C&#244;ng ty Chứng kho&#225;n VPS đ&#227; cho NĐT vay tiền theo tỷ lệ tối đa l&#224; 1:1, t&#224;i sản bảo đảm l&#224; cổ phiếu VCK, v&#224; việc cấp vốn n&#224;y được thực hiện trước thời điểm cổ phiếu ch&#237;nh thức ni&#234;m yết/giao dịch tr&#234;n s&#224;n. Về bản chất, đ&#226;y l&#224; hoạt động cho vay k&#253; quỹ (margin trading).
Tuy nhi&#234;n, hoạt động giao dịch k&#253; quỹ phải tu&#226;n thủ Luật Chứng kho&#225;n 2019, Nghị định 155/2020/NĐ-CP v&#224; đặc biệt l&#224; Th&#244;ng tư 120/2020/TT-BTC. 
Theo Điều 5 v&#224; Điều 6 Th&#244;ng tư 120, chỉ những chứng kho&#225;n đ&#227; ni&#234;m yết, giao dịch hợp ph&#225;p tr&#234;n Sở GDCK, đ&#225;p ứng ti&#234;u ch&#237; về thời gian giao dịch, thanh khoản, b&#225;o c&#225;o t&#224;i ch&#237;nh kiểm to&#225;n v&#224; được Sở GDCK đưa v&#224;o danh s&#225;ch chứng kho&#225;n đủ điều kiện mới được ph&#233;p giao dịch k&#253; quỹ. 
Tr&#234;n thực tế, danh mục n&#224;y thường y&#234;u cầu cổ phiếu phải ni&#234;m yết tối thiểu một khoảng thời gian (th&#244;ng lệ l&#224; khoảng 6 th&#225;ng) trước khi được cấp margin.
Do đ&#243;, một cổ phiếu chưa ni&#234;m yết th&#236; kh&#244;ng thể nằm trong danh s&#225;ch chứng kho&#225;n được ph&#233;p giao dịch k&#253; quỹ. 
VPS đ&#227; “cấp sức mua”/cho vay margin từ trước khi cổ phiếu VCK ch&#237;nh thức l&#234;n s&#224;n. Thế n&#234;n về bản chất đ&#226;y l&#224; h&#224;nh vi cấp t&#237;n dụng dựa tr&#234;n một t&#224;i sản chưa đủ điều kiện giao dịch k&#253; quỹ, cho vay margin tr&#225;i quy định v&#224; vi phạm nguy&#234;n tắc quản l&#253; rủi ro theo Th&#244;ng tư 120/2020/TT-BTC.
C&#244;ng ty Chứng kho&#225;n VPS kh&#244;ng chỉ đơn thuần “quản trị linh hoạt” m&#224; đ&#227; cố &#253; vận h&#224;nh một cơ chế margin tr&#225;i với khu&#244;n khổ ph&#225;p l&#253; hiện h&#224;nh.
Ngay sau khi cổ phiếu VCK ni&#234;m yết, m&#244;i giới hướng dẫn giao dịch bằng “sức mua”, tức x&#250;i giục NĐT vay th&#234;m margin để mua trung b&#236;nh gi&#225; v&#236; VCK giảm gi&#225; qu&#225; mạnh. 
VPS vẫn cho ph&#233;p chuyển sức mua giữa c&#225;c tiểu khoản v&#224; duy tr&#236; đ&#242;n bẩy bằng cơ chế nội bộ cho thấy VPS đ&#227; chủ động tạo ra một hệ thống quay v&#242;ng vốn nhằm k&#237;ch hoạt giao dịch, giữ thanh khoản v&#224; hỗ trợ cầu nh&#226;n tạo cho cổ phiếu.\
Đặc biệt nghi&#234;m trọng l&#224; việc m&#244;i giới th&#244;ng b&#225;o C&#244;ng ty Chứng kho&#225;n VPS sẽ kh&#244;ng thực hiện b&#225;n giải chấp khi tỷ lệ k&#253; quỹ về 0 hoặc &#226;m đối với cổ phiếu VCK. 
Theo quy định, khi t&#224;i khoản vi phạm tỷ lệ duy tr&#236;, c&#244;ng ty chứng kho&#225;n bắt buộc phải y&#234;u cầu bổ sung t&#224;i sản hoặc xử l&#253; b&#225;n giải chấp. Việc kh&#244;ng thực hiện nghĩa vụ n&#224;y kh&#244;ng phải l&#224; “linh hoạt nghiệp vụ” m&#224; l&#224; h&#224;nh vi kh&#244;ng tu&#226;n thủ quy tr&#236;nh quản trị rủi ro bắt buộc, vi phạm trực tiếp Th&#244;ng tư 120/2020/TT-BTC v&#224; Nghị định 155/2020/NĐ-CP.
M&#244;i giới thừa nhận cơ chế n&#224;y l&#224; “l&#225;ch” v&#224; “kh&#244;ng c&#243; văn bản x&#225;c thực” c&#224;ng cho thấy đ&#226;y kh&#244;ng phải l&#224; ch&#237;nh s&#225;ch c&#244;ng khai, minh bạch, m&#224; l&#224; một cơ chế nội bộ nhằm n&#233; tr&#225;nh sự gi&#225;m s&#225;t, cần được cơ quan quản l&#253; kiểm tra, thanh tra to&#224;n diện.
Những h&#224;nh vi của nh&#226;n sự v&#224; tổ chức tại VPS x&#226;m phạm nghĩa vụ minh bạch trong cung cấp dịch vụ chứng kho&#225;n theo Luật Chứng kho&#225;n 2019, l&#224; h&#224;nh vi tổ chức vận h&#224;nh cơ chế margin tr&#225;i quy định ph&#225;p luật, g&#226;y rủi ro nghi&#234;m trọng cho NĐT v&#224; an to&#224;n thị trường chứng kho&#225;n.


Công ty Chứng khoán VPS đã cho NĐT vay tiền theo tỷ lệ tối đa là 1:1, tài sản bảo đảm là cổ phiếu VCK, và việc cấp vốn này được thực hiện trước thời điểm cổ phiếu chính thức niêm yết/giao dịch trên sàn. Về bản chất, đây là hoạt động cho vay ký quỹ (margin trading).
Tuy nhiên, hoạt động giao dịch ký quỹ phải tuân thủ Luật Chứng khoán 2019, Nghị định 155/2020/NĐ-CP và đặc biệt là Thông tư 120/2020/TT-BTC. 
Theo Điều 5 và Điều 6 Thông tư 120, chỉ những chứng khoán đã niêm yết, giao dịch hợp pháp trên Sở GDCK, đáp ứng tiêu chí về thời gian giao dịch, thanh khoản, báo cáo tài chính kiểm toán và được Sở GDCK đưa vào danh sách chứng khoán đủ điều kiện mới được phép giao dịch ký quỹ. 
Trên thực tế, danh mục này thường yêu cầu cổ phiếu phải niêm yết tối thiểu một khoảng thời gian (thông lệ là khoảng 6 tháng) trước khi được cấp margin.
Do đó, một cổ phiếu chưa niêm yết thì không thể nằm trong danh sách chứng khoán được phép giao dịch ký quỹ. 
VPS đã “cấp sức mua”/cho vay margin từ trước khi cổ phiếu VCK chính thức lên sàn. Thế nên về bản chất đây là hành vi cấp tín dụng dựa trên một tài sản chưa đủ điều kiện giao dịch ký quỹ, cho vay margin trái quy định và vi phạm nguyên tắc quản lý rủi ro theo Thông tư 120/2020/TT-BTC.
Công ty Chứng khoán VPS không chỉ đơn thuần “quản trị linh hoạt” mà đã cố ý vận hành một cơ chế margin trái với khuôn khổ pháp lý hiện hành.
Ngay sau khi cổ phiếu VCK niêm yết, môi giới hướng dẫn giao dịch bằng “sức mua”, tức xúi giục NĐT vay thêm margin để mua trung bình giá vì VCK giảm giá quá mạnh. 
VPS vẫn cho phép chuyển sức mua giữa các tiểu khoản và duy trì đòn bẩy bằng cơ chế nội bộ cho thấy VPS đã chủ động tạo ra một hệ thống quay vòng vốn nhằm kích hoạt giao dịch, giữ thanh khoản và hỗ trợ cầu nhân tạo cho cổ phiếu.\
Đặc biệt nghiêm trọng là việc môi giới thông báo Công ty Chứng khoán VPS sẽ không thực hiện bán giải chấp khi tỷ lệ ký quỹ về 0 hoặc âm đối với cổ phiếu VCK. 
Theo quy định, khi tài khoản vi phạm tỷ lệ duy trì, công ty chứng khoán bắt buộc phải yêu cầu bổ sung tài sản hoặc xử lý bán giải chấp. Việc không thực hiện nghĩa vụ này không phải là “linh hoạt nghiệp vụ” mà là hành vi không tuân thủ quy trình quản trị rủi ro bắt buộc, vi phạm trực tiếp Thông tư 120/2020/TT-BTC và Nghị định 155/2020/NĐ-CP.
Môi giới thừa nhận cơ chế này là “lách” và “không có văn bản xác thực” càng cho thấy đây không phải là chính sách công khai, minh bạch, mà là một cơ chế nội bộ nhằm né tránh sự giám sát, cần được cơ quan quản lý kiểm tra, thanh tra toàn diện.
Những hành vi của nhân sự và tổ chức tại VPS xâm phạm nghĩa vụ minh bạch trong cung cấp dịch vụ chứng khoán theo Luật Chứng khoán 2019, là hành vi tổ chức vận hành cơ chế margin trái quy định pháp luật, gây rủi ro nghiêm trọng cho NĐT và an toàn thị trường chứng khoán.
