B&#224;i viết 2.174 chữ đầy sắc sảo của nh&#224; đầu tư huyền thoại Ray Dalio: “Kẻ kiểm so&#225;t được eo biển Hormuz sẽ l&#224; người chiến thắng”

-----
B&#224;i viết: 

MỌI THỨ PHỤ THUỘC V&#192;O VIỆC AI KIỂM SO&#193;T EO BIỂN HORMUZ: “TRẬN CHIẾN CUỐI C&#217;NG”.

Việc so s&#225;nh những g&#236; đang xảy ra với những t&#236;nh huống tương tự trong lịch sử, đồng thời đối chiếu suy nghĩ của m&#236;nh với c&#225;c nh&#224; l&#227;nh đạo v&#224; chuy&#234;n gia am hiểu, lu&#244;n gi&#250;p t&#244;i đưa ra những quyết định s&#225;ng suốt hơn. 

T&#244;i nhận thấy rằng hầu hết c&#225;c cuộc chiến đều đầy rẫy những bất đồng lớn về kết quả v&#224; những bất ngờ ngo&#224;i dự t&#237;nh. Tuy nhi&#234;n, trong cuộc chiến với Iran lần n&#224;y, c&#243; một sự thật hiển nhi&#234;n m&#224; gần như ai cũng đồng &#253;: Tất cả phụ thuộc v&#224;o việc ai kiểm so&#225;t eo biển Hormuz.

Từ c&#225;c nh&#224; điều h&#224;nh ch&#237;nh phủ đến c&#225;c chuy&#234;n gia địa ch&#237;nh trị tr&#234;n khắp thế giới, t&#244;i đều nghe thấy một nhận định chung. Nếu Iran vẫn nắm quyền quyết định ai được đi qua eo biển Hormuz, hoặc thậm ch&#237; chỉ cần c&#242;n giữ được quyền thương lượng, th&#236;:

1. Mỹ sẽ bị coi l&#224; thua trận, v&#224; Iran l&#224; người chiến thắng

L&#253; do l&#224; v&#236; nếu Iran biến eo biển Hormuz th&#224;nh một &quot;vũ kh&#237;&quot;, đ&#243; sẽ l&#224; minh chứng r&#245; r&#224;ng rằng Mỹ kh&#244;ng c&#242;n đủ quyền lực để giải quyết t&#236;nh h&#236;nh. 

Hậu quả của việc để Iran đ&#243;ng cửa eo biển quan trọng nhất thế giới — nơi m&#224; quyền lưu th&#244;ng phải được đảm bảo bằng mọi gi&#225; — sẽ cực kỳ tồi tệ đối với Mỹ, c&#225;c đồng minh trong khu vực (đặc biệt l&#224; c&#225;c nước v&#249;ng Vịnh), c&#225;c quốc gia phụ thuộc v&#224;o nguồn dầu mỏ, kinh tế to&#224;n cầu v&#224; cả trật tự thế giới.

Nếu Donald Trump v&#224; nước Mỹ kh&#244;ng thắng cuộc chiến n&#224;y — với thước đo chiến thắng đơn giản l&#224; đảm bảo được t&#224;u b&#232; qua lại an to&#224;n — họ sẽ bị coi l&#224; đ&#227; g&#226;y ra một thảm họa m&#224; kh&#244;ng thể cứu v&#227;n. D&#249; l&#253; do Mỹ kh&#244;ng kiểm so&#225;t được eo biển l&#224; v&#236; những trường hợp dưới đ&#226;y:

- Do ch&#237;nh trị nội bộ (lo ngại ảnh hưởng đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của &#244;ng Trump).

- Do người d&#226;n Mỹ kh&#244;ng sẵn l&#242;ng hy sinh xương m&#225;u v&#224; tiền bạc.

- Do năng lực qu&#226;n sự kh&#244;ng đủ.

- Do kh&#244;ng tập hợp được li&#234;n minh quốc tế.

Kết quả vẫn vậy: Tổng thống Trump v&#224; nước Mỹ sẽ thất bại.

Lịch sử cho t&#244;i thấy rằng, nếu Mỹ thua theo c&#225;ch n&#224;y, n&#243; sẽ giống như &quot;Cuộc khủng hoảng K&#234;nh đ&#224;o Suez&quot; năm 1956 đối với Đế quốc Anh, hay những thất bại tương tự của Đế quốc H&#224; Lan (thế kỷ 18) v&#224; T&#226;y Ban Nha (thế kỷ 17). 

Kịch bản dẫn đến sự sụp đổ của c&#225;c đế chế thường lu&#244;n giống nhau: Một thế lực nhỏ hơn th&#225;ch thức cường quốc số một về một tuyến đường thương mại trọng yếu. Cả thế giới sẽ quan s&#225;t v&#224; bắt đầu r&#250;t tiền cũng như thay đổi th&#225;i độ dựa tr&#234;n kết quả của &quot;trận chiến cuối c&#249;ng&quot; n&#224;y.

Nguy&#234;n tắc của t&#244;i: Khi một cường quốc đang nắm giữ đồng tiền dự trữ thế giới bị qu&#225; tải về t&#224;i ch&#237;nh v&#224; lộ ra điểm yếu về qu&#226;n sự, h&#227;y cẩn thận. C&#225;c đồng minh v&#224; chủ nợ sẽ mất l&#242;ng tin, đồng tiền sẽ suy yếu (đặc biệt l&#224; so với v&#224;ng).

2. Sự chịu đựng của Iran so với Mỹ

Nếu eo biển Hormuz vẫn nằm trong tay người Iran, cả thế giới sẽ trở th&#224;nh &quot;con tin&quot; của họ. &#212;ng Trump sẽ bị coi l&#224; người &quot;khơi m&#224;o cuộc chiến nhưng lại để thua&quot;. &#212;ng ấy đ&#227; đưa ra những lời đe dọa rất đanh th&#233;p như: &quot;Sẽ ti&#234;u diệt những mục ti&#234;u khiến Iran kh&#244;ng bao giờ vực dậy được&quot;, hay &quot;C&#225;i chết, Lửa v&#224; Sự giận dữ sẽ tr&#250;t xuống họ&quot;. 

Nhiều nh&#224; ch&#237;nh s&#225;ch quốc tế đang tự hỏi: &quot;&#212;ng ấy n&#243;i rất hay, nhưng liệu c&#243; d&#225;m đ&#225;nh v&#224; c&#243; thể thắng khi mọi chuyện trở n&#234;n kh&#243; khăn?&quot;

Để đảm bảo an to&#224;n cho eo biển m&#224; kh&#244;ng chiếm quyền kiểm so&#225;t trực tiếp từ tay Iran l&#224; điều cực kỳ kh&#243;, v&#224; khả năng cao sẽ cần một trận đại chiến. 

Đối với c&#225;c nh&#224; l&#227;nh đạo Iran, đ&#226;y l&#224; cuộc chiến sinh tồn, l&#224; sự phục th&#249;, l&#224; điều quan trọng hơn cả mạng sống. Họ sẵn s&#224;ng hy sinh v&#236; niềm tin, trong khi người Mỹ đang lo lắng về gi&#225; xăng tăng cao v&#224; c&#225;c ch&#237;nh trị gia th&#236; lo về ghế bầu cử.

Trong chiến tranh, khả năng chịu đựng nỗi đau c&#242;n quan trọng hơn khả năng g&#226;y ra nỗi đau. Kế hoạch của Iran l&#224; k&#233;o d&#224;i v&#224; l&#224;m trầm trọng th&#234;m cuộc chiến, v&#236; họ biết c&#244;ng ch&#250;ng Mỹ c&#243; sức chịu đựng rất k&#233;m với những cuộc chiến d&#226;y dưa. Nếu Mỹ bỏ cuộc, c&#225;c đồng minh sẽ thấy rằng nước Mỹ kh&#244;ng c&#242;n đủ sức bảo vệ họ nữa.

3. &quot;Trận chiến cuối c&#249;ng&quot; sẽ rất thảm khốc

Mọi người đều biết c&#225;c thỏa thuận b&#226;y giờ chỉ l&#224; tờ giấy lộn. Giai đoạn sắp tới — d&#249; l&#224; để Hormuz trong tay Iran hay tước quyền đ&#243; đi — đều sẽ l&#224; giai đoạn tồi tệ nhất của xung đột.

Iran đ&#227; đe dọa sẽ ph&#225; hủy to&#224;n bộ cơ sở hạ tầng dầu kh&#237; của c&#225;c c&#244;ng ty li&#234;n quan đến Mỹ trong khu vực. Nếu ch&#237;nh quyền Trump th&#224;nh c&#244;ng trong việc k&#234;u gọi c&#225;c nước kh&#225;c c&#249;ng đưa t&#224;u chiến đến hộ tống, ch&#250;ng ta sẽ thấy liệu đ&#243; c&#243; phải l&#224; giải ph&#225;p hay kh&#244;ng. 

Nhưng cả hai b&#234;n đều hiểu: Trận chiến ph&#226;n thắng bại vẫn c&#242;n ở ph&#237;a trước. Nếu Mỹ kh&#244;ng thể mở cửa lại eo biển, hậu quả sẽ cực kỳ kinh khủng. Ngược lại, nếu &#244;ng Trump thắng v&#224; loại bỏ được mối đe dọa từ Iran, điều đ&#243; sẽ phục hồi sức mạnh v&#224; uy t&#237;n của Mỹ một c&#225;ch mạnh mẽ.

4. T&#225;c động lan tỏa to&#224;n cầu v&#224; Chu kỳ lớn

Cuộc chiến n&#224;y kh&#244;ng chỉ ở Trung Đ&#244;ng. N&#243; sẽ t&#225;c động đến d&#242;ng vốn, giao thương v&#224; địa ch&#237;nh trị với Trung Quốc, Nga, Triều Ti&#234;n, Ukraine, v.v. Đ&#226;y l&#224; một phần của &quot;Chu kỳ lớn&quot; (Big Cycle) trong lịch sử m&#224; t&#244;i thường nhắc đến.

Mỹ hiện tại kh&#244;ng c&#243; đủ nguồn lực để đ&#225;nh nhiều cuộc chiến c&#249;ng l&#250;c (thực tế l&#224; kh&#244;ng quốc gia n&#224;o l&#224;m được). Trong một thế giới kết nối như hiện nay, chiến tranh cũng giống như đại dịch, n&#243; l&#226;y lan nhanh ch&#243;ng theo những c&#225;ch kh&#244;ng tưởng. Trong khi đ&#243;, nội bộ nước Mỹ đang chia rẽ s&#226;u sắc về việc n&#234;n l&#224;m g&#236; v&#224; ai sẽ l&#224; người trả gi&#225; cho cuộc chiến n&#224;y.

Lời kết: T&#244;i kh&#244;ng l&#224;m ch&#237;nh trị. T&#244;i chỉ l&#224; một người thực tế phải đưa ra c&#225;c quyết định đầu tư dựa tr&#234;n những g&#236; c&#243; khả năng xảy ra nhất. Qua nghi&#234;n cứu 500 năm lịch sử về sự trỗi dậy v&#224; suy t&#224;n của c&#225;c đế chế, t&#244;i thấy c&#243; 5 thế lực lớn đang vận h&#224;nh:

 - Chu kỳ nợ d&#224;i hạn (khi quốc gia ph&#225; sản).
- Chu kỳ ch&#237;nh trị nội bộ (trật tự hoặc hỗn loạn/nội chiến).
- Chu kỳ địa ch&#237;nh trị thế giới (chiến tranh giữa c&#225;c cường quốc).
- Sự ph&#225;t triển của c&#244;ng nghệ.
- Thi&#234;n tai.

Những g&#236; đang xảy ra ở Trung Đ&#244;ng chỉ l&#224; một mắt x&#237;ch nhỏ trong Chu kỳ lớn n&#224;y. Điều quan trọng l&#224; bạn cần tự hỏi m&#236;nh: Chu kỳ n&#224;y c&#243; đang diễn ra đ&#250;ng như vậy kh&#244;ng? V&#224; nếu đ&#250;ng, bạn n&#234;n l&#224;m g&#236; để bảo vệ m&#236;nh?

Bài viết 2.174 chữ đầy sắc sảo của nhà đầu tư huyền thoại Ray Dalio: “Kẻ kiểm soát được eo biển Hormuz sẽ là người chiến thắng”

-----
Bài viết: 

MỌI THỨ PHỤ THUỘC VÀO VIỆC AI KIỂM SOÁT EO BIỂN HORMUZ: “TRẬN CHIẾN CUỐI CÙNG”.

Việc so sánh những gì đang xảy ra với những tình huống tương tự trong lịch sử, đồng thời đối chiếu suy nghĩ của mình với các nhà lãnh đạo và chuyên gia am hiểu, luôn giúp tôi đưa ra những quyết định sáng suốt hơn. 

Tôi nhận thấy rằng hầu hết các cuộc chiến đều đầy rẫy những bất đồng lớn về kết quả và những bất ngờ ngoài dự tính. Tuy nhiên, trong cuộc chiến với Iran lần này, có một sự thật hiển nhiên mà gần như ai cũng đồng ý: Tất cả phụ thuộc vào việc ai kiểm soát eo biển Hormuz.

Từ các nhà điều hành chính phủ đến các chuyên gia địa chính trị trên khắp thế giới, tôi đều nghe thấy một nhận định chung. Nếu Iran vẫn nắm quyền quyết định ai được đi qua eo biển Hormuz, hoặc thậm chí chỉ cần còn giữ được quyền thương lượng, thì:

1. Mỹ sẽ bị coi là thua trận, và Iran là người chiến thắng

Lý do là vì nếu Iran biến eo biển Hormuz thành một "vũ khí", đó sẽ là minh chứng rõ ràng rằng Mỹ không còn đủ quyền lực để giải quyết tình hình. 

Hậu quả của việc để Iran đóng cửa eo biển quan trọng nhất thế giới — nơi mà quyền lưu thông phải được đảm bảo bằng mọi giá — sẽ cực kỳ tồi tệ đối với Mỹ, các đồng minh trong khu vực (đặc biệt là các nước vùng Vịnh), các quốc gia phụ thuộc vào nguồn dầu mỏ, kinh tế toàn cầu và cả trật tự thế giới.

Nếu Donald Trump và nước Mỹ không thắng cuộc chiến này — với thước đo chiến thắng đơn giản là đảm bảo được tàu bè qua lại an toàn — họ sẽ bị coi là đã gây ra một thảm họa mà không thể cứu vãn. Dù lý do Mỹ không kiểm soát được eo biển là vì những trường hợp dưới đây:

- Do chính trị nội bộ (lo ngại ảnh hưởng đến cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ của ông Trump).

- Do người dân Mỹ không sẵn lòng hy sinh xương máu và tiền bạc.

- Do năng lực quân sự không đủ.

- Do không tập hợp được liên minh quốc tế.

Kết quả vẫn vậy: Tổng thống Trump và nước Mỹ sẽ thất bại.

Lịch sử cho tôi thấy rằng, nếu Mỹ thua theo cách này, nó sẽ giống như "Cuộc khủng hoảng Kênh đào Suez" năm 1956 đối với Đế quốc Anh, hay những thất bại tương tự của Đế quốc Hà Lan (thế kỷ 18) và Tây Ban Nha (thế kỷ 17). 

Kịch bản dẫn đến sự sụp đổ của các đế chế thường luôn giống nhau: Một thế lực nhỏ hơn thách thức cường quốc số một về một tuyến đường thương mại trọng yếu. Cả thế giới sẽ quan sát và bắt đầu rút tiền cũng như thay đổi thái độ dựa trên kết quả của "trận chiến cuối cùng" này.

Nguyên tắc của tôi: Khi một cường quốc đang nắm giữ đồng tiền dự trữ thế giới bị quá tải về tài chính và lộ ra điểm yếu về quân sự, hãy cẩn thận. Các đồng minh và chủ nợ sẽ mất lòng tin, đồng tiền sẽ suy yếu (đặc biệt là so với vàng).

2. Sự chịu đựng của Iran so với Mỹ

Nếu eo biển Hormuz vẫn nằm trong tay người Iran, cả thế giới sẽ trở thành "con tin" của họ. Ông Trump sẽ bị coi là người "khơi mào cuộc chiến nhưng lại để thua". Ông ấy đã đưa ra những lời đe dọa rất đanh thép như: "Sẽ tiêu diệt những mục tiêu khiến Iran không bao giờ vực dậy được", hay "Cái chết, Lửa và Sự giận dữ sẽ trút xuống họ". 

Nhiều nhà chính sách quốc tế đang tự hỏi: "Ông ấy nói rất hay, nhưng liệu có dám đánh và có thể thắng khi mọi chuyện trở nên khó khăn?"

Để đảm bảo an toàn cho eo biển mà không chiếm quyền kiểm soát trực tiếp từ tay Iran là điều cực kỳ khó, và khả năng cao sẽ cần một trận đại chiến. 

Đối với các nhà lãnh đạo Iran, đây là cuộc chiến sinh tồn, là sự phục thù, là điều quan trọng hơn cả mạng sống. Họ sẵn sàng hy sinh vì niềm tin, trong khi người Mỹ đang lo lắng về giá xăng tăng cao và các chính trị gia thì lo về ghế bầu cử.

Trong chiến tranh, khả năng chịu đựng nỗi đau còn quan trọng hơn khả năng gây ra nỗi đau. Kế hoạch của Iran là kéo dài và làm trầm trọng thêm cuộc chiến, vì họ biết công chúng Mỹ có sức chịu đựng rất kém với những cuộc chiến dây dưa. Nếu Mỹ bỏ cuộc, các đồng minh sẽ thấy rằng nước Mỹ không còn đủ sức bảo vệ họ nữa.

3. "Trận chiến cuối cùng" sẽ rất thảm khốc

Mọi người đều biết các thỏa thuận bây giờ chỉ là tờ giấy lộn. Giai đoạn sắp tới — dù là để Hormuz trong tay Iran hay tước quyền đó đi — đều sẽ là giai đoạn tồi tệ nhất của xung đột.

Iran đã đe dọa sẽ phá hủy toàn bộ cơ sở hạ tầng dầu khí của các công ty liên quan đến Mỹ trong khu vực. Nếu chính quyền Trump thành công trong việc kêu gọi các nước khác cùng đưa tàu chiến đến hộ tống, chúng ta sẽ thấy liệu đó có phải là giải pháp hay không. 

Nhưng cả hai bên đều hiểu: Trận chiến phân thắng bại vẫn còn ở phía trước. Nếu Mỹ không thể mở cửa lại eo biển, hậu quả sẽ cực kỳ kinh khủng. Ngược lại, nếu ông Trump thắng và loại bỏ được mối đe dọa từ Iran, điều đó sẽ phục hồi sức mạnh và uy tín của Mỹ một cách mạnh mẽ.

4. Tác động lan tỏa toàn cầu và Chu kỳ lớn

Cuộc chiến này không chỉ ở Trung Đông. Nó sẽ tác động đến dòng vốn, giao thương và địa chính trị với Trung Quốc, Nga, Triều Tiên, Ukraine, v.v. Đây là một phần của "Chu kỳ lớn" (Big Cycle) trong lịch sử mà tôi thường nhắc đến.

Mỹ hiện tại không có đủ nguồn lực để đánh nhiều cuộc chiến cùng lúc (thực tế là không quốc gia nào làm được). Trong một thế giới kết nối như hiện nay, chiến tranh cũng giống như đại dịch, nó lây lan nhanh chóng theo những cách không tưởng. Trong khi đó, nội bộ nước Mỹ đang chia rẽ sâu sắc về việc nên làm gì và ai sẽ là người trả giá cho cuộc chiến này.

Lời kết: Tôi không làm chính trị. Tôi chỉ là một người thực tế phải đưa ra các quyết định đầu tư dựa trên những gì có khả năng xảy ra nhất. Qua nghiên cứu 500 năm lịch sử về sự trỗi dậy và suy tàn của các đế chế, tôi thấy có 5 thế lực lớn đang vận hành:

 - Chu kỳ nợ dài hạn (khi quốc gia phá sản).
- Chu kỳ chính trị nội bộ (trật tự hoặc hỗn loạn/nội chiến).
- Chu kỳ địa chính trị thế giới (chiến tranh giữa các cường quốc).
- Sự phát triển của công nghệ.
- Thiên tai.

Những gì đang xảy ra ở Trung Đông chỉ là một mắt xích nhỏ trong Chu kỳ lớn này. Điều quan trọng là bạn cần tự hỏi mình: Chu kỳ này có đang diễn ra đúng như vậy không? Và nếu đúng, bạn nên làm gì để bảo vệ mình?