NGUỒN CUNG NHI&#202;N LIỆU VIỆT NAM 
(Tham khảo b&#224;i viết của t&#225;c giả Nam Nguyễn)

Dầu tăng, xăng tăng, cuộc sống thay đổi từng ng&#224;y…Ai cũng hiểu được l&#224; do kh&#244;ng phải chỉ một cuộc chiến, m&#224; c&#225;c cuộc chiến đang xảy ra tr&#234;n trường quốc tế, ảnh hưởng tới nguồn cung. Vậy đối với nước ta dự trữ thế n&#224;o l&#224; đủ, v&#224; nếu t&#236;nh h&#236;nh căng thẳng k&#233;o d&#224;i th&#236; giải ph&#225;p l&#224; g&#236;? Thị trường 100 triệu d&#226;n lại c&#243; sản xuất c&#244;ng nghiệp tương đối như Việt Nam th&#236; nhu cầu ti&#234;u thụ năng lượng lớn lắm! Ta vừa c&#243; than, vừa c&#243; dầu kh&#237;, thế m&#224; lại th&#224;nh nước nhập khẩu lớn về than, về dầu kh&#237;…chứng tỏ c&#243; g&#236; đ&#243; ta c&#242;n chưa t&#237;nh hết, chưa l&#224;m đủ?

Đảng v&#224; Ch&#237;nh phủ ta tất nhi&#234;n đ&#227; nh&#236;n xa tr&#244;ng rộng, c&#243; kế hoạch an to&#224;n năng lượng cho Việt Nam h&#244;m nay v&#224; về l&#226;u d&#224;i. Hiển nhi&#234;n nếu thiếu điện th&#236; đời sống kh&#243; khăn, v&#224; khỏi cần n&#243;i đến những vấn đề “đao to, b&#250;a lớn” kiểu “trung t&#226;m dữ liệu”, “AI”, “chip” g&#236; cho khoẻ. Ta xem về vĩ m&#244;, ng&#224;y h&#244;m nay tỷ lệ nguồn năng lượng ph&#225;t điện nước ta: than (nhiệt điện than) 56%; thuỷ điện (gần 20%); năng lượng t&#225;i tạo (c&#225;c loại) 15%; Kh&#237; tự nhi&#234;n (6-7%); dầu v&#224; nguồn kh&#225;c (2-3%). Thuỷ điện th&#236; coi như hết tiềm năng ph&#225;t triển rồi, chả c&#242;n đ&#226;u để l&#224;m nữa. Than vẫn l&#224; nguồn ổn định, v&#224; cũng rẻ nữa, thế n&#234;n d&#249; c&#225;c nh&#224; “m&#244;i trường” c&#243; k&#234;u ca thế n&#224;o đi nữa, th&#236; hai chục năm nữa vẫn phải d&#249;ng than th&#244;i! Ta cũng l&#224; nh&#224; sản xuất than, nhưng vẫn phải nhập rất nhiều, v&#236; than chỉ c&#243; ở ph&#237;a bắc, m&#224; c&#244;ng nghiệp chủ yếu nằm ở ph&#237;a nam, chưa kể nhiều khi chở nước ngo&#224;i về rẻ hơn vận chuyển trong nước (hay ở L&#224;o sang). Mỗi năm tăng đều, năm ngo&#225;i nhập 65 triệu tấn – con số kinh khủng đấy! Indo, &#218;c, Nga theo thứ tự l&#224; những nước ta mua nhiều nhất! Ta cũng c&#243; than, trước c&#242;n hay b&#225;n cho T&#224;u, giờ để m&#224; trộn với than ngoại…C&#225;i c&#226;u hỏi dễ thấy: Nga (Viễn Đ&#244;ng) gần thế, xa hơn từ Indo t&#237; th&#244;i, sao phải đi xa tận đ&#226;u m&#224; mua nữa? C&#226;u trả lời: 2 loại than kh&#225;c nhau đấy, v&#224; Trung Quốc hở ra l&#224; mua hết (v&#224; họ cả mua rồi để đấy l&#224;m dự trữ nữa) – hơn nữa thanh to&#225;n với Nga kh&#243; v&#236; cấm vận (!?). “Kh&#243;” đ&#250;ng l&#224; kh&#243; chung, nhưng sao Trung Quốc kh&#244;ng “sợ” m&#224; ta lại “sợ” nhỉ? Giải th&#237;ch sau…

Với gần 70 triệu tấn than nhập m&#224; vẫn nguy cơ thiếu điện, th&#236; việc cần d&#249;ng năng lượng nguy&#234;n tử c&#243; lẽ khỏi cần b&#224;n. Ở đ&#226;y lại c&#243; yếu tố “Ivan” – ch&#237;nh v&#236; ch&#250;ng ta l&#249;i thời gian dự &#225;n Ninh Thuận lại n&#234;n b&#226;y giờ đ&#226;u đ&#227; c&#243; g&#236; m&#224; d&#249;ng. M&#224; n&#243; ng&#224;y nay cũng triển khai đ&#226;u c&#243; khẩn trương cho lắm đ&#226;u, b&#225;c Ch&#237;nh cứ giục ho&#224;i! Chậm cả ph&#237;a ta (c&#244;ng t&#225;c chuẩn bị, giải ph&#243;ng) v&#224; cả ph&#237;a Nga (l&#253; do lại n&#243;i sau đ&#227;), đ&#227; thấy giải ng&#226;n g&#236; đ&#226;u…

C&#242;n về dầu (chủ yếu để l&#224;m xăng, chạy t&#224;u b&#232; m&#225;y m&#243;c) th&#236; thế n&#224;y: mỗi năm ta đ&#224;o được 8-10 triệu tấn, b&#225;n (chủ yếu cho H&#224;n v&#224; Nhật) 7 triệu tấn, nhập 12-13 triệu tấn, đưa v&#224;o lọc gần 20 triệu tấn. Bởi c&#244;ng nghệ từng nh&#224; m&#225;y lọc dầu đ&#242;i hỏi loại dầu kh&#225;c nhau, ta nhập tới 45% từ Kuwait; 15% từ UAE, c&#242;n lại từ Malaysia, Mỹ, Brazil, Angola… Ta chưa t&#236;m ra mỏ mới, c&#242;n c&#225;c nguồn cũ khai th&#225;c giảm đi rồi, v&#236; l&#226;u năm qu&#225; rồi, “thấy bở đ&#224;o m&#227;i”! 2 nh&#224; m&#225;y lọc dầu dự &#225;n n&#224;o cũng trục trặc (chắc đọc b&#225;o cũng biết rồi, “h&#236;nh sự” phết), sản xuất c&#243; đủ ti&#234;u d&#249;ng đ&#226;u n&#234;n phải nhập th&#234;m mấy triệu tấn diesel, xăng, naphta…mỗi năm cả chục triệu tấn/năm (từ Sing, H&#224;n, M&#227;, Th&#225;i, cả Trung Quốc nữa). 

Với đa số c&#225;c thị trường lớn (nước ta cũng lớn chứ đ&#226;u) kh&#244;ng thể kh&#244;ng t&#237;nh đến LNG (kh&#237; tự nhi&#234;n ho&#225; lỏng) – kh&#237; đốt được n&#233;n lại để vận tải cho nhiều. Ta mới tham gia “tr&#242; chơi qu&#253; tộc” n&#224;y n&#234;n lượng nhập c&#242;n qu&#225; &#237;t – mới nửa triệu tấn, chỉ bằng 1% của H&#224;n Quốc, m&#224; Trung Quốc hay Nhật c&#242;n d&#249;ng gấp rưỡi H&#224;n Quốc nữa cơ! Đ&#225;ng nhẽ với vị tr&#237; địa ch&#237;nh trị tối ưu như Việt Nam, th&#236; nước ta phải l&#224; trạm trung chuyển số 1 của Đ&#244;ng Nam &#193; v&#224; hơn thế nữa – nhưng hầu như hạ tầng mới quy hoạch chứ chả c&#243; g&#236; đ&#225;ng kể, cần đầu tư dọc suốt chiều d&#224;i bờ biển rất nhiều cảng, nhiều kho (kho lạnh  phải đạt -162 độ C để kh&#237; methane ho&#225; lỏng, thể t&#237;ch giảm 600 lần rất gọn). V&#224; từ đ&#243; c&#243; thể l&#224;m những tổ hợp điện từ LNG v&#224;i Giga rất hợp với xu thế bảo vệ m&#244;i trường trong tương lai…Ta đang mua qu&#225; &#237;t (từ Bruney, Indo v&#224; Trung Đ&#244;ng) n&#234;n chưa c&#243; g&#236; để n&#243;i, nhưng khi l&#224;m những tổ hợp cảng-kho lớn đầu tư h&#224;ng trăm triệu USD th&#236; cần phải k&#253; những hợp đồng d&#224;i hạn, với đối t&#225;c c&#243; độ tin tưởng cao. Quả l&#224; khi chiến tranh Iran xảy ra mới thấy dầu rất quan trọng, nhưng thời của LNG đ&#227; đến rồi! Việt Nam ta may thế, dầu cũng c&#243; m&#224; kh&#237; ở Biển Đ&#244;ng cũng sẵn. Lại như ta thấy, Nga l&#224; nước c&#243; lượng LNG h&#224;ng năm đứng thứ 4 thế giới, v&#224; chở từ Nga (Sakhalin) sang ta kh&#225; gần, nhưng kh&#244;ng c&#243; t&#237; tương t&#225;c n&#224;o đ&#225;ng kể. Kể cả mấy tập đo&#224;n Novatek, Gazprom của Nga cũng l&#224; h&#224;ng “số m&#225;” về dầu kh&#237;, v&#224; LNG quốc tế, rồi lăn lộn m&#227;i ở Việt Nam cũng chưa n&#234;n cơm ch&#225;o g&#236;, thậm ch&#237; như t&#244;i đ&#227; viết, họ phải “bỏ của chạy lấy người” ở mấy dự &#225;n thăm d&#242; tại Biển Đ&#244;ng, mỗi nơi như thế mất mấy trăm triệu đ&#244; đấy. Ta chưa cho họ c&#226;u trả lời n&#224;o đủ sức nặng cả, to&#224;n &#224; u&#244;m (c&#225;i n&#224;y t&#244;i viết mấy lần rồi)…Đ&#225;ng nhẽ ra li&#234;n doanh ta v&#224; họ c&#243; thể đưa kh&#237; về bờ, rồi c&#249;ng nhau ph&#226;n phối LNG, c&#249;ng nhau l&#224;m điện….c&#243; phải gần kh&#244;ng? Nhưng kh&#244;ng!

Nh&#236;n lại cả bức tranh năng lượng, xăng dầu của Việt Nam ta thấy c&#225;i g&#236; cũng c&#243; nhưng lượng nhập nhiều hơn sản xuất ra, m&#224; hệ thống kho b&#227;i kh&#244;ng đủ lớn, lại chưa kịp triển khai LNG…n&#234;n kh&#225; l&#224; “hồi hộp” v&#224;o những t&#236;nh huống như vụ Iran n&#224;y. Việt Nam c&#243; trữ lượng thương mại xăng dầu &#237;t nhất về thời gian so với l&#225;ng giềng (chỉ dưới 20 ng&#224;y), tất nhi&#234;n c&#242;n c&#243; dự trữ quốc gia nữa cũng phải hơn 100 ng&#224;y, cho n&#234;n việc gi&#225; xăng dầu tăng bất tử mấy h&#244;m nay c&#243; phần ảnh hưởng lớn của t&#226;m l&#253; lo lắng v&#224; t&#237;ch trữ chứ chưa thực sự gay cấn. Nhưng nếu b&#236;nh tĩnh nh&#236;n lại từ tr&#234;n xuống dưới cả bức tranh t&#244;i mới ph&#225;c lại (to&#224;n những c&#225;i chịu kh&#243; Google l&#224; được, c&#243; g&#236; lạ đ&#226;u) th&#236; ch&#250;ng ta thấy: trong suốt qu&#227;ng đường ch&#250;ng ta x&#226;y dựng an ninh an to&#224;n về năng lượng, h&#236;nh như ch&#250;ng ta t&#236;m c&#225;ch tối đa “n&#233;” &#244;ng bạn Nga cho bằng xa th&#236; th&#244;i, xa nhất c&#243; thể! Hạt nh&#226;n loanh quanh mất chục năm. Than ngại mua lắm v&#236; kh&#243; thanh to&#225;n. Diesel thậm ch&#237; nếu đối t&#225;c Việt mua, th&#236; bắt cả hai b&#234;n “treo” tiền v&#224;o bank cho chắc chắn, tin thế qu&#225;i n&#224;o được. LNG th&#236; c&#242;n nghĩ đ&#227;…Trong khi đ&#243; rất nhiều lượng xăng, dầu, diesel m&#224; ta mua qua Singapore, Malaysia rồi nhiều nước nữa, c&#243; C/O nước n&#224;y nước nọ hẳn hoi, n&#224;o l&#224; Kazakhstan, n&#224;o l&#224; M&#227;…m&#224; ai cũng biết đ&#243; l&#224; dầu th&#244; của Nga hay sản phẩm từ dầu th&#244; của Nga m&#224; ra. Ta chỉ muốn “v&#244; can” m&#224; th&#244;i! Sợ lắm…

T&#244;i đang muốn n&#243;i về điều g&#236; ư? Nh&#236;n quanh ta xem: Nhật, H&#224;n đều đặn đang mua than, dầu, kh&#237; của Nga qua đường Viễn Đ&#244;ng. Trong khi đ&#243; Mỹ hiển nhi&#234;n l&#224; quan s&#225;t v&#224; biết r&#245; điều n&#224;y, nhưng phải chấp nhận th&#244;i chứ sao (&#224; m&#224; ngay c&#225;c sản phẩm của Nga từ Sakhalin cũng c&#243; những thứ kh&#244;ng trong danh s&#225;ch cấm vận đ&#226;u, c&#243; “quotta” hẳn hoi!). Trung Quốc th&#236; khỏi n&#243;i rồi, kh&#225;ch h&#224;ng lớn nhất, mua từ Nga qua đường ống, qua đường sắt, qua đường biển, trong đ&#243; mua cả của Bắc Tri&#234;u Ti&#234;n nữa (v&#224; của Việt Nam, c&#242;n Việt Nam cần th&#236; T&#224;u lại b&#225;n cho huhu). Nh&#236;n sang ch&#226;u &#194;u đi, bao nhi&#234;u nước họ chiến đấu với Nga kh&#244;ng chỉ bằng lời n&#243;i đ&#226;u, bằng đủ c&#225;c loại cấm vận tr&#234;n đời, c&#242;n gửi cả qu&#226;n, cả kh&#237; t&#224;i cho U chiến đấu với Nga mấy năm trời, nhưng kh&#237; đốt vẫn mua, dầu vẫn ham (d&#249; Mỹ cay lắm v&#224; t&#236;m đủ c&#225;ch cấm cản). “Geld schtinkts nicht!” – “Tiền kh&#244;ng bốc m&#249;i đ&#226;u” – cứ c&#243; lợi l&#224; l&#224;m, Đức l&#224; nước dẫn đầu ch&#226;u &#194;u m&#224; lu&#244;n tu&#226;n thủ nguy&#234;n tắc l&#224;m ăn ấy đấy! Ấn Độ v&#224; Đ&#244;ng Nam &#193; th&#236; khỏi n&#243;i rồi, lu&#244;n t&#236;m c&#225;ch mua rẻ rồi được thể l&#224; “s&#250;t” với gi&#225; đắt ngay. Đến Pakistan nằm s&#225;t khối Ả Rập nhưng cũng đang thử nhập th&#234;m dầu, than, LNG từ Nga – rẻ tội g&#236; kh&#244;ng ham? Chỉ c&#243; Việt Nam, nước c&#243; mấy li&#234;n doanh dầu kh&#237; với Nga ở cả hai l&#227;nh thổ th&#236; lại “c&#243;m r&#243;m” nhất, sợ Mỹ lắm, sợ thanh to&#225;n qua c&#225;c ng&#226;n h&#224;ng quốc tế lắm, sợ v&#224; sợ lắm….

Ngoại giao “c&#226;y tre” l&#224; một đặc th&#249; của đường lối nước ta, v&#224; n&#243; đang tỏ ra c&#243; nhiều ưu thế ngay cả trong kinh tế. Nhưng giả sử nh&#233;: ch&#250;ng ta đầu tư ở Venezuela v&#224;o dầu kh&#237;, rồi ở đ&#243; th&#224;nh c&#244;ng, đơm hoa kết tr&#225;i, rồi đến ng&#224;y một Donald Trump n&#224;o đấy bảo ”go home!”, liệu ch&#250;ng ta c&#243; chịu kh&#244;ng? Ch&#250;ng ta khi đ&#243; đầu tư mạnh dạn, tự tin lắm m&#224;, hiển nhi&#234;n cũng đ&#227; t&#237;nh đến những rủi ro ch&#237;nh trị cả rồi chứ, đ&#226;u c&#243; “sợ” g&#236; nhỉ? Vậy liệu nước ta c&#243; đường lối đối ngoại n&#224;o c&#243; &#253; phải “n&#233; Nga” kh&#244;ng, m&#224; để điều đ&#243; diễn ra trong ng&#224;nh năng lượng r&#245; v&#224; l&#226;u d&#224;i thế? TBT ****** tiến h&#224;nh đường lới ngoại giao rất mềm dẻo v&#224; th&#244;ng minh, để dẫn dắt doanh nghiệp nước nh&#224; tiếp cận với Mỹ v&#224; đạt được những thoả thuận kh&#225; thuận lợi cho ta, cho tới ng&#224;y h&#244;m nay, bất chấp t&#237;nh “tr&#225;i gi&#243; trở giời” của &#244;ng Trump. Nhưng cũng ch&#237;nh TBT l&#224; người rất ủng hộ việc nước ta l&#224;m ăn kinh tế l&#226;u d&#224;i, v&#224; hơn thế nữa, ở cả c&#225;c lĩnh vực như văn ho&#225;, khoa học, qu&#226;n sự... Biểu hiện r&#245; nhất l&#224; sự hiện diện của TBT trong chương tr&#236;nh “T&#226;m hồn Nga trong l&#242;ng Việt Nam” tại nh&#224; h&#225;t Hồ Gươm mới đ&#226;y th&#244;i, khi c&#243; đo&#224;n Bộ trưởng Bộ t&#236;nh trạng khẩn cấp Nga qua thăm v&#224; l&#224;m việc. &#212;ng kh&#244;ng hề “ngại” hay “sợ” khi biểu hiện l&#242;ng y&#234;u mến, th&#226;n thiện với nước Nga, tại sao c&#225;c bộ, ng&#224;nh, c&#225;c doanh nghiệp cả nh&#224; nước lẫn tư nh&#226;n ch&#250;ng ta hay “sợ” thế? C&#243; g&#236; đ&#243; kh&#244;ng logic ở đ&#226;y…

Vẫn phải n&#243;i r&#245; hơn, t&#244;i kh&#244;ng hề k&#234;u gọi hay chờ Việt Nam hay c&#225;c doanh nghiệp đặt hết cả kỳ vọng v&#224;o nguồn nguy&#234;n liệu từ Nga, ch&#237;nh trường quốc tế b&#226;y giờ phức tạp hơn bao giờ hết, quốc gia n&#224;o cũng cố gắng bỏ nhiều trứng v&#224;o c&#224;ng nhiều giỏ c&#224;ng tốt! Nhưng an ninh năng lượng m&#224; bỏ qua yếu tố quan hệ cực s&#226;u v&#224; t&#236;nh nghĩa l&#226;u năm giữa Nga v&#224; Việt Nam th&#236; đ&#226;u c&#243; kh&#244;n ngoan, &#244;ng quyền Bộ trưởng C&#244;ng thương mới, vốn l&#224; người “dầu kh&#237;” c&#243; lẽ hơn ai hết hiểu r&#245; vấn đề n&#224;y. “C&#226;y tre” chứ đ&#226;u phải “mồng tơi” đ&#226;u…

Bonus: tr&#234;n kia t&#244;i c&#243; viết rằng hạt nh&#226;n Ninh Thuận đ&#226;u đ&#227; thấy giải ng&#226;n g&#236; đ&#226;u. L&#253; do th&#236; kh&#243; đo&#225;n, nhưng thấy “giang hồ” b&#234;n Nga đồn rằng họ chờ họp Li&#234;n ch&#237;nh phủ lần n&#224;y, ph&#237;a Nga sẽ hỏi “C&#225;c &#244;ng c&#243; định l&#224;m thật kh&#244;ng đấy? Thế sao hơn một năm nay Việt Nam chả cho th&#234;m một doanh nghiệp Nga n&#224;o v&#224;o danh s&#225;ch nh&#224; xuất khẩu thịt c&#225; v&#224;o nước c&#225;c &#244;ng, l&#224;m mấy chục doanh nghiệp d&#224;i cổ chờ, cứ k&#234;u ca với Ch&#237;nh phủ ch&#250;ng t&#244;i? Xin nhớ tre mọc ở Li&#234;n X&#244; nhiều hơn Việt Nam nhiều, ch&#250;ng t&#244;i chả lạ…”.

T&#225;c giả/ Fb: Nam Nguyễn

NGUỒN CUNG NHIÊN LIỆU VIỆT NAM 
(Tham khảo bài viết của tác giả Nam Nguyễn)

Dầu tăng, xăng tăng, cuộc sống thay đổi từng ngày…Ai cũng hiểu được là do không phải chỉ một cuộc chiến, mà các cuộc chiến đang xảy ra trên trường quốc tế, ảnh hưởng tới nguồn cung. Vậy đối với nước ta dự trữ thế nào là đủ, và nếu tình hình căng thẳng kéo dài thì giải pháp là gì? Thị trường 100 triệu dân lại có sản xuất công nghiệp tương đối như Việt Nam thì nhu cầu tiêu thụ năng lượng lớn lắm! Ta vừa có than, vừa có dầu khí, thế mà lại thành nước nhập khẩu lớn về than, về dầu khí…chứng tỏ có gì đó ta còn chưa tính hết, chưa làm đủ?

Đảng và Chính phủ ta tất nhiên đã nhìn xa trông rộng, có kế hoạch an toàn năng lượng cho Việt Nam hôm nay và về lâu dài. Hiển nhiên nếu thiếu điện thì đời sống khó khăn, và khỏi cần nói đến những vấn đề “đao to, búa lớn” kiểu “trung tâm dữ liệu”, “AI”, “chip” gì cho khoẻ. Ta xem về vĩ mô, ngày hôm nay tỷ lệ nguồn năng lượng phát điện nước ta: than (nhiệt điện than) 56%; thuỷ điện (gần 20%); năng lượng tái tạo (các loại) 15%; Khí tự nhiên (6-7%); dầu và nguồn khác (2-3%). Thuỷ điện thì coi như hết tiềm năng phát triển rồi, chả còn đâu để làm nữa. Than vẫn là nguồn ổn định, và cũng rẻ nữa, thế nên dù các nhà “môi trường” có kêu ca thế nào đi nữa, thì hai chục năm nữa vẫn phải dùng than thôi! Ta cũng là nhà sản xuất than, nhưng vẫn phải nhập rất nhiều, vì than chỉ có ở phía bắc, mà công nghiệp chủ yếu nằm ở phía nam, chưa kể nhiều khi chở nước ngoài về rẻ hơn vận chuyển trong nước (hay ở Lào sang). Mỗi năm tăng đều, năm ngoái nhập 65 triệu tấn – con số kinh khủng đấy! Indo, Úc, Nga theo thứ tự là những nước ta mua nhiều nhất! Ta cũng có than, trước còn hay bán cho Tàu, giờ để mà trộn với than ngoại…Cái câu hỏi dễ thấy: Nga (Viễn Đông) gần thế, xa hơn từ Indo tí thôi, sao phải đi xa tận đâu mà mua nữa? Câu trả lời: 2 loại than khác nhau đấy, và Trung Quốc hở ra là mua hết (và họ cả mua rồi để đấy làm dự trữ nữa) – hơn nữa thanh toán với Nga khó vì cấm vận (!?). “Khó” đúng là khó chung, nhưng sao Trung Quốc không “sợ” mà ta lại “sợ” nhỉ? Giải thích sau…

Với gần 70 triệu tấn than nhập mà vẫn nguy cơ thiếu điện, thì việc cần dùng năng lượng nguyên tử có lẽ khỏi cần bàn. Ở đây lại có yếu tố “Ivan” – chính vì chúng ta lùi thời gian dự án Ninh Thuận lại nên bây giờ đâu đã có gì mà dùng. Mà nó ngày nay cũng triển khai đâu có khẩn trương cho lắm đâu, bác Chính cứ giục hoài! Chậm cả phía ta (công tác chuẩn bị, giải phóng) và cả phía Nga (lý do lại nói sau đã), đã thấy giải ngân gì đâu…

Còn về dầu (chủ yếu để làm xăng, chạy tàu bè máy móc) thì thế này: mỗi năm ta đào được 8-10 triệu tấn, bán (chủ yếu cho Hàn và Nhật) 7 triệu tấn, nhập 12-13 triệu tấn, đưa vào lọc gần 20 triệu tấn. Bởi công nghệ từng nhà máy lọc dầu đòi hỏi loại dầu khác nhau, ta nhập tới 45% từ Kuwait; 15% từ UAE, còn lại từ Malaysia, Mỹ, Brazil, Angola… Ta chưa tìm ra mỏ mới, còn các nguồn cũ khai thác giảm đi rồi, vì lâu năm quá rồi, “thấy bở đào mãi”! 2 nhà máy lọc dầu dự án nào cũng trục trặc (chắc đọc báo cũng biết rồi, “hình sự” phết), sản xuất có đủ tiêu dùng đâu nên phải nhập thêm mấy triệu tấn diesel, xăng, naphta…mỗi năm cả chục triệu tấn/năm (từ Sing, Hàn, Mã, Thái, cả Trung Quốc nữa). 

Với đa số các thị trường lớn (nước ta cũng lớn chứ đâu) không thể không tính đến LNG (khí tự nhiên hoá lỏng) – khí đốt được nén lại để vận tải cho nhiều. Ta mới tham gia “trò chơi quý tộc” này nên lượng nhập còn quá ít – mới nửa triệu tấn, chỉ bằng 1% của Hàn Quốc, mà Trung Quốc hay Nhật còn dùng gấp rưỡi Hàn Quốc nữa cơ! Đáng nhẽ với vị trí địa chính trị tối ưu như Việt Nam, thì nước ta phải là trạm trung chuyển số 1 của Đông Nam Á và hơn thế nữa – nhưng hầu như hạ tầng mới quy hoạch chứ chả có gì đáng kể, cần đầu tư dọc suốt chiều dài bờ biển rất nhiều cảng, nhiều kho (kho lạnh  phải đạt -162 độ C để khí methane hoá lỏng, thể tích giảm 600 lần rất gọn). Và từ đó có thể làm những tổ hợp điện từ LNG vài Giga rất hợp với xu thế bảo vệ môi trường trong tương lai…Ta đang mua quá ít (từ Bruney, Indo và Trung Đông) nên chưa có gì để nói, nhưng khi làm những tổ hợp cảng-kho lớn đầu tư hàng trăm triệu USD thì cần phải ký những hợp đồng dài hạn, với đối tác có độ tin tưởng cao. Quả là khi chiến tranh Iran xảy ra mới thấy dầu rất quan trọng, nhưng thời của LNG đã đến rồi! Việt Nam ta may thế, dầu cũng có mà khí ở Biển Đông cũng sẵn. Lại như ta thấy, Nga là nước có lượng LNG hàng năm đứng thứ 4 thế giới, và chở từ Nga (Sakhalin) sang ta khá gần, nhưng không có tí tương tác nào đáng kể. Kể cả mấy tập đoàn Novatek, Gazprom của Nga cũng là hàng “số má” về dầu khí, và LNG quốc tế, rồi lăn lộn mãi ở Việt Nam cũng chưa nên cơm cháo gì, thậm chí như tôi đã viết, họ phải “bỏ của chạy lấy người” ở mấy dự án thăm dò tại Biển Đông, mỗi nơi như thế mất mấy trăm triệu đô đấy. Ta chưa cho họ câu trả lời nào đủ sức nặng cả, toàn à uôm (cái này tôi viết mấy lần rồi)…Đáng nhẽ ra liên doanh ta và họ có thể đưa khí về bờ, rồi cùng nhau phân phối LNG, cùng nhau làm điện….có phải gần không? Nhưng không!

Nhìn lại cả bức tranh năng lượng, xăng dầu của Việt Nam ta thấy cái gì cũng có nhưng lượng nhập nhiều hơn sản xuất ra, mà hệ thống kho bãi không đủ lớn, lại chưa kịp triển khai LNG…nên khá là “hồi hộp” vào những tình huống như vụ Iran này. Việt Nam có trữ lượng thương mại xăng dầu ít nhất về thời gian so với láng giềng (chỉ dưới 20 ngày), tất nhiên còn có dự trữ quốc gia nữa cũng phải hơn 100 ngày, cho nên việc giá xăng dầu tăng bất tử mấy hôm nay có phần ảnh hưởng lớn của tâm lý lo lắng và tích trữ chứ chưa thực sự gay cấn. Nhưng nếu bình tĩnh nhìn lại từ trên xuống dưới cả bức tranh tôi mới phác lại (toàn những cái chịu khó Google là được, có gì lạ đâu) thì chúng ta thấy: trong suốt quãng đường chúng ta xây dựng an ninh an toàn về năng lượng, hình như chúng ta tìm cách tối đa “né” ông bạn Nga cho bằng xa thì thôi, xa nhất có thể! Hạt nhân loanh quanh mất chục năm. Than ngại mua lắm vì khó thanh toán. Diesel thậm chí nếu đối tác Việt mua, thì bắt cả hai bên “treo” tiền vào bank cho chắc chắn, tin thế quái nào được. LNG thì còn nghĩ đã…Trong khi đó rất nhiều lượng xăng, dầu, diesel mà ta mua qua Singapore, Malaysia rồi nhiều nước nữa, có C/O nước này nước nọ hẳn hoi, nào là Kazakhstan, nào là Mã…mà ai cũng biết đó là dầu thô của Nga hay sản phẩm từ dầu thô của Nga mà ra. Ta chỉ muốn “vô can” mà thôi! Sợ lắm…

Tôi đang muốn nói về điều gì ư? Nhìn quanh ta xem: Nhật, Hàn đều đặn đang mua than, dầu, khí của Nga qua đường Viễn Đông. Trong khi đó Mỹ hiển nhiên là quan sát và biết rõ điều này, nhưng phải chấp nhận thôi chứ sao (à mà ngay các sản phẩm của Nga từ Sakhalin cũng có những thứ không trong danh sách cấm vận đâu, có “quotta” hẳn hoi!). Trung Quốc thì khỏi nói rồi, khách hàng lớn nhất, mua từ Nga qua đường ống, qua đường sắt, qua đường biển, trong đó mua cả của Bắc Triêu Tiên nữa (và của Việt Nam, còn Việt Nam cần thì Tàu lại bán cho huhu). Nhìn sang châu Âu đi, bao nhiêu nước họ chiến đấu với Nga không chỉ bằng lời nói đâu, bằng đủ các loại cấm vận trên đời, còn gửi cả quân, cả khí tài cho U chiến đấu với Nga mấy năm trời, nhưng khí đốt vẫn mua, dầu vẫn ham (dù Mỹ cay lắm và tìm đủ cách cấm cản). “Geld schtinkts nicht!” – “Tiền không bốc mùi đâu” – cứ có lợi là làm, Đức là nước dẫn đầu châu Âu mà luôn tuân thủ nguyên tắc làm ăn ấy đấy! Ấn Độ và Đông Nam Á thì khỏi nói rồi, luôn tìm cách mua rẻ rồi được thể là “sút” với giá đắt ngay. Đến Pakistan nằm sát khối Ả Rập nhưng cũng đang thử nhập thêm dầu, than, LNG từ Nga – rẻ tội gì không ham? Chỉ có Việt Nam, nước có mấy liên doanh dầu khí với Nga ở cả hai lãnh thổ thì lại “cóm róm” nhất, sợ Mỹ lắm, sợ thanh toán qua các ngân hàng quốc tế lắm, sợ và sợ lắm….

Ngoại giao “cây tre” là một đặc thù của đường lối nước ta, và nó đang tỏ ra có nhiều ưu thế ngay cả trong kinh tế. Nhưng giả sử nhé: chúng ta đầu tư ở Venezuela vào dầu khí, rồi ở đó thành công, đơm hoa kết trái, rồi đến ngày một Donald Trump nào đấy bảo ”go home!”, liệu chúng ta có chịu không? Chúng ta khi đó đầu tư mạnh dạn, tự tin lắm mà, hiển nhiên cũng đã tính đến những rủi ro chính trị cả rồi chứ, đâu có “sợ” gì nhỉ? Vậy liệu nước ta có đường lối đối ngoại nào có ý phải “né Nga” không, mà để điều đó diễn ra trong ngành năng lượng rõ và lâu dài thế? TBT ****** tiến hành đường lới ngoại giao rất mềm dẻo và thông minh, để dẫn dắt doanh nghiệp nước nhà tiếp cận với Mỹ và đạt được những thoả thuận khá thuận lợi cho ta, cho tới ngày hôm nay, bất chấp tính “trái gió trở giời” của ông Trump. Nhưng cũng chính TBT là người rất ủng hộ việc nước ta làm ăn kinh tế lâu dài, và hơn thế nữa, ở cả các lĩnh vực như văn hoá, khoa học, quân sự... Biểu hiện rõ nhất là sự hiện diện của TBT trong chương trình “Tâm hồn Nga trong lòng Việt Nam” tại nhà hát Hồ Gươm mới đây thôi, khi có đoàn Bộ trưởng Bộ tình trạng khẩn cấp Nga qua thăm và làm việc. Ông không hề “ngại” hay “sợ” khi biểu hiện lòng yêu mến, thân thiện với nước Nga, tại sao các bộ, ngành, các doanh nghiệp cả nhà nước lẫn tư nhân chúng ta hay “sợ” thế? Có gì đó không logic ở đây…

Vẫn phải nói rõ hơn, tôi không hề kêu gọi hay chờ Việt Nam hay các doanh nghiệp đặt hết cả kỳ vọng vào nguồn nguyên liệu từ Nga, chính trường quốc tế bây giờ phức tạp hơn bao giờ hết, quốc gia nào cũng cố gắng bỏ nhiều trứng vào càng nhiều giỏ càng tốt! Nhưng an ninh năng lượng mà bỏ qua yếu tố quan hệ cực sâu và tình nghĩa lâu năm giữa Nga và Việt Nam thì đâu có khôn ngoan, ông quyền Bộ trưởng Công thương mới, vốn là người “dầu khí” có lẽ hơn ai hết hiểu rõ vấn đề này. “Cây tre” chứ đâu phải “mồng tơi” đâu…

Bonus: trên kia tôi có viết rằng hạt nhân Ninh Thuận đâu đã thấy giải ngân gì đâu. Lý do thì khó đoán, nhưng thấy “giang hồ” bên Nga đồn rằng họ chờ họp Liên chính phủ lần này, phía Nga sẽ hỏi “Các ông có định làm thật không đấy? Thế sao hơn một năm nay Việt Nam chả cho thêm một doanh nghiệp Nga nào vào danh sách nhà xuất khẩu thịt cá vào nước các ông, làm mấy chục doanh nghiệp dài cổ chờ, cứ kêu ca với Chính phủ chúng tôi? Xin nhớ tre mọc ở Liên Xô nhiều hơn Việt Nam nhiều, chúng tôi chả lạ…”.

Tác giả/ Fb: Nam Nguyễn

Cao Văn Hòa

m&#236;nh b&#225;n nhi&#234;n liệu th&#244; nhiều!

Lữ Bố

kh&#244;ng đ&#225;nh nhau nữa th&#236; sẽ giảm th&#244;i b&#225;c. Nhưng c&#243; vẻ Iran chưa muốn dừng lại đ&#226;u

không đánh nhau nữa thì sẽ giảm thôi bác. Nhưng có vẻ Iran chưa muốn dừng lại đâu

Thanh nhã

Sản lượng của VN m&#236;nh cũng thấp nhỉ

Sản lượng của VN mình cũng thấp nhỉ

Trường Lâm

Trump nay tuy&#234;n bố chiến thắng tại Iran rồi liệu gi&#225; dầu c&#243; giảm kh&#244;ng ad

Trump nay tuyên bố chiến thắng tại Iran rồi liệu giá dầu có giảm không ad

Chỉ mong b&#236;nh ổn để c&#242;n l&#224;m ăn

Chỉ mong bình ổn để còn làm ăn