Đ&#193;NH TR&#193;O KH&#193;I NIỆM – P1
Khi chập chững bước ch&#226;n v&#224;o thị trường chứng kho&#225;n, ai rồi cũng sẽ nghe qua một “ch&#226;n l&#253;” rất thời thượng: “Kh&#244;ng cần t&#236;m doanh nghiệp tốt, quan trọng l&#224; cổ phiếu c&#243; tăng gi&#225; hay kh&#244;ng.”
Nghe xong, nhiều người gật đầu c&#225;i rụp. Nh&#236;n sang VNM, ACB – doanh nghiệp đầu ng&#224;nh, l&#224;m ăn đ&#224;ng ho&#224;ng – m&#224; gi&#225; cổ phiếu th&#236;… đi bộ khi thị trường chạy. Thế l&#224; nảy sinh tranh c&#227;i:
Doanh nghiệp tốt để l&#224;m g&#236;, khi cổ phiếu kh&#244;ng tăng?
Ngẫm kỹ lại một ch&#250;t, bạn sẽ thấy: h&#236;nh như c&#243; c&#225;i g&#236; đ&#243; đang bị đ&#225;nh tr&#225;o.
1. Doanh nghiệp tốt ≠ cổ phiếu phải tăng mạnh
VNM l&#224; v&#237; dụ kinh điển. Doanh nghiệp chiếm hơn 50% thị phần sữa nội địa, thương hiệu quốc d&#226;n, d&#242;ng tiền ổn định. Nhưng ch&#237;nh v&#236; vậy m&#224; dư địa tăng trưởng đột biến gần như kh&#244;ng c&#242;n.
Khi một doanh nghiệp đ&#227; “ăn no” thị phần, b&#224;i to&#225;n tăng trưởng kh&#244;ng c&#242;n l&#224; b&#225;n th&#234;m bao nhi&#234;u hộp sữa, m&#224; l&#224;: Mở thị trường mới (rất kh&#243;, chờ thị trường xuất khẩu) hoặc tăng bi&#234;n lợi nhuận (kh&#244;ng dễ) hoặc tạo ra một động cơ tăng trưởng ho&#224;n to&#224;n kh&#225;c.
Kh&#244;ng l&#224;m được những điều đ&#243;, th&#236; lợi nhuận vẫn tốt, nhưng tăng trưởng chỉ ở mức vừa phải. V&#224; gi&#225; cổ phiếu, suy cho c&#249;ng, phản &#225;nh tốc độ tăng trưởng kỳ vọng trong tương lai, chứ kh&#244;ng phải sự tử tế trong qu&#225; khứ.
ACB cũng vậy. Khi đ&#227; được thị trường định vị l&#224; ng&#226;n h&#224;ng an to&#224;n, th&#236; thứ đ&#225;nh đổi đi ch&#237;nh l&#224;…mức tăng trưởng b&#249;ng nổ. An to&#224;n – ổn định – &#237;t rủi ro th&#236; kh&#243; c&#243; c&#226;u chuyện “nh&#226;n đ&#244;i nh&#226;n ba” trong thời gian ngắn.
Doanh nghiệp tốt kh&#244;ng sai. Nhưng kỳ vọng rằng cổ phiếu của họ phải tăng mạnh bằng mọi gi&#225; th&#236;… hơi oan cho doanh nghiệp.
2. Thị trường lu&#244;n c&#243; “định vị gi&#225;”
Một doanh nghiệp tồn tại đủ l&#226;u tr&#234;n thị trường, th&#236;: nội tại đ&#227; được soi rất kỹ, d&#242;ng tiền đ&#227; v&#224;o – ra đủ nhiều chu kỳ, truyền th&#244;ng, b&#225;o c&#225;o, c&#226;u chuyện… gần như kh&#244;ng c&#242;n g&#236; mới.
Từ đ&#243;, thị trường h&#236;nh th&#224;nh một thứ gọi l&#224; định vị thị gi&#225; – mức gi&#225; m&#224; số đ&#244;ng chấp nhận cho doanh nghiệp đ&#243;, với điều kiện hiện tại. Muốn ph&#225; vỡ định vị n&#224;y, bắt buộc phải c&#243; c&#225;i mới: một sản phẩm mới, một thị trường mới, một đội ngũ l&#227;nh đạo mới, một chiến lược ho&#224;n to&#224;n kh&#225;c để tạo ra kỳ vọng tăng trưởng mới.
Kh&#244;ng c&#243; c&#225;i mới, th&#236; việc gi&#225; cổ phiếu “đi ngang” kh&#244;ng phải l&#224; bất c&#244;ng – m&#224; l&#224;… logic.
(Phần n&#224;y DoFin sẽ chia sẻ kỹ hơn ở những b&#224;i sau ☕)
3. V&#224; đ&#226;y l&#224; l&#250;c kh&#225;i niệm bị đ&#225;nh tr&#225;o
Từ c&#226;u chuyện VNM, ACB kh&#244;ng tăng gi&#225;, một kết luận rất nguy hiểm bắt đầu lan ra:
“Doanh nghiệp tốt kh&#244;ng quan trọng, chỉ cần cổ phiếu tăng l&#224; được.”
Nghe c&#243; vẻ thực tế. Nhưng cũng ch&#237;nh l&#250;c n&#224;y, c&#225;c hội nh&#243;m penny bắt đầu v&#224;o việc: m&#227; penny c&#224;ng tốt, thanh khoản c&#224;ng thấp c&#224;ng hay, v&#236; cung &#237;t – dễ kiểm so&#225;t – dễ k&#233;o gi&#225;.
Cổ phiếu tăng thật. Nhưng đ&#243; l&#224; tăng bằng d&#242;ng tiền ngắn hạn, kh&#244;ng phải tăng bằng tăng trưởng.
V&#224; khi d&#242;ng tiền r&#250;t đi, c&#225;i c&#242;n lại kh&#244;ng phải l&#224; doanh nghiệp tạo ra gi&#225; trị, m&#224; l&#224;… người đến sau cầm cổ phiếu tr&#234;n tay, tự hỏi: “Ủa rồi m&#236;nh đầu tư v&#224;o c&#225;i g&#236; vậy?”
4. Kết lại
Thị trường kh&#244;ng sai. Doanh nghiệp tốt cũng kh&#244;ng sai. Sai thường nằm ở chỗ ch&#250;ng ta nghe thiếu nửa c&#226;u, rồi tự ho&#224;n thiện nửa c&#242;n lại theo cảm x&#250;c của m&#236;nh.
Doanh nghiệp tốt kh&#244;ng đảm bảo cổ phiếu sẽ tăng mạnh trong ngắn hạn.
Nhưng cổ phiếu chỉ tăng bằng c&#226;u chuyện, kh&#244;ng c&#243; nền tảng tăng trưởng, th&#236; cũng rất hiếm khi đi được đường d&#224;i.
V&#236; vậy, h&#227;y tự tin d&#224;nh thời gian t&#236;m hiểu kỹ doanh nghiệp m&#236;nh đang đầu tư. Đừng để những m&#224;n đ&#225;nh tr&#225;o kh&#225;i niệm tr&#234;n thị trường l&#224;m m&#236;nh ch&#249;n bước.
C&#242;n cụ thể cần t&#236;m hiểu những g&#236;? Th&#236; đ&#243; l&#224; cả một qu&#225; tr&#236;nh học hỏi – v&#224; cũng l&#224; h&#224;nh tr&#236;nh th&#250; vị nhất của người đầu tư.
Chuyện n&#224;y n&#243;i chi tiết sau. Uống ly c&#224; ph&#234; đ&#227; ☕



ĐÁNH TRÁO KHÁI NIỆM – P1
Khi chập chững bước chân vào thị trường chứng khoán, ai rồi cũng sẽ nghe qua một “chân lý” rất thời thượng: “Không cần tìm doanh nghiệp tốt, quan trọng là cổ phiếu có tăng giá hay không.”
Nghe xong, nhiều người gật đầu cái rụp. Nhìn sang VNM, ACB – doanh nghiệp đầu ngành, làm ăn đàng hoàng – mà giá cổ phiếu thì… đi bộ khi thị trường chạy. Thế là nảy sinh tranh cãi:
Doanh nghiệp tốt để làm gì, khi cổ phiếu không tăng?
Ngẫm kỹ lại một chút, bạn sẽ thấy: hình như có cái gì đó đang bị đánh tráo.
1. Doanh nghiệp tốt ≠ cổ phiếu phải tăng mạnh
VNM là ví dụ kinh điển. Doanh nghiệp chiếm hơn 50% thị phần sữa nội địa, thương hiệu quốc dân, dòng tiền ổn định. Nhưng chính vì vậy mà dư địa tăng trưởng đột biến gần như không còn.
Khi một doanh nghiệp đã “ăn no” thị phần, bài toán tăng trưởng không còn là bán thêm bao nhiêu hộp sữa, mà là: Mở thị trường mới (rất khó, chờ thị trường xuất khẩu) hoặc tăng biên lợi nhuận (không dễ) hoặc tạo ra một động cơ tăng trưởng hoàn toàn khác.
Không làm được những điều đó, thì lợi nhuận vẫn tốt, nhưng tăng trưởng chỉ ở mức vừa phải. Và giá cổ phiếu, suy cho cùng, phản ánh tốc độ tăng trưởng kỳ vọng trong tương lai, chứ không phải sự tử tế trong quá khứ.
ACB cũng vậy. Khi đã được thị trường định vị là ngân hàng an toàn, thì thứ đánh đổi đi chính là…mức tăng trưởng bùng nổ. An toàn – ổn định – ít rủi ro thì khó có câu chuyện “nhân đôi nhân ba” trong thời gian ngắn.
Doanh nghiệp tốt không sai. Nhưng kỳ vọng rằng cổ phiếu của họ phải tăng mạnh bằng mọi giá thì… hơi oan cho doanh nghiệp.
2. Thị trường luôn có “định vị giá”
Một doanh nghiệp tồn tại đủ lâu trên thị trường, thì: nội tại đã được soi rất kỹ, dòng tiền đã vào – ra đủ nhiều chu kỳ, truyền thông, báo cáo, câu chuyện… gần như không còn gì mới.
Từ đó, thị trường hình thành một thứ gọi là định vị thị giá – mức giá mà số đông chấp nhận cho doanh nghiệp đó, với điều kiện hiện tại. Muốn phá vỡ định vị này, bắt buộc phải có cái mới: một sản phẩm mới, một thị trường mới, một đội ngũ lãnh đạo mới, một chiến lược hoàn toàn khác để tạo ra kỳ vọng tăng trưởng mới.
Không có cái mới, thì việc giá cổ phiếu “đi ngang” không phải là bất công – mà là… logic.
(Phần này DoFin sẽ chia sẻ kỹ hơn ở những bài sau ☕)
3. Và đây là lúc khái niệm bị đánh tráo
Từ câu chuyện VNM, ACB không tăng giá, một kết luận rất nguy hiểm bắt đầu lan ra:
“Doanh nghiệp tốt không quan trọng, chỉ cần cổ phiếu tăng là được.”
Nghe có vẻ thực tế. Nhưng cũng chính lúc này, các hội nhóm penny bắt đầu vào việc: mã penny càng tốt, thanh khoản càng thấp càng hay, vì cung ít – dễ kiểm soát – dễ kéo giá.
Cổ phiếu tăng thật. Nhưng đó là tăng bằng dòng tiền ngắn hạn, không phải tăng bằng tăng trưởng.
Và khi dòng tiền rút đi, cái còn lại không phải là doanh nghiệp tạo ra giá trị, mà là… người đến sau cầm cổ phiếu trên tay, tự hỏi: “Ủa rồi mình đầu tư vào cái gì vậy?”
4. Kết lại
Thị trường không sai. Doanh nghiệp tốt cũng không sai. Sai thường nằm ở chỗ chúng ta nghe thiếu nửa câu, rồi tự hoàn thiện nửa còn lại theo cảm xúc của mình.
Doanh nghiệp tốt không đảm bảo cổ phiếu sẽ tăng mạnh trong ngắn hạn.
Nhưng cổ phiếu chỉ tăng bằng câu chuyện, không có nền tảng tăng trưởng, thì cũng rất hiếm khi đi được đường dài.
Vì vậy, hãy tự tin dành thời gian tìm hiểu kỹ doanh nghiệp mình đang đầu tư. Đừng để những màn đánh tráo khái niệm trên thị trường làm mình chùn bước.
Còn cụ thể cần tìm hiểu những gì? Thì đó là cả một quá trình học hỏi – và cũng là hành trình thú vị nhất của người đầu tư.
Chuyện này nói chi tiết sau. Uống ly cà phê đã ☕

