CỔ PHIẾU STB - ĐỀ &#193;N T&#193;I CƠ CẤU 10 NĂM SẮP ĐI ĐẾN HỒI KẾT?
C&#243; một thời, Sacombank l&#224; biểu tượng của ng&#226;n h&#224;ng tư nh&#226;n Việt Nam. Vốn điều lệ thuộc top đầu, mạng lưới chi nh&#225;nh phủ khắp cả nước, cổ phiếu STB từng được xem l&#224; “bluechip quốc d&#226;n” của ng&#224;nh ng&#226;n h&#224;ng. Nhưng cũng ch&#237;nh Sacombank l&#224; ng&#226;n h&#224;ng hiếm hoi phải bước v&#224;o một đề &#225;n t&#225;i cơ cấu k&#233;o d&#224;i suốt 10 năm dưới sự gi&#225;m s&#225;t đặc biệt của Ng&#226;n h&#224;ng Nh&#224; nước.
H&#224;nh tr&#236;nh đ&#243; bắt đầu từ thương vụ s&#225;p nhập với Ng&#226;n h&#224;ng Phương Nam năm 2015 – một thương vụ kh&#244;ng mang m&#224;u sắc chiến lược, m&#224; mang bản chất của một cuộc giải cứu.
Để hiểu v&#236; sao STB rơi v&#224;o v&#242;ng xo&#225;y t&#225;i cơ cấu, cần nh&#236;n lại bối cảnh lịch sử. Sacombank được th&#224;nh lập năm 1991, l&#224; một trong những ng&#226;n h&#224;ng thương mại cổ phần đầu ti&#234;n của Việt Nam. Năm 2006, STB tạo dấu mốc lớn khi trở th&#224;nh ng&#226;n h&#224;ng TMCP đầu ti&#234;n ni&#234;m yết tr&#234;n thị trường chứng kho&#225;n, với mức gi&#225; ch&#224;o s&#224;n l&#234;n tới 200.000 đồng/cổ phiếu – con số rất hiếm ở thời điểm đ&#243;. Sau ni&#234;m yết, vốn điều lệ Sacombank tăng l&#234;n khoảng 2.000 tỷ đồng, nằm trong nh&#243;m ng&#226;n h&#224;ng lớn nhất hệ thống, chỉ sau Vietcombank. Đ&#226;y ch&#237;nh l&#224; giai đoạn ho&#224;ng kim của STB.
Bước ngoặt xảy ra v&#224;o năm 2015, khi Sacombank s&#225;p nhập Ng&#226;n h&#224;ng Phương Nam. Tr&#234;n danh nghĩa, đ&#226;y l&#224; một thương vụ M&amp;A. Nhưng tr&#234;n thực tế, Phương Nam khi đ&#243; đ&#227; rơi v&#224;o t&#236;nh trạng cực kỳ kh&#243; khăn. Ng&#226;n h&#224;ng n&#224;y c&#243; tổng t&#224;i sản khoảng 75.000 tỷ đồng, nhưng giai đoạn 2010–2012, khi thị trường bất động sản v&#224; t&#224;i ch&#237;nh lao dốc, Phương Nam g&#225;nh một lượng lớn c&#225;c khoản vay dưới chuẩn, chủ yếu li&#234;n quan đến bất động sản, dẫn tới nợ xấu chồng chất, thanh khoản căng thẳng v&#224; đứng trước nguy cơ mất khả năng chi trả.
Phương &#225;n s&#225;p nhập được đưa ra với mục ti&#234;u d&#249;ng quy m&#244; v&#224; sức khỏe của Sacombank để “hấp thụ” khối nợ xấu của Phương Nam. Tuy nhi&#234;n, kế hoạch n&#224;y nhanh ch&#243;ng đổ vỡ. Đến năm 2017, h&#224;ng loạt sai phạm trong hoạt động ng&#226;n h&#224;ng bị phanh phui, v&#224; sau đ&#243; Ng&#226;n h&#224;ng Nh&#224; nước ch&#237;nh thức can thiệp, ban h&#224;nh Đề &#225;n t&#225;i cơ cấu Sacombank.
Đề &#225;n t&#225;i cơ cấu được triển khai trong 10 năm, từ 2015 đến 2025, với mục ti&#234;u xử l&#253; triệt để nợ xấu v&#224; t&#224;i sản tồn đọng sau s&#225;p nhập, đồng thời t&#225;i cấu tr&#250;c to&#224;n diện t&#224;i ch&#237;nh v&#224; quản trị để đảm bảo c&#225;c tỷ lệ an to&#224;n vốn. C&#249;ng thời điểm n&#224;y, &#244;ng Dương C&#244;ng Minh được bầu l&#224;m Chủ tịch HĐQT, với nhiệm vụ kh&#244;ng chỉ “dọn dẹp qu&#225; khứ” m&#224; c&#242;n từng bước kh&#244;i phục vị thế của STB trong hệ thống ng&#226;n h&#224;ng.
Trong suốt gần một thập kỷ qua, đề &#225;n t&#225;i cơ cấu đ&#227; t&#225;c động mạnh đến hoạt động kinh doanh của Sacombank. Thứ nhất l&#224; tăng trưởng t&#237;n dụng bị k&#236;m h&#227;m. Giai đoạn 2016–2024, tăng trưởng t&#237;n dụng của STB chỉ quanh mức 12%/năm, thấp hơn đ&#225;ng kể so với mức trung b&#236;nh ng&#224;nh khoảng 15–17%. Thứ hai l&#224; lợi nhuận bị b&#224;o m&#242;n bởi g&#225;nh nặng tr&#237;ch lập dự ph&#242;ng.
Nếu so với ACB – một ng&#226;n h&#224;ng c&#243; quy m&#244; tổng t&#224;i sản v&#224; dư nợ tương đương – sự kh&#225;c biệt c&#224;ng r&#245;. Trong nhiều năm, lợi nhuận của Sacombank chỉ bằng một nửa, thậm ch&#237; c&#243; thời điểm chỉ bằng một phần ba ACB. Nguy&#234;n nh&#226;n nằm ở việc STB phải d&#224;nh khoảng 16% tổng thu nhập hoạt động cho tr&#237;ch lập dự ph&#242;ng, cao gấp đ&#244;i so với nhiều ng&#226;n h&#224;ng c&#249;ng quy m&#244;. Điều n&#224;y khiến hiệu quả sinh lời của Sacombank thấp hơn đ&#225;ng kể, đồng thời l&#224;m mất đi lợi thế cạnh tranh trong một ng&#224;nh vốn đ&#227; rất khốc liệt.
Tuy nhi&#234;n, ch&#237;nh ở giai đoạn cuối của đề &#225;n, c&#226;u chuyện tăng trưởng của STB mới thực sự mở ra. Trọng t&#226;m nằm ở việc xử l&#253; dứt điểm c&#225;c t&#224;i sản tồn đọng lớn – những “cục m&#225;u đ&#244;ng” đ&#227; đ&#232; nặng ng&#226;n h&#224;ng suốt nhiều năm.
C&#226;u chuyện thứ nhất l&#224; khoản nợ c&#243; t&#224;i sản đảm bảo bằng Khu c&#244;ng nghiệp Phong Ph&#250;. Đ&#226;y l&#224; khoản nợ gốc hơn 5.000 tỷ đồng c&#243; nguồn gốc từ Ng&#226;n h&#224;ng Phương Nam, sau s&#225;p nhập trở th&#224;nh nợ xấu của Sacombank. T&#224;i sản đảm bảo l&#224; dự &#225;n KCN Phong Ph&#250; rộng hơn 130 ha tại huyện B&#236;nh Ch&#225;nh, TP.HCM. Sau nhiều lần đấu gi&#225; kh&#244;ng th&#224;nh, đến lần thứ s&#225;u v&#224;o năm 2023, STB đ&#227; t&#236;m được nh&#224; đầu tư ph&#249; hợp. Theo th&#244;ng tin tại ĐHĐCĐ 2024, Sacombank đ&#227; thu về khoảng 20% gi&#225; trị thương vụ, phần c&#242;n lại dự kiến thanh to&#225;n dần trong giai đoạn 2025–2026. Ước t&#237;nh, ng&#226;n h&#224;ng c&#243; thể thu về khoảng 3.100 tỷ đồng từ thương vụ n&#224;y – tương đương hơn 30% lợi nhuận sau thuế năm 2024, nếu ghi nhận đ&#250;ng tiến độ.
C&#226;u chuyện thứ hai l&#224; xử l&#253; 32,5% cổ phần li&#234;n quan đến nh&#243;m cổ đ&#244;ng cũ, hiện do VAMC nắm giữ. STB đ&#227; thế chấp số cổ phần n&#224;y cho VAMC để đổi lấy l&#244; tr&#225;i phiếu đặc biệt trị gi&#225; 10.000 tỷ đồng với l&#227;i suất 0%. Cơ chế n&#224;y cho ph&#233;p Sacombank ph&#226;n bổ tr&#237;ch lập dự ph&#242;ng trong suốt 10 năm, thay v&#236; phải “ăn một cục” trong thời gian ngắn, qua đ&#243; giảm &#225;p lực thanh khoản v&#224; đảm bảo c&#225;c tỷ lệ an to&#224;n vốn. Đến cuối năm 2023, STB đ&#227; tr&#237;ch lập đủ 100% gi&#225; trị gốc của khoản nợ n&#224;y. Điều đ&#243; đồng nghĩa: khi việc b&#225;n đấu gi&#225; số cổ phần n&#243;i tr&#234;n ho&#224;n tất, ng&#226;n h&#224;ng c&#243; thể ho&#224;n nhập dự ph&#242;ng, tạo ra nguồn lợi nhuận v&#224; d&#242;ng tiền đ&#225;ng kể.
Sacombank đang đứng trước một cột mốc quan trọng. Khi đề &#225;n t&#225;i cơ cấu 10 năm đi đến hồi kết, c&#225;c n&#250;t thắt lớn nhất dần được th&#225;o gỡ. Nếu hai c&#226;u chuyện tr&#234;n diễn ra đ&#250;ng tiến độ, STB kh&#244;ng chỉ c&#243; cơ hội ghi nhận lợi nhuận bứt ph&#225;, m&#224; c&#242;n mở ra khả năng chia cổ tức trở lại, đẩy mạnh tăng trưởng t&#237;n dụng v&#224; tập trung v&#224;o hoạt động kinh doanh cốt l&#245;i.
Sau một thập kỷ “đi trong b&#227;o”, Sacombank c&#243; thể bước sang một chu kỳ ho&#224;n to&#224;n kh&#225;c. C&#226;u hỏi c&#242;n lại kh&#244;ng phải l&#224; ng&#226;n h&#224;ng n&#224;y c&#243; vượt qua t&#225;i cơ cấu hay kh&#244;ng – m&#224; l&#224; STB sẽ tận dụng giai đoạn hậu t&#225;i cơ cấu tốt đến đ&#226;u để lấy lại vị thế đ&#227; từng c&#243; trong hệ thống ng&#226;n h&#224;ng Việt Nam.
Nghĩa Official - TVĐT, quản l&#253; t&#224;i sản

CỔ PHIẾU STB - ĐỀ ÁN TÁI CƠ CẤU 10 NĂM SẮP ĐI ĐẾN HỒI KẾT?
Có một thời, Sacombank là biểu tượng của ngân hàng tư nhân Việt Nam. Vốn điều lệ thuộc top đầu, mạng lưới chi nhánh phủ khắp cả nước, cổ phiếu STB từng được xem là “bluechip quốc dân” của ngành ngân hàng. Nhưng cũng chính Sacombank là ngân hàng hiếm hoi phải bước vào một đề án tái cơ cấu kéo dài suốt 10 năm dưới sự giám sát đặc biệt của Ngân hàng Nhà nước.
Hành trình đó bắt đầu từ thương vụ sáp nhập với Ngân hàng Phương Nam năm 2015 – một thương vụ không mang màu sắc chiến lược, mà mang bản chất của một cuộc giải cứu.
Để hiểu vì sao STB rơi vào vòng xoáy tái cơ cấu, cần nhìn lại bối cảnh lịch sử. Sacombank được thành lập năm 1991, là một trong những ngân hàng thương mại cổ phần đầu tiên của Việt Nam. Năm 2006, STB tạo dấu mốc lớn khi trở thành ngân hàng TMCP đầu tiên niêm yết trên thị trường chứng khoán, với mức giá chào sàn lên tới 200.000 đồng/cổ phiếu – con số rất hiếm ở thời điểm đó. Sau niêm yết, vốn điều lệ Sacombank tăng lên khoảng 2.000 tỷ đồng, nằm trong nhóm ngân hàng lớn nhất hệ thống, chỉ sau Vietcombank. Đây chính là giai đoạn hoàng kim của STB.
Bước ngoặt xảy ra vào năm 2015, khi Sacombank sáp nhập Ngân hàng Phương Nam. Trên danh nghĩa, đây là một thương vụ M&A. Nhưng trên thực tế, Phương Nam khi đó đã rơi vào tình trạng cực kỳ khó khăn. Ngân hàng này có tổng tài sản khoảng 75.000 tỷ đồng, nhưng giai đoạn 2010–2012, khi thị trường bất động sản và tài chính lao dốc, Phương Nam gánh một lượng lớn các khoản vay dưới chuẩn, chủ yếu liên quan đến bất động sản, dẫn tới nợ xấu chồng chất, thanh khoản căng thẳng và đứng trước nguy cơ mất khả năng chi trả.
Phương án sáp nhập được đưa ra với mục tiêu dùng quy mô và sức khỏe của Sacombank để “hấp thụ” khối nợ xấu của Phương Nam. Tuy nhiên, kế hoạch này nhanh chóng đổ vỡ. Đến năm 2017, hàng loạt sai phạm trong hoạt động ngân hàng bị phanh phui, và sau đó Ngân hàng Nhà nước chính thức can thiệp, ban hành Đề án tái cơ cấu Sacombank.
Đề án tái cơ cấu được triển khai trong 10 năm, từ 2015 đến 2025, với mục tiêu xử lý triệt để nợ xấu và tài sản tồn đọng sau sáp nhập, đồng thời tái cấu trúc toàn diện tài chính và quản trị để đảm bảo các tỷ lệ an toàn vốn. Cùng thời điểm này, ông Dương Công Minh được bầu làm Chủ tịch HĐQT, với nhiệm vụ không chỉ “dọn dẹp quá khứ” mà còn từng bước khôi phục vị thế của STB trong hệ thống ngân hàng.
Trong suốt gần một thập kỷ qua, đề án tái cơ cấu đã tác động mạnh đến hoạt động kinh doanh của Sacombank. Thứ nhất là tăng trưởng tín dụng bị kìm hãm. Giai đoạn 2016–2024, tăng trưởng tín dụng của STB chỉ quanh mức 12%/năm, thấp hơn đáng kể so với mức trung bình ngành khoảng 15–17%. Thứ hai là lợi nhuận bị bào mòn bởi gánh nặng trích lập dự phòng.
Nếu so với ACB – một ngân hàng có quy mô tổng tài sản và dư nợ tương đương – sự khác biệt càng rõ. Trong nhiều năm, lợi nhuận của Sacombank chỉ bằng một nửa, thậm chí có thời điểm chỉ bằng một phần ba ACB. Nguyên nhân nằm ở việc STB phải dành khoảng 16% tổng thu nhập hoạt động cho trích lập dự phòng, cao gấp đôi so với nhiều ngân hàng cùng quy mô. Điều này khiến hiệu quả sinh lời của Sacombank thấp hơn đáng kể, đồng thời làm mất đi lợi thế cạnh tranh trong một ngành vốn đã rất khốc liệt.
Tuy nhiên, chính ở giai đoạn cuối của đề án, câu chuyện tăng trưởng của STB mới thực sự mở ra. Trọng tâm nằm ở việc xử lý dứt điểm các tài sản tồn đọng lớn – những “cục máu đông” đã đè nặng ngân hàng suốt nhiều năm.
Câu chuyện thứ nhất là khoản nợ có tài sản đảm bảo bằng Khu công nghiệp Phong Phú. Đây là khoản nợ gốc hơn 5.000 tỷ đồng có nguồn gốc từ Ngân hàng Phương Nam, sau sáp nhập trở thành nợ xấu của Sacombank. Tài sản đảm bảo là dự án KCN Phong Phú rộng hơn 130 ha tại huyện Bình Chánh, TP.HCM. Sau nhiều lần đấu giá không thành, đến lần thứ sáu vào năm 2023, STB đã tìm được nhà đầu tư phù hợp. Theo thông tin tại ĐHĐCĐ 2024, Sacombank đã thu về khoảng 20% giá trị thương vụ, phần còn lại dự kiến thanh toán dần trong giai đoạn 2025–2026. Ước tính, ngân hàng có thể thu về khoảng 3.100 tỷ đồng từ thương vụ này – tương đương hơn 30% lợi nhuận sau thuế năm 2024, nếu ghi nhận đúng tiến độ.
Câu chuyện thứ hai là xử lý 32,5% cổ phần liên quan đến nhóm cổ đông cũ, hiện do VAMC nắm giữ. STB đã thế chấp số cổ phần này cho VAMC để đổi lấy lô trái phiếu đặc biệt trị giá 10.000 tỷ đồng với lãi suất 0%. Cơ chế này cho phép Sacombank phân bổ trích lập dự phòng trong suốt 10 năm, thay vì phải “ăn một cục” trong thời gian ngắn, qua đó giảm áp lực thanh khoản và đảm bảo các tỷ lệ an toàn vốn. Đến cuối năm 2023, STB đã trích lập đủ 100% giá trị gốc của khoản nợ này. Điều đó đồng nghĩa: khi việc bán đấu giá số cổ phần nói trên hoàn tất, ngân hàng có thể hoàn nhập dự phòng, tạo ra nguồn lợi nhuận và dòng tiền đáng kể.
Sacombank đang đứng trước một cột mốc quan trọng. Khi đề án tái cơ cấu 10 năm đi đến hồi kết, các nút thắt lớn nhất dần được tháo gỡ. Nếu hai câu chuyện trên diễn ra đúng tiến độ, STB không chỉ có cơ hội ghi nhận lợi nhuận bứt phá, mà còn mở ra khả năng chia cổ tức trở lại, đẩy mạnh tăng trưởng tín dụng và tập trung vào hoạt động kinh doanh cốt lõi.
Sau một thập kỷ “đi trong bão”, Sacombank có thể bước sang một chu kỳ hoàn toàn khác. Câu hỏi còn lại không phải là ngân hàng này có vượt qua tái cơ cấu hay không – mà là STB sẽ tận dụng giai đoạn hậu tái cơ cấu tốt đến đâu để lấy lại vị thế đã từng có trong hệ thống ngân hàng Việt Nam.
Nghĩa Official - TVĐT, quản lý tài sản