri&#234;ng. 

Đầu tư kim loại v&#236; vậy kh&#244;ng phải l&#224; chuyện “mua rẻ b&#225;n đắt”, m&#224; l&#224; chuyện đọc được m&#249;a, hiểu được kh&#237; hậu, v&#224; biết m&#236;nh đang đứng ở đ&#226;u tr&#234;n bản đồ đ&#243;.

Cuối c&#249;ng th&#236;, &#234;, m&#236;nh kh&#244;ng c&#243; h&#244; mua b&#225;n hay ph&#237;m m&#227; g&#236; đ&#226;u nha. 

M&#236;nh viết cho bạn m&#236;nh, dưới g&#243;c nh&#236;n của m&#236;nh, theo c&#225;ch m&#224; n&#227;o m&#236;nh hiểu v&#224; phản hồi lại với thế giới. 

C&#242;n chuyện đầu tư, mỗi người c&#243; một nhịp ri&#234;ng, một khẩu vị ri&#234;ng, một g&#243;c nh&#236;n ri&#234;ng. 

M&#236;nh chỉ kể c&#226;u chuyện theo c&#225;ch m&#236;nh thấy n&#243; vận h&#224;nh th&#244;i. Chứ b&#236;nh thường chửi ai chửi gh&#234; lắm, nhưng đ&#227; tr&#226;n qu&#253; ai rồi th&#236; vẫn vậy &#225; — n&#243;i thẳng, n&#243;i thật, n&#243;i cho đ&#225;ng, để người ta hiểu được c&#225;i t&#226;m của m&#236;nh. 

N&#234;n đọc xong th&#236; nhớ l&#224;: đ&#226;y l&#224; c&#226;u chuyện, kh&#244;ng phải lời khuy&#234;n. C&#242;n quyết định, l&#250;c n&#224;o cũng l&#224; của bạn.

Bữa trước có người nhắn hỏi mình “Ê, mua MSR được không”, mình bật cười vì nhớ lại hồi mới vào sới 2020–2022, cũng từng đánh MSR vài vòng. 

Lúc đó nó cứ quanh quẩn 25–27, giậm chân mãi, nên mình bỏ, không ngó nữa. Năm ngoái dân tình lại xôn xao, mình cũng đưa nó vào danh sách theo dõi, nhưng thị trường lúc đó loạn xì ngầu, kim loại lên xuống thất thường, nên mình cũng chưa có dịp ngồi lại nhìn cho kỹ. 

Hôm nay rảnh rỗi, ngồi nghiên cứu sơ sơ, viết cái bài để kỷ niệm là… não mình vẫn còn làm việc.

Điều đầu tiên mình nhận ra là giá vàng giảm chẳng nói lên điều gì về thế giới kim loại cả. 

Vàng là kim loại tài chính, chạy theo USD, lãi suất và tâm lý trú ẩn. Còn phần lớn kim loại khác lại sống trong một thế giới hoàn toàn khác: thế giới của công nghiệp, công nghệ, quốc phòng và địa chính trị. 

Đồng chạy theo xây dựng và điện, nickel chạy theo xe điện, aluminium chạy theo sản xuất công nghiệp, palladium và platinum chạy theo ngành ô tô, còn tungsten thì gắn chặt với quốc phòng – hàng không – công nghệ cao. 

Bạc thì lại là một câu chuyện thú vị hơn nữa: từ một kim loại quý truyền thống, nó đang trở thành kim loại công nghệ, vì nó là chất dẫn điện tốt nhất trong tự nhiên, là nguyên liệu bắt buộc trong bảng mạch, chip, cảm biến, pin mặt trời, xe điện, 5G, AI, robot và thiết bị y tế. AI càng phát triển, nhu cầu bạc càng tăng, và năng lượng sạch càng mở rộng, bạc càng thiếu. 

Bạc không còn là “em họ của vàng”, nó đang trở thành “kim loại của kỷ nguyên công nghệ”.

Nhưng bạc chỉ là một phần nhỏ trong bức tranh lớn hơn: bức tranh của Critical Raw Materials – những nguyên liệu mà thế giới hiện đại không thể thiếu. 

EU, Mỹ, Nhật đều có danh sách riêng, nhưng điểm chung là những cái tên như lithium, cobalt, nickel, rare earths, tungsten, gallium, germanium, graphite. Đây là những nguyên liệu mà thiếu nó, công nghiệp tê liệt. 

Nhưng trong số đó lại có một nhóm nhỏ hơn, đặc biệt hơn: Strategic Materials – những nguyên liệu không chỉ quan trọng cho kinh tế, mà còn thiết yếu cho quốc phòng, hàng không và công nghệ lõi. Tungsten, titanium, uranium, rare earths nặng, beryllium… nằm trong nhóm này. 

Và điều thú vị nhất là tungsten nằm trong cả hai nhóm: vừa critical vừa strategic. Không nhiều kim loại có được vị trí này.

Tungsten có nhiệt độ nóng chảy cao nhất trong tất cả kim loại, độ cứng cực cao, không thể thay thế trong quốc phòng, không thể thay thế trong hàng không, không thể thay thế trong công nghiệp nặng. Và quan trọng nhất, Trung Quốc kiểm soát hơn 80% nguồn cung toàn cầu. Điều này khiến tungsten trở thành kim loại mang tính địa chính trị, không chỉ là hàng hóa.

Khi nhìn lại Việt Nam, mình thấy TKV, KSV, MSR và HPG mỗi doanh nghiệp lại đứng ở một vị trí rất khác nhau trong bản đồ kim loại. 

TKV là câu chuyện năng lượng và ổn định nội địa, khai thác than, bauxite – alumin và một phần khoáng sản kim loại. Vai trò của TKV mang tính nền tảng hơn là tham gia vào chuỗi cung ứng chiến lược toàn cầu. 

KSV thì thiên về khoáng sản công nghiệp truyền thống như đồng, chì – kẽm, vàng, thiếc. Đây là những kim loại quan trọng cho sản xuất, nhưng không nằm trong nhóm critical hay strategic theo chuẩn quốc tế. 

MSR lại là một trường hợp đặc biệt: sở hữu tungsten quy mô lớn, có fluorspar, bismuth, copper, từng chiếm khoảng 30% thị phần tungsten toàn cầu sau khi mua lại mảng tungsten của H.C. Starck. 

MSR là một trong số ít doanh nghiệp Việt Nam bước ra chuỗi giá trị kim loại toàn cầu, nhưng vẫn không được hưởng “premium địa chính trị” như các mỏ nằm trong EU. 

Còn HPG thì lại đại diện cho một thế giới khác: thế giới của thép – kim loại nền tảng của mọi nền kinh tế. Thép không phải critical material, nhưng nó là xương sống của hạ tầng, xây dựng, sản xuất và công nghiệp nặng. 

HPG không nằm trong cuộc đua nguyên liệu chiến lược, nhưng lại nằm trong cuộc đua công nghiệp hóa – hiện đại hóa, và vì vậy nó phản ánh sức khỏe kinh tế nội địa nhiều hơn là biến động địa chính trị toàn cầu.

Và khi mình ngồi nhìn lại cả bức tranh kim loại – từ vàng, bạc, đồng, nickel, tungsten cho đến thép – mình nhận ra một điều rất rõ: đầu tư kim loại không phải là chuyện đoán giá lên hay xuống, mà là chuyện đọc được logic vận hành của từng nhóm kim loại, hiểu được chuỗi cung ứng, và quan trọng nhất là biết kim loại đó đang sống trong vũ trụ nào. 

Vàng sống trong vũ trụ tài chính. Bạc sống trong vũ trụ công nghệ. Đồng sống trong vũ trụ hạ tầng – điện hóa. Nickel sống trong vũ trụ xe điện. Tungsten sống trong vũ trụ quốc phòng – hàng không – địa chính trị. Còn thép thì sống trong vũ trụ sản xuất – xây dựng – chu kỳ kinh tế. 

Và khi hiểu được mỗi vũ trụ này vận hành theo logic nào, bạn sẽ thấy thị trường kim loại không hề hỗn loạn như người ta tưởng. Nó có nhịp, có chu kỳ, có động lực, có câu chuyện, và có những thời điểm mà từng nhóm kim loại “lên tiếng” theo cách riêng của nó.

Điều thú vị là thép và tungsten nằm ở hai thái cực khác nhau của thế giới kim loại. 

Một bên là kim loại nền tảng của kinh tế, một bên là kim loại chiến lược của quốc phòng. 

Một bên phản ánh chu kỳ kinh tế, một bên phản ánh chu kỳ địa chính trị. 

Một bên phụ thuộc vào nhu cầu nội địa, một bên phụ thuộc vào chính sách của các cường quốc. 

Và khi đặt chúng cạnh nhau, bạn sẽ thấy tư duy đầu tư kim loại không thể dùng một công thức chung cho tất cả. 

Mỗi kim loại có một logic riêng, một nhịp riêng, một câu chuyện riêng. 

Đầu tư kim loại vì vậy không phải là chuyện “mua rẻ bán đắt”, mà là chuyện đọc được mùa, hiểu được khí hậu, và biết mình đang đứng ở đâu trên bản đồ đó.

Cuối cùng thì, ê, mình không có hô mua bán hay phím mã gì đâu nha. 

Mình viết cho bạn mình, dưới góc nhìn của mình, theo cách mà não mình hiểu và phản hồi lại với thế giới. 

Còn chuyện đầu tư, mỗi người có một nhịp riêng, một khẩu vị riêng, một góc nhìn riêng. 

Mình chỉ kể câu chuyện theo cách mình thấy nó vận hành thôi. Chứ bình thường chửi ai chửi ghê lắm, nhưng đã trân quý ai rồi thì vẫn vậy á — nói thẳng, nói thật, nói cho đáng, để người ta hiểu được cái tâm của mình. 

Nên đọc xong thì nhớ là: đây là câu chuyện, không phải lời khuyên. Còn quyết định, lúc nào cũng là của bạn.